European Commission logo
Utwórz konto
Blog
Blog

6 powodów, dla których seniorzy (nie) korzystają z mediów społecznościowych

Znaczenie Internetu wzrosło na tyle, że staje się on często niezbędny w funkcjonowaniu w dzisiejszym świecie. 

 

ok. 5 minut czytania - polub, linkuj, komentuj!


Media społecznościowe stały się nieodłącznym elementem współczesnego świata. Internet to medium, które dostarcza nie tylko wiedzy, ale także rozrywki, możliwości nawiązywania i utrzymywania wirtualnych kontaktów ponad połowie ludzkości na świecie. [1]

Human-3175027_1280_0

Znaczenie Internetu wzrosło na tyle, że staje się on często niezbędny w funkcjonowaniu w dzisiejszym świecie. Jak zatem radzi sobie pokolenie sprzed ery komputerów? Z jakich powodów seniorzy decydują się na korzystanie z mediów społecznościowych, a z jakich pokolenie BC (before computers) rezygnuje z wirtualnego świata? [2]

Spośród wielu argumentów opisywanych w literaturze, przedstawię sześć przemawiających „za i przeciw”, o których najczęściej mówią seniorzy w trakcie wspólnych konsultacji cyfrowych.

1. „Mój ulubiony vloger podpowiedział mi jak…”

Za korzystaniem z mediów społecznościowych przemawia według seniorów możliwość rozwijania swoich zainteresowań i pasji. [3] Jak zaznacza Piotr Maczuga w swoim tekście dotyczącym zmian technologicznych w edukacji on-line dorosłych [4] - współczesna technologia umożliwia dzielenie się wiedzą za pomocą atrakcyjnych form przekazu jak webinaria czy kursy on-line. Ci seniorzy, którzy odważyli się przezwyciężyć obawy związane z wejściem w wirtualny świat, chętnie korzystają z możliwości uczestnictwa w kursach gotowania czy malowania, obserwowania specjalistów, pasjonatów zamieszczających interesujące ich treści np. na serwisie YouTube. Media społecznościowe umożliwiają seniorom nie tylko obserwowanie, ale także ich komentowanie, wchodzenie w interakcję, tworzenie własnych treści i dzielenie się wiedzą.

2. „Facebook umożliwia mi kontakt z wnukami”

Aż 73% użytkowników Internetu w Polsce codziennie korzysta z Facebooka. Mimo że seniorzy (po 65 roku życia) stanowią najmniejszą – 4% grupę użytkowników tego medium [5], to możliwość zwiększenia kontaktu z rodziną (w szczególności z wnukami), która nierzadko przebywa za granicą, jest wysoko ceniona przez seniorów. [6] Rodzaj komunikatora wskazywany jest najczęściej przez użytkujących go członków rodziny, dla seniora różnice pomiędzy poszczególnymi programami czy aplikacjami jak Viber, Facebook Messenger, Skype czy WhatsApp nie są do końca zrozumiałe. Dużą zaletą jest natomiast możliwość bezpłatnego i elastycznego z nich korzystania.

3. „Jestem na czasie!”

Wzrost poczucia własnej skuteczności, satysfakcji z życia, umiejętność nawiązywania kontaktów, zmniejszenie poczucia osamotnienia to tylko kilka zachowań i postaw, które według naukowców, przejawiają seniorzy-użytkownicy Internetu i mediów społecznościowych. [7] Przezwyciężenie barier związanych z obsługą nowych technologii ma wpływ na jakość ich życia, w tym na zwiększenie pewności siebie – szczególnie wtedy, gdy mogą aktywnie i samodzielnie uczestniczyć w życiu społecznym, które rozgrywa się także w wirtualnym świecie.

4. „Oszuści są wszędzie”

Seniorzy odczuwają strach nie tylko przed wykluczeniem społecznym związanym z nieumiejętnością obsługi czy nieobecnością w sieci, boją się także zagrożeń związanych z jego używaniem. Osoby po 65 roku życia są najmniej ufną grupą wiekową wobec treści znalezionych w sieci. [8.] Nie powinny nas zatem dziwić ich obawy związane z wyłudzaniem danych osobowych czy pieniędzy. Seniorzy często obawiają się także wirusa, który trudny do zdefiniowania i wykrycia – czaić się może na każdym kroku (w spamie, SMS-ach czy po otwarciu maila lub linku przesłanego z fałszywego konta). Początkujący użytkownicy srebrnego pokolenia mają trudność w realnej ocenie zagrożeń, czego efektem jest rezygnacja z korzystania z mediów społecznościowych i Internetu. [9]

5. „Gdzie są te lajki? Co to jest ta wtyczka? Czym się różni login od hasła?”

