chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Plataforma electrónica dedicada a la enseñanza para adultos en Europa

 
 

Blog

Kamishibai - niezwykła forma nauki i zabawy

20/08/2019
por Kalina Patek
Idioma: PL

Teatr ilustracji Kamishibai (jap. kami – papier, shibai – sztuka) to japońska forma opowiadania. Jej podstawą jest drewniana scena (jap. butai – scena) z trzema rozkładanymi skrzydłami, w których umieszcza się karty z ilustracjami. Osoba stojąca przy teatrzyku przekłada ilustracje, jednocześnie kontynuując opowieść.

Korzenie Kamishibai sięgają setek lat wstecz, ale największą popularność w kraju kwitnącej wiśni metoda ta zdobyła w ostatnim stuleciu. Do Europy dotarła w latach 70. XX w. Najlepiej przyjęła się we Włoszech i w Niemczech, ale jest stosowana w wielu krajach Europy, także w Polsce. Obecnie teatr ilustracji najczęściej wykorzystuje się na zajęciach z dziećmi, choć jest to także świetne narzędzie twórczej pracy z osobami dorosłymi i seniorami.

Nauczyciele, edukatorzy, animatorzy i bibliotekarze dostrzegli w teatrze ilustracji ogromny potencjał oraz wiele walorów metodycznych. Oprócz promowania czytelnictwa i wyrabiania nawyków lekturowych na szczególną uwagę zasługuje fakt, że Kamishibai może być punktem wyjścia do budowania wartościowych, angażujących zajęć edukacyjnych i artystycznych. Blokami tematycznymi najchętniej eksplorowanymi przez osoby pracujące z tą formą są prace: z tekstem (pisanie opowieści), z ilustracją (tworzenie rysunków do opowiadań), ze słowem mówionym (ćwiczenie opowiadania przed uczestnikami spotkania).

  

  

Jedną z największych zalet teatru obrazkowego jest to, że dzięki oglądaniu ilustracji widzowie nie nudzą się tak szybko, jak podczas czytania książki, i są w stanie utrzymać skupienie aż do zakończenia opowieści. Ponadto wyraźnie wyodrębnione ramy ilustracji, którymi są drewniane skrzydła sceny, pozwalają na zbudowanie świata w kontrze do świata realnego, zupełnie jak w tradycyjnym teatrze, co jeszcze bardziej sprzyja przeżywaniu toczącej się opowieści.

Zaletą metody Kamishibai jest także warsztatowa forma pracy. Oznacza to, że uczestnicy stają się częścią procesu, który wpływa na ich percepcję, stopień motywacji i zaangażowania, umożliwia głębsze odkrywanie danego tematu oraz sprawdzenie własnych reakcji i umiejętności. Wcielenie się w rolę opowiadającego daje także możliwość odkrycia własnych emocji związanych z wystąpieniami publicznymi. Uczestnik może się skonfrontować z reakcjami, które budzą się w nim podczas kontaktu z publicznością. Teatrzyk daje także poczucie bezpieczeństwa, bo osoby nieśmiałe mogą stanąć za sceną, która częściowo je zasłania – tworzy to bezpieczny dystans, a zarazem nie wpływa na jakość przedstawienia.

Teatr ilustracji jest metodą, dzięki której możemy uczyć pracy z obrazem, symbolami i sztuką. Samo zaproszenie dorosłych do własnej twórczości, interpretacji tekstu bądź symboli, rodzi kreatywne efekty w postaci rysunków. Dzięki temu otwiera się przed prowadzącymi katalog technik malarskich, które mogą zostać zastosowane do tworzenia ilustracji. Uczestnicy mogą wydać profesjonalnie bajkę, która będzie ich własnym dziełem, wolnym od zewnętrznych ingerencji w zawartość i dającym poczucie sprawczości. Nie jest tajemnicą, że każdy z nas lubi czuć się ważnym, potrzebnym i widzieć efekty swojej pracy. Takie efekty pracy z dorosłymi daje metoda Kamishibai.

