Blog
Blog

Weź los w swoje ręce, czyli jak rozwijając kompetencje obywatelskie, zmieniasz przestrzeń lokalną

Frustruje Cię to, co dzieje się w środowisku lokalnym i myślisz, że nie masz wpływu na otoczenie?

ok. 4 minut czytania - polub, linkuj, komentuj!


Może warto wzmocnić swoje kompetencje obywatelskie i w pełni uczestniczyć w życiu społecznym. Masz ochotę optymalnie wykorzystać swój potencjał poprzez dalszy rozwój swoich umiejętności  przeczytaj poniższy artykuł.   

Charakterystyka ruchów społecznych

Ruchy społeczne są wielowymiarowym zjawiskiem, które w ostatnich latach wyraźnie przybiera na sile. Stanowią one jedną z najbardziej rozpowszechnionych form zbiorowej aktywności społecznej. Według Manuela Castellsa, ruchy te są celowymi działaniami zbiorowymi, których wynikiem jest przekształcenie wartości i instytucji społeczeństwa[1].

Pośród nowych form zaangażowania społecznego wyróżnić można ruchy miejskie, które od momentu powstania jasno określiły najważniejsze dla siebie wartości. Są to m. in.

  • zrównoważony rozwój,

  • partycypacyjna demokracja miejska zapewniająca podmiotowość mieszkańcom (poprzez współzarządzanie),

  • solidarność społeczna stojąca na straży równości szans i sprawiedliwości społecznej.

Złączone dłonie kilku osób stojących w kręgu

Photo by Hannah Busing on Unsplash

Integracja ruchów sprzyja ich wzmocnieniu i kreuje je jako nową siłę społeczną działającą na terenie miasta. Ich swoistymi elementami są obywatelskość oraz odniesienie do miasta/społeczności; są one zawsze usytuowane w określonej lokalności.

W Polsce występuje kilka typów ruchów miejskich, wśród których wymienić należy:

1) ruchy redystrybucyjne działające na rzecz nowego określenia przestrzeni miejskich, rozumianych jako środowiska oparte na dobru wspólnym,

2) ruchy społecznościowe aktywne na rzecz rozwoju tożsamości lokalnych, budujące przestrzeń jako sieć kreatywnej komunikacji oraz kulturowych innowacji,

3) ruchy obywatelskie skupione na rozwoju demokracji, współzarządzania mieszkańców przestrzenią miejską i stopniowej decentralizacji,

4) ruchy na rzecz ekologii uczące prowadzenia zdrowego trybu życia w przestrzeniach zurbanizowanych,

5) ruchy o charakterze genderowym, pracujące na rzecz równouprawnienia w zakresie prawnym i kulturowym[2].

Wiele wskazuje na to, iż w ostatnich latach, liczne inicjatywy obywatelskie doprowadzały do zwiększonej aktywności ruchów miejskich. Integracja ruchów sprzyja ich wzmocnieniu i kreuje je jako nową siłę społeczną działającą na terenie miasta.

Ruchy społeczne jako miejsca uczenia się

Podmiotowość ruchów społecznych ulega obecnie wyraźnemu wzmocnieniu. Koncentrują się one w głównej mierze na działaniach niematerialistycznych, uwypuklając mocno znaczenie aspektów społecznych. Dzięki temu uwaga opinii publicznej kierowana jest na istotne kwestie, a to przyczynia się do odtworzenia osłabionych więzi społecznych. Nowe ruchy społeczne podejmują często zagadnienia nieobecne i marginalizowane dotychczas w dyskursie publicznym. Funkcjonując za sprawą mobilizacji zasobów, są na ogół bardzo skuteczne we wprowadzaniu zmian w środowisku lokalnym. Ich działania zorientowane są na wykształcenie grupowej solidarności. A ich członkowie uczestnicząc w publicznych debatach, wywierają presję na urzędników państwowych, namawiają do konsultacji, współpracy oraz lobbują za odpowiadającymi im rozwiązaniami prawnymi. Bardzo często swoje cele realizują we współpracy ze sformalizowanymi strukturami funkcjonującymi na określonym terenie.

Moda na ruchy społeczne

Trzeba powiedzieć, że w okresie alienacji obywateli od spraw publicznych ruchy społeczne odnoszą znaczący sukces. Odgrywają coraz większą rolę w sferze publicznej:

  • prowadząc działania strażnicze,

  • organizując debaty,

  • oddziałując na liderów samorządowych,

  • a przede wszystkim angażując mieszkańców do różnych inicjatyw.