Media donoszą, że ukazał się raport o przystępności języka tekstów urzędowych w Internecie. Jego wyniki wskazują, że język ten w dużej mierze jest niezrozumiały i trudny do przyswojenia przez internautów. Jak zauważył autor badań dr T. Piekot - na przystępność tekstu ma wpływ stosowane w nim także słownictwo specjalistyczne. [10] Tego w Internecie i mediach społecznościowych nie brakuje. Nowe technologie przepełnione są anglicyzmami - począwszy od napisów na klawiaturze, po „lajki” i „selfie”, które pojawiają się także w telewizyjnych reklamach i rozmowach. Nie brak w nich także neologizmów, a także symboli, które zostaną właściwie odczytane jedynie przez tych, którzy wiedzą, że należy przechylić głowę o 90 stopni, by je zrozumieć. Dla części seniorów język ten stanowi blokadę i barierę w korzystaniu z mediów społecznościowych.

6. „To nie dla mnie”

Niedostosowanie kontrastu, za małe litery, za szybko zmieniające się treści czy brak zrozumienia zasad działania poszczególnych portali i komunikatorów to tylko kilka przyczyn niechęci korzystania z Internetu i mediów społecznościowych przez seniorów [11]. Kolejnym powodem, do którego nie zawsze i nie od razu się przyznają, to brak osoby z najbliższej rodziny czy otoczenia, która znalazłaby czas i cierpliwość na wprowadzenie seniora w skomplikowany z początku wirtualny świat. Brak możliwości ćwiczeń i prób przy czyimś wsparciu powoduje, że senior zapomina często złożonych procedur np. odnalezienia i zalogowania się na skrzynkę pocztową/profil. Bojąc się przyznać do trudności z przypomnieniem sobie odpowiednich kroków, rezygnuje z korzystania z Internetu i mediów społecznościowych.

Podsumowując – świat mediów społecznościowych i Internetu jest dla seniorów źródłem wielu satysfakcji, ale także i obaw. Seniorzy zdają sobie sprawę z tego, że świat i społeczeństwo wraz z chwilą pojawienia się Internetu zmieniły się diametralnie i by móc za nimi nadążyć trzeba poznać i nauczyć się nowych - wirtualnych zasad. Do poznania tego świata potrzebują jednak wsparcia ze strony osób, dla których nie jest on tajemnicą.

 


dr Nina Woderska – z wykształcenia pedagog, wykładowca w Wyższej Szkole Nauk o Zdrowiu i Studium Kształcenia Kadr, pracownik Centrum Inicjatyw Senioralnych w Poznaniu oraz trener w Stowarzyszeniu Centrum Rozwoju Edukacji Obywatelskiej CREO. Ambasadorka EPALE.


Interesujesz się edukacją seniorów? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod prowadzenia szkoleń i niestandardowych form aktywizacji seniorów?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

   


Zobacz także:

Jak wykorzystywać MEDIA SPOŁECZNOŚCIOWE W EDUKACJI JĘZYKOWEJ DOROSŁYCH. Motywacja, komunikacja, inspiracja i praktyka

Zoom na innowacje społeczne w Domach pomocy społecznej

Potencjał i wyzwania klubów seniora jako miejsc aktywizacji osób starszych

Miasto przyjazne starzeniu, czyli jakie?

Być czy nie być … wolontariuszem na starość? Oto jest pytanie. O znaczeniu wolontariatu w życiu seniorów

#Zdrowie – kampanie prozdrowotne w edukacji pozaformalnej dorosłych

Edukacja (d)o starości. Dlaczego i dla kogo nawiązywanie relacji międzypokoleniowych jest ważne


Źródła:

[1],[5] Dane pochodzą z raportu „Digital in 2017 Global Overview” przygotowanego przez We Are Social i Hootsuite, www.wearesocial.com (dostęp: 25.02.2018).

[2], [3],[6], [7], [8], [11] B. Szmigielska, A. Bąk, M. Hołda, Seniorzy jako użytkownicy Internetu, Nauka, 2012 nr 2, s. 141-155.

[4] P. Maczuga, 3 zmiany technologiczne w edukacji on-line dorosłych, których wciąż nie doceniamy, www.ec.europa.eu/pl/blog (dostęp: 26.02.2018).

[9] D. Wieprzkowicz, Komputer i Internet dla seniorów, Edgard, Warszawa, 2011.