Kolejną dobrą stroną pracy z teatrem ilustracji jest możliwość opowiadania w przystępny sposób o tematach trudnych, często pomijanych w polskich domach i szkołach, takich jak: wojna, uchodźstwo, bieda, wykluczenie, odrzucenie czy śmierć. Niełatwo uzyskać zrozumienie obecnych pokoleń w kontekście mierzenia się z tematami, które w szkole często się przewijają – w lekturach szkolnych, na lekcjach historii, wiedzy o społeczeństwie, a także muzyce i plastyce. Zajmujący sposób przedstawienia wątku wojennego może pochłonąć każdego. Obrazy dopełniają dzieła, a im bardziej są nieoczywiste, tym mocniej zapadają w pamięć, ożywiając przy tym wyobrażenia na temat przeżyć bohaterów i przywoływanych sytuacji. To oczywiście wpływa na rozwijanie wyobraźni słuchaczy i umożliwia wyrabianie opinii na temat tego, co usłyszeli i obejrzeli. Równie ważna jest także możliwość refleksji wypowiedzianej na forum po tym, gdy historia się zakończy.

Jeszcze jedną mocną stroną metody Kamishibai jest możliwość jej wykorzystania do integracji międzypokoleniowej – między dziadkami a wnukami lub rodzicami a dziećmi – dzięki omawianiu treści związanych ze szkolną podstawą programową czy też z formami pozalekcyjnego spędzania czasu. Do głównych nurtów tematycznych należą: ekologia i edukacja globalna, edukacja historyczna i regionalna, nauka języków obcych, legendy i baśnie oraz edukacja kulturowa. Katalog możliwości pracy z teatrzykiem jest ogromny, dlatego – między innymi – Kamishibai nazywa się magiczną skrzynką. Użycie jej w pracy pedagoga i trenera daje bezpieczną, szybką, bardzo mobilną i niedrogą alternatywę dla skostniałych schematów uczenia oraz poznawania rzeczywistości. Dzięki zastosowaniu teatru ilustracji dorośli mogą przybliżać dzieciom historię miejscowości i regionu, w którym żyją, wzmacniając świadomość na temat małej ojczyzny, wyjaśniać, dlaczego warto dbać o środowisko, pokazując skutki zaniedbań, uczyć budowania najprostszych zdań w języku obcym lub odkrywać różnorodność i piękno świata poprzez prezentowanie kultur innych krajów. Wspólne przeżywanie historii, a także praca warsztatowa wokół niej, wpływają na zacieśnianie relacji rodzinnych.

Kamishibai można włączyć w działania z zakresu pobudzania aktywności lokalnej. Biblioteki, świetlice środowiskowe, osiedlowe centra aktywności mieszkańców coraz częściej sięgają po drewnianą skrzynkę, której animatorami stają się mieszkańcy. „NASZ KLUB”, prowadzony przez Robotniczą Spółdzielnię Mieszkaniową „Praga” w partnerstwie z Biblioteką Publiczną m.st. Warszawy w dzielnicy Targówek, wykorzystał teatr Kamishibai do integrowania mieszkańców dzielnicy poprzez wydobywanie talentów i pasji kilkudziesięciu osób. Mieszkańcy pisali bajki i opowiadania, rysowali do nich ilustracje oraz opowiadali młodszym pokoleniom stworzone przez siebie historie.

