chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Kamishibai - niezwykła forma nauki i zabawy

20/08/2019
by Kalina Patek
Język: PL

Teatr ilustracji Kamishibai (jap. kami- papier, shibai- sztuka) jest to forma opowiadania pochodząca z Japonii. Jej podstawą jest drewniany teatrzyk (jap. butai- scena), który ma trzy rozkładane skrzydła. W środku umieszczone są karty z ilustracjami. Osoba stojąca przy teatrzyku przekłada ilustracje jednocześnie kontynuując opowieść.

Korzenie tej metody sięgają setek lat wstecz, ale to w ostatnim stuleciu Kamishibai święciło największe triumfy w kraju kwitnącej wiśni, a w latach 70 XX. wieku przywędrowało do Europy. Największą popularność zdobyło we Włoszech i w Niemczech, ale jest używany w wielu krajach Europy, także w Polsce. Obecnie wykorzystuje się teatr ilustracji Kamishibai najczęściej do pracy z dziećmi jednak nie tylko, Kamishibai jest także świetnym narzędziem do twórczej pracy z dorosłymi oraz z seniorami.

Nauczyciele, edukatorzy, animatorzy i bibliotekarze dostrzegli w tej formie pracy ogromy potencjał oraz szereg walorów metodycznych. Oprócz promocji czytelnictwa i wyrabiania nawyków wokół niego, na szczególną uwagę zasługuje także fakt, że Kamishibai stanowi punkt wyjścia do budowania wartościowych i angażujących zajęć edukacyjnych oraz artystycznych. Jest kilka bloków tematycznych, które są najchętniej eksplorowane przez osoby pracujące z tą formą. Należą do nich: praca z tekstem- pisanie opowieści, praca z ilustracją- tworzenie rysunków do stworzonych opowiadań, praca ze słowem mówionym- ćwiczenie opowiadania przed współuczestnikami.

Jedną z najbardziej pragmatycznych zalet teatru obrazkowego jest to, że poprzez prezentację ilustracji widzowie nie nudzą się tak szybko, jak podczas czytania książki i są w stanie utrzymać maksymalne skupienie aż do zakończenia opowiadania. Ponadto wyraźnie wyodrębnione ramy wokół ilustracji, którymi są drewniane „ściany” skrzynki, pozwalają na zbudowanie świata w kontrze do czasu rzeczywistego, zupełnie jak w tradycyjnym teatrze, co jeszcze bardziej sprzyja przeżywaniu toczącej się opowieści.

Niebywale zaletą jest także warsztatowa forma pracy, którą się stosuje przy udziale Kamishibai. A to oznacza, że konkretne osoby są częścią procesu, który wpływa na ich percepcję, stopień motywacji i zaangażowania w pracę, możliwość odkrywania tematu oraz sprawdzenia własnych reakcji i umiejętności. Element testowania się w roli opowiadającego także daje możliwość odkrycia własnych emocji związanych z wystąpieniami publicznymi. Uczestnik ma szansę konfrontacji z reakcjami, które budzą się w nim podczas kontaktu z publicznością. Dodatkowo teatrzyk sprzyja poczuciu bezpieczeństwa, bo bardziej nieśmiałe osoby mogą stanąć za skrzyneczką, która częściowo je zasłania, tworząc bezpieczny dystans, a zarazem nie wpływa na jakość przedstawienia.

Teatr ilustracji jest doskonałą metodą, dzięki której możemy uczyć pracy z obrazem, symbolami i sztuką. Już samo zaproszenie dorosłych do własnej twórczości, interpretacji tekstu bądź symboli rodzi kreatywne efekty w postaci własnych rysunków. A że rysunki mogą być różne, otwiera się przed prowadzącymi zajęcia katalog technik malarskich, które mogą być zastosowane przy tworzeniu ilustracji. Oczywiście fakt, że uczestnicy naszych działań mogą wydać profesjonalnie bajkę, która będzie ich dziełem i nie nastąpi ingerencja nikogo z zewnątrz w jej zawartość, jest wspaniałym prezentem, który wpływa na poczucie sprawczości osób, które wzięły udział w jej tworzeniu. Nie jest tajemnicą, że każdy z nas lubi czuć się ważnym, potrzebnym i widzieć efekty swojej pracy. Ten element z pewnością wzmacnia tezę o skuteczności Kamishibai w pracy z dorosłymi.