[10] P. Doczekalski, Ukazał się raport o przystępności języka tekstów urzędowych w internecie, http://naukawpolsce.pap.pl (dostęp: 25.02.2018).

 

 

Login (2)

Komentarz

Zgadzam się, że Internet, jak i portale społecznościowe są bardzo ważną częścią życia społecznego, dlatego starsi ludzie pragną poznać tajniki korzystania z wirtualnego świata. Jednym zajmuje to mniej czasu, innym więcej, a jeszcze inni nie mają w ogóle chęci nauczenia się jak ich używać i co to właściwie jest. Myślę, że powinniśmy uszanować zdanie i wolę danej osoby. My jako pokolenie wychowujące się w erze Internetu i mediów społecznościowych powinniśmy w razie potrzeby pomóc osobie starszej odnaleźć się w tym wirtualnym świecie, zachowując przy tym ogrom cierpliwości i wyrozumiałości. Aby osoba starsza nie poczuła się w żaden sposób gorsza. 
Login (0)

Moja 78-letnia ciocia nie tylko uczęszcza na różne zajęcia na Uniwersytecie III Wieku SGH, ale także wykorzystuje nabyte tam umiejętności praktycznie: "szaleje" w mediach społecznościowych: zamieszcza posty i komentarze, "lajkuje", podaje linki, wkleja zdjęcia i grafiki. Na jej 75-te urodziny całą rodziną składaliśmy się na najnowszy model laptopa :) Czasami przeszkodą w korzystaniu z portali może być sam nośnik: moja mama (sporo młodsza od "cyfrowej" cioci) nigdy nie przekonała się do komputera, natomiast bez problemu surfuje po internecie na smartfonie.
Login (0)

Uwielbiam takie historie! Prowadząc od półtora roku indywidualne konsultacje w Centrum Inicjatyw Senioralnych spotykałam się z równie aktywnymi Internautami BC:)
Do dzisiaj pamiętam Panią, z którą szukałam na FB profilu dawnej miłości czy pokazywałam Panu Wacławowi (który ma dużą wadę wzroku), jak korzysta się z wyszukiwarki głosowej. Na następnym spotkaniu to On pokazywał mi, jakie znalazł krzewy do swojego ogrodu w necie:) 
To są niezapomniane spotkania!
Login (0)

Od dwóch lat prowadzę kursy komputerowe dla seniorów i ten artykuł potwierdza moje obserwacje dotyczące postaw kursantów :) Początkowo wielu z nich ma ogromny problem z podstawowymi czynnościami, nie tylko związanymi z zapamiętaniem kolejności ich wykonywania, ale również z podwójnym kliknięciem myszką, czy pisaniem. Przez to widoczny jest duży spadek wiary we własne możliwości i zniechęcenie, które z mija kiedy udaje się samodzielnie wykonać pierwsze zadania. Jeżeli chodzi o wsparcie od osób najbliższych to rzeczywiście również bywa z tym ciężko. Po pierwsze dzieci bądź wnuki nie mają czasu. Po drugie brakuje im cierpliwości i umiejętności wytłumaczenia podstaw. Pokolenie, które wychowuje się korzystając z narzędzi cyfrowy wiele rzeczy robi intuicyjnie. To co dla nas jest oczywiste dla osoby starszej jest "czarną magią". Młodzi zniechęcają się ciągłym tłumaczeniem tych samych czynności, a seniorzy dochodzą do wniosku, że nie są w stanie tego opanować. Dlatego dobrym wyjściem jest kurs komputerowy, podczas którego widzą, że nie tylko oni mają takie problemy i gdzie prowadzący jest przygotowany do stopniowego wprowadzenia ich w wirtualny świat. Obaw związanych mediami społecznościowymi także jest początkowo bardzo dużo. Kursantom łatwiej przychodziło zaakceptowanie i nauczenie się obsługi Skype, który przypomina telefon, czy komunikatora na gmail niż facebooka. Wynika to z faktu, że korzystając z dwóch pierwszych narzędzi mają większe poczucie prywatności, która jest dla nich bardzo ważna.
Login (0)