W pewnym sensie można stwierdzić, że stają się modne. A swe działania opierają na istocie demokracji uczestniczącej, w której wspólne podejmowanie decyzji odbywa się w różnorodnych grupach. W ten sposób mieszkańcy zdobywają umiejętności niezbędne do brania udziału w życiu publicznym. Ruchy społeczne wspierają budowę społeczeństwa obywatelskiego i konstruują pozainstytucjonalną aktywność społeczną obywateli. Są kolejnym istotnym etapem rozwoju polskiej demokracji, poza działającymi już od lat sformalizowanymi stowarzyszeniami społecznymi oraz fundacjami. W konsekwencji dzięki działaniom nowych ruchów społecznych dochodzi do samodzielnego, odpowiedzialnego rozwijania własnej tożsamości oraz aktywizowania procesów uczenia się dorosłych. Partycypacja wpływa bowiem na budowanie więzi międzyludzkich i przyczynia się do budowania zaufania społecznego.

Transformacyjne uczenie się w działaniu

Powiązania pomiędzy edukacją a ruchami społecznymi są wielorakie i wielopłaszczyznowe. Edukacja dorosłych od dawna precyzowała postulat społecznego uczenia się, a podejście do niego przekształcało się z upływem czasu od mechanicznej percepcji i naśladowania innych, przez doświadczenie w świecie społecznym, modelowanie i transmisje aż po aktywność i uczestnictwo jednostek w społecznościach lub konstruowaniu społecznej rzeczywistości[3].

Ruchy społeczne stanowią istotne miejsce uczenia się obywatelskości, rozumiane tu jako proces, w którego toku na podstawie doświadczenia, poznania i ćwiczenia powstają nowe modele zachowania się i działania, formy, które mogą służyć rozwojowi społeczności lokalnej i budowaniu silnego społeczeństwa obywatelskiego. Dzięki ruchom można zdobyć kompetencje kluczowe, umiejętności organizacyjne, przyswoić sobie niezbędną wiedzę, radzić sobie z konfliktami grupowymi, uczyć się zarządzania, dyskusji i argumentacji. Zdobycie tych różnorodnych kompetencji służy osobistemu i kolektywnemu rozwojowi. Dlatego też niełatwo oddzielić procesy indywidualnego uczenia się od uczenia zbiorowego.


dr hab. Dorota Gierszewski – andragog, wykładowca akademicki, badaczka, trenerka, organizatorka społecznościowa. Pracuje na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zainteresowana problematyką nieformalnej edukacji dorosłych, obywatelskości, migracji, międzykulturowości. Ambasadorka EPALE.


Zobacz także:

You can do it! Wszystko jest kwestią motywacji


Źródła:

[1] M. Castells, Siła tożsamości, tłum. S. Szymański, Warszawa 2008, s. 19.

[2] M. Żakowska, Ruchy miejskie a tradycja ruchów społecznych, „Animacja Życia Publicznego” 2013, nr 3(10), s. 17.

[3] K. Illeris, Trzy wymiary uczenia się, tłum. A. Jurgiel i in., Wrocław 2006, s. 141–153.

Login (2)

Komentarz

Myślę, że edukacja obywatelska jest niesłychanie ważna. Pokazuje to egzamin jaki zafundowały nam wydarzenia, a właściwie kryzysy na świecie i w naszym kraju.

Podczas pandemii różnego rodzaju ruchy wolontariackie nakierowane na pomoc sąsiadom bardziej zagrożonym, na przykład z racji wieku, to dobry przykład.

Fakty związane z tym, jak radzimy sobie jako sąsiad kraju, który jest w stanie wojny też robią wrażenie. Przede wszystkim liczby (liczba uchodźców) i obserwacje (wszyscy pomagamy lub znamy kogoś, kto pomaga) pokazują jaka siła tkwi w samo-organizującym się społeczeństwie. 

Login (0)

Users have already commented on this article

Chcesz zamieścić komentarz? Zaloguj się lub Zarejestruj się.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Najnowsze dyskusje

Dyskusja EPALE na temat społeczności uczących się na obszarach wiejskich

Nie przegap kolejnej dyskusji EPALE w środę, 8 czerwca!

Więcej

Dyskusja online na temat kultury w czasach kryzysu

W czwartek 28 kwietnia 2022 r., między godz. 10.00 a 16.00, na EPALE odbędzie się transmitowana na żywo dyskusja online na temat kultury w czasach kryzysu.

Więcej

Edukacja w sytuacji kryzysowej: konsekwencje wojny w Ukrainie.

W czwartek 17 marca 2022 r. w godz. 10.00-16.00 EPALE będzie gospodarzem dyskusji online, podczas której omówimy edukację kryzysową oraz jaką rolę może odegrać kształcenie dorosłych w radzeniu sobie ze skutkami konfliktów i sytuacji kryzysowych.

Więcej