Kolejną dobrą stroną pracy z teatrem ilustracji jest możliwość opowiadania o tematach trudnych w sposób sprzyjający pełnemu zrozumieniu. Można poruszać tematy wojny, uchodźstwa, biedy, wykluczenia, odrzucenia i śmierci. Czyli krótko mówiąc najczęściej pomijane tematy w większości polskich domów i szkół. Trudno liczyć na zrozumienie  i empatię obecnych pokoleń w kontekście mierzenia się z tematami, które na wyższych szczeblach edukacji pojawiają się nagminnie- w lekturach szkolnych, na lekcjach historii, wiedzy o społeczeństwie, a także muzyce i plastyce. Ciekawy sposób przedstawienia wątku wojennego jest w stanie pochłonąć każdego w pełni. Oczywiście obrazy dopełniają dzieła, a im bardziej są nieoczywiste tym bardziej zapadają w pamięć, generując przy tym własne wyobrażenia na temat przeżyć bohaterów i przywoływanych sytuacji. To oczywiście wpływa na rozwój wyobraźni słuchaczy i pozwala im na budowanie własnej opinii na temat tego, co usłyszeli. Równie ważna jest także możliwość refleksji wypowiedzianej na forum, po tym jak historia się zakończy. Nie jest oczywistym, że dorośli chętnie opowiadają o tym, co usłyszeli i co myślą o sytuacji , w której znaleźli się bohaterowie opowiadania.

Jeszcze jedną mocną stroną, o której należy wspomnieć, jest możliwość wykorzystania Kamishibai do integracji międzypokoleniowej na linii dziadkowie-dzieci lub rodzice-dzieci poprzez naukę różnorakich treści, czy to związanych ze szkolną podstawą programową, czy też z formami pozalekcyjnego spędzania czasu. Do głównych nurtów tematycznych należą: ekologia i edukacja globalna, edukacja historyczna i regionalna, nauka języków obcych, legendy i baśnie oraz edukacja kulturowa. Katalog możliwości pracy z teatrzykiem jest ogromny i pewnie to jest jeden z kilku powodów, dla którego Kamishibai nazywa się magiczną skrzynką. Użycie jej w pracy pedagoga i trenera daje bezpieczną, szybką, bardzo mobilną i niedrogą alternatywę dla skostniałych schematów uczenia oraz poznawania rzeczywistości. Dzięki zastosowaniu teatru ilustracji dorośli mogą przybliżać dzieciom historię miejscowości   i regionu w którym żyją, wzmacniając tym samym świadomość na temat małej ojczyzny, uczyć o tym dlaczego warto dbać o środowisko w przyjazny sposób, pokazując skutki zaniedbań, uczyć budowania najprostszych zdań w języku obcym oraz pokazywać jaki świat jest różnorodny i piękny poprzez prezentowanie kultur innych krajów. Niejednokrotnie wspólne przeżywanie historii, a także praca warsztatowa wokół niej, wpływa na zacieśnienie  relacji rodzinnych, które osoby pracujące z Kamishibai mają ogromną przyjemność obserwować.