Okazuje się, że skorzystać może nie tylko młodzież – to narzędzie doskonale sprawdza się w środowisku osób starszych. Stowarzyszenie Zielona Grupa z Poznania wokół opowieści Kamishibai organizuje pikniki, festyny i spotkania, na które przychodzą okoliczni mieszkańcy. Dzieje się to nie tylko w Poznaniu, ale i w całej Polsce. Poprzez Rowerowy Dom Kultury stowarzyszenie dotarło do kilkunastu miejscowości przygranicznych, gdzie wokół warsztatów na temat granic skupili się najstarsi i najmłodsi mieszkańcy. Mobilne Centrum Kultury odwiedza najbardziej wykluczone dzielnice Poznania. Przyczepa campingowa stanowi źródło niewyczerpanych pomysłów na aktywizację mieszkańców. W projekcie „Warta sztuki” metoda Kamishibai była podstawą do podjęcia omawiania zagadnień dotyczących rzeki. Można także podejmować tematykę lokalnych legend czy historii z dzieciństwa oraz miejsc znaczących z perspektywy wspomnień seniorów – tak jak zrobiło to Muzeum Ziemi Wschowskiej podczas warsztatów przeprowadzonych w ramach projektu „Małe miasto wielkich przeżyć”. Instytut Goethego opracował broszurę na temat uczenia języka niemieckiego z wykorzystaniem teatru ilustracji.

Przykładów zastosowania teatru ilustracji Kamishibai w pracy z dorosłymi jest naprawdę bardzo wiele. Jeśli tylko dobrze określimy cel naszych działań, to będziemy mogli w nie wpleść tę małą drewnianą skrzynkę, która dzięki prostej ilustracji pomaga odkrywać znacznie więcej.

Interesujesz się edukacją kulturową? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

  

Pracujesz z osobami zagrożonymi wykluczeniem? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Mostrando del 1 - 6 al 6
  • Imagen de Natalia Górna
    bardzo ciekawy tekst.

  • Imagen de Natalia Górna
    Bardzo ciekawy tekst
  • Imagen de Anita Apine
    Japānā sakņotā tradīcija, tagad dzīvo arī Latvijā 
     2018.gadā projektā tapis jauns metodiskais līdzeklis lasītprasmes un stāstītprasmes attīstībai pirmsskolas un sākumskolas vecuma bērniem, kuru lieliski var izmantot arī logopēdi valodas un runas korekcijas darbā. Tas ir komplekts, kurā ietilpst četru pasaku ilustrācijas, kartona skatuvīte un materiāls ar metodiskajiem ieteikumiem komplekta izmantošanai mācību procesā. Logopēdi projekta ideju atbalstīja jau 2017.gada pavasarī. Tas kopīgiem spēkiem tika realizēts 2018.gadā. Vairāk informācijas rakstā: "Papīra teātris dodas pie bērniem"
  • Imagen de Beata Ciężka
    Z przyjemnością przeczytałam o Kamishibai, które angażuje seniorów. W ogólne działania adresowane do tej grupy zaczynają nabierać coraz większego rozmachu i być coraz bardziej kreatywne. Pamiętam badania sprzed paru lat na temat projektów senioralnych – dominowały pogadanki o zdrowiu oraz ewentualnie warsztaty komputerowe i to na poziomie podstawowym. Z zazdrością patrzyłam na projekty ze Skandynawii czy Szwajcarii. A teraz? To my możemy chwalić się przykładami dobrych praktyk i stanowić wzorzec do naśladowania!
  • Imagen de Marta Kosińska
    Ostatnio na jednym ze szkoleń uczestnicy doszli w działaniu warsztatowym do świetnego wniosku, w jaki jeszcze sposób można wykorzystać kamishibai. A mianowicie jako przewoźne oprowadzanie po wystawie. Czy instytucja kultury lub muzeum może wychodzić/wyjeżdżać do odbiorców, czy też koniecznie odbiorcy muszą do niej przyjść? Może wychodzić nawet z wystawą w pudełku!
  • Imagen de Monika Schmeichel-Zarzeczna
    W Lublinie był taki projekt mobilnej wystawy sztuki współczesnej. Nazywał się "Sztuka w walizce". Do wystawy opracowany był cykl warsztatów prowadzonych przez artystów i animatorów kultury, które mogły odbywać się w bardzo różnych miejscach. Więcej można zobaczyć na facebooku: https://www.facebook.com/sztukawwalizce/