Pani Moniko - cieszę się, że nasze obserwacje są zbieżne. Zauważyła Pani bardzo ważną rzecz, z którą także się zgadzam- kursy komputerowe dają możliwość seniorom nie tylko nauki nowych technologii, ale przede wszystkim spotkań, wymiany doświadczeń i porównań (często ich wzmacniających). Zauważam  jednak trudności, wynikające z udziału w kursach, w których bierze udział kilku seniorów. Przede wszystkim to różny poziom wiedzy kursantów w grupie (mimo udziału w kursie np. na poziomie podstawowym), a także fakt, że nauczyciel nie jest w stanie być przy seniorze cały czas. Połączenie tych dwóch elementów skutkuje czasami frustracją seniora, obawą samodzielnego działania. Dobrą praktyką, którą zauważyłam w różnych organizacjach i instytucjach jest np. realizacja kursu przy wsparciu 3 prowadzących przy 8-10 osobowej grupie czy realizacja indywidualnych konsultacji z seniorem. 
Jakie są Pani doświadczenia i dobre praktyki?
Login (0)

Dodatkowe konsultacje są bardzo pomocne. Ze względu na charakter biblioteki, która jest instytucją otwartą, mam możliwość proponowania indywidualnych spotkań kursantom w dogodnym dla nich terminie. Wielu korzysta z tej formy wsparcia regularnie. Zauważyłam również, że właściwie w każdej grupie, po kilku spotkaniach pojawiają się osoby, które szybciej przyswajają wiedzę (bądź pewne rzeczy umiały już wcześniej). Te osoby chętnie pomagają siedzącym obok kolegom. W rezultacie nawiązuje się fajna współpraca między nimi. Dlatego też mniej więcej w połowie każdego kursu proponuję uczestnikom, od czasu do czasu, pracę w parach. Nabierają dzięki temu większej pewności siebie i pogłębiają nawiązane relacje.
Login (0)

Biblioteki są doskonałym miejscem na szkolenia komputerowe seniorów, ponieważ takie osoby często korzystają z czytelni i wypożyczalni, więc są oswojeni z miejscem, a to pomaga przełamać bariery mentalne. Przyjazne otoczenie jest niezwykle istotne na każdym etapie edukacji. Dodatkowo bibliotekarz jest "na wyciągnięcie ręki" i w każdej chwili może wesprzeć początkujących użytkowników. Zaletą biblioteki jest "kameralność", co dla osób nieoswojonych z nowymi technologiami jest bardzo ważne :-)
Login (0)

Dobre praktyki, o których wspominałam pochodzą właśnie z jednej z poznańskich bibliotek. :) Możliwość korzystania z zasobów biblioteki (komputerów i Internetu) - w tym przypadku godzina dziennie - dają seniorowi dodatkową możliwość bezpłatnego i samodzielnego korzystania z komputera, przede wszystkim w sytuacji, kiedy sam nie dysponuje własnym sprzętem. Dzięki wsparciu takich instytucji nie jest zmuszony do kupna drogiego sprzętu tuż po szkoleniu, a dodatkowo - jak Pani zauważyła - może zawsze zapytać i poprosić o wsparcie bibliotekarza.
Login (0)

Moja mama skończyła siedemdziesiąt lat w zeszłym roku i i porusza się w internecie jak ryba w wodzie, często dużo bardziej sprawniej niż moi rówieśnicy (osoby po czterdziestce). Co ją napędza? 1.interesuje się modą i uwielbia wyszukiwać ładne i niedrogie (a czasem drogie) rzeczy w sieci. 2. Mieszka za granica, gdzie nie ma za wielu znajomych, więc portale społecznościowe są dla niej możliwością zaistnienia w "towarzystwie", pokazania się, zdobycia głasków- lajków. W komentarzach zamieszcza zawsze ładne, okrągłe, przemyślane zdania :)   
Login (0)

Pani Moniko - po przeczytaniu Pani komentarza, przyszło mi do głowy, że Pani mama mogłaby pełnić funkcję cyfrowej influencerki. Swoim zachowaniem pokazuje bowiem, że wiek nie jest ograniczeniem ani przeszkodą do tego, by czerpać z życia pełnymi garściami. Innym przykładem jest DJ Wika - wspaniała i zarazem najstarsza DJ-ka w Polsce (także po siedemdziesiątce). Gratuluję Mamy:)
Login (0)

Users have already commented on this article

Chcesz zamieścić komentarz? Zaloguj się lub Zarejestruj się.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Najnowsze dyskusje

Dyskusja EPALE na temat społeczności uczących się na obszarach wiejskich

Nie przegap kolejnej dyskusji EPALE w środę, 8 czerwca!

Więcej

Dyskusja online na temat kultury w czasach kryzysu

W czwartek 28 kwietnia 2022 r., między godz. 10.00 a 16.00, na EPALE odbędzie się transmitowana na żywo dyskusja online na temat kultury w czasach kryzysu.

Więcej