Kamishibai można bardzo efektywnie włączyć w działania z zakresu pobudzania aktywności lokalnej. Biblioteki, świetlice środowiskowe, osiedlowe centra aktywności mieszkańców coraz częściej sięgają po drewnianą skrzynkę, której animatorami stają się mieszkańcy danego osiedla. „NASZ KLUB”, klub osiedlowy Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej „Praga” w partnerstwie z Bibliotekę Publiczną m.st. Warszawy w Dzielnicy Targówek wykorzystali teatr Kamishibai do integracji mieszkańców swojej dzielnicy poprzez wydobycie talentów i pasji kilkudziesięciu osób. Mieszkańcy pisali bajki i opowiadania, rysowali ilustracje do nich oraz opowiadali stworzone przez siebie historie młodszym pokoleniom. Stowarzyszenie Zielona Grupa z Poznania wokół opowieści Kamishibai organizuje pikniki, festyny i spotkania, na które przychodzą okoliczni mieszkańcy. Dzieje się to nie tylko na terenie Poznania, ale także w całym kraju. Poprzez Rowerowy Dom Kultury stowarzyszenie dotarło do kilkunastu miejscowości przygranicznych, gdzie wokół warsztatów o granicy skupili się ci najstarsi i ci najmłodsi mieszkańcy. Mobilne Centrum Kultury odwiedza te najbardziej wykluczone dzielnice Poznania. Przyczepa campingowa stanowi źródło niewyczerpanych pomysłów na aktywizację mieszkańców. Podczas projektu „Warta Sztuki” Kamishibai służył do podjęcia rozpraw wokół tematu rzeki. Można także podejmować tematykę lokalnych legend czy historii z dzieciństwa oraz miejsc znaczących z perspektywy wspomnień seniorów tak, jak robiło to Muzeum Ziemi Wschowskiej podczas warsztatów w ramach projektu „Małe miasto wielkich przeżyć”. Instytut Goethego opracował broszurę, która wskazuje jak uczyć języka niemieckiego poprzez wykorzystanie Teatru ilustracji. Okazuje się, że nie tylko młodzież z tego korzysta. To narzędzie świetnie adaptuje się w środowisku osób starszych.

Przykładów wykorzystania teatru ilustracji Kamishibai w pracy z dorosłymi jest naprawdę bardzo wiele. Jeśli tylko dobrze skonstruujemy cel naszych działań to możemy wpleść w nie tą małą drewnianą skrzynkę, w której oprócz ilustracji możemy ukryć znacznie więcej.

Interesujesz się edukacją kulturową? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

  

Pracujesz z osobami zagrożonymi wykluczeniem? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 4 z 4
  • Obrazek użytkownika Anita Apine
    Japānā sakņotā tradīcija, tagad dzīvo arī Latvijā 
     2018.gadā projektā tapis jauns metodiskais līdzeklis lasītprasmes un stāstītprasmes attīstībai pirmsskolas un sākumskolas vecuma bērniem, kuru lieliski var izmantot arī logopēdi valodas un runas korekcijas darbā. Tas ir komplekts, kurā ietilpst četru pasaku ilustrācijas, kartona skatuvīte un materiāls ar metodiskajiem ieteikumiem komplekta izmantošanai mācību procesā. Logopēdi projekta ideju atbalstīja jau 2017.gada pavasarī. Tas kopīgiem spēkiem tika realizēts 2018.gadā. Vairāk informācijas rakstā: "Papīra teātris dodas pie bērniem"
  • Obrazek użytkownika Beata Ciężka
    Z przyjemnością przeczytałam o Kamishibai, które angażuje seniorów. W ogólne działania adresowane do tej grupy zaczynają nabierać coraz większego rozmachu i być coraz bardziej kreatywne. Pamiętam badania sprzed paru lat na temat projektów senioralnych – dominowały pogadanki o zdrowiu oraz ewentualnie warsztaty komputerowe i to na poziomie podstawowym. Z zazdrością patrzyłam na projekty ze Skandynawii czy Szwajcarii. A teraz? To my możemy chwalić się przykładami dobrych praktyk i stanowić wzorzec do naśladowania!
  • Obrazek użytkownika Marta Kosińska
    Ostatnio na jednym ze szkoleń uczestnicy doszli w działaniu warsztatowym do świetnego wniosku, w jaki jeszcze sposób można wykorzystać kamishibai. A mianowicie jako przewoźne oprowadzanie po wystawie. Czy instytucja kultury lub muzeum może wychodzić/wyjeżdżać do odbiorców, czy też koniecznie odbiorcy muszą do niej przyjść? Może wychodzić nawet z wystawą w pudełku!
  • Obrazek użytkownika Monika Schmeichel-Zarzeczna
    W Lublinie był taki projekt mobilnej wystawy sztuki współczesnej. Nazywał się "Sztuka w walizce". Do wystawy opracowany był cykl warsztatów prowadzonych przez artystów i animatorów kultury, które mogły odbywać się w bardzo różnych miejscach. Więcej można zobaczyć na facebooku: https://www.facebook.com/sztukawwalizce/