chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Naukowy insight: narzędzia wspierające procesy poznawcze

25/02/2019
przez Radek Czahajda
Język: PL
Document available also in: FR DE

W 2018 roku zespół naukowców z Uniwersytetu w Lyonie przeprowadził serię eksperymentów z wykorzystaniem popularnej gry „Zgadnij kto?”. Celem eksperymentów było określenie, na jakiej podstawie wybieramy narzędzia wspierające nasze procesy poznawcze [1].

  

Nie chodzi tu o najnowsze technologie, lecz o proste mechanizmy, które ułatwiają nam funkcjonowanie w przesyconym informacjami świecie. Narzędzia te służą:

  • odciążaniu naszej pamięci roboczej przez przechowanie zdobytych informacji,
  • ułatwianiu skupienia wzroku przez ograniczenie ilości opcji,
  • wspieraniu podejmowania decyzji, np. przez wskazywanie istotnych kryteriów.

  

W trakcie eksperymentu uczestnicy mieli za zadanie ukończyć grę, w której spośród 64 postaci mieli znaleźć jedną na podstawie jej wyglądu. Przez odpowiednie zadawanie pytań, m.in. o kolor skóry, kształt twarzy czy ekspresję, mogli dojść do tego, jaka osoba została wylosowana w danej rundzie.

  

W pierwszym etapie uczestnicy byli przydzielani kolejno do każdej z czterech opcji rozgrywki: brak podpowiedzi, automatyczne notatki, wizualne wykluczanie opcji i sugestie dotyczące najważniejszych pytań do zadania. Dzięki temu poznali swoją efektywność przy różnych formach wsparcia. W drugim etapie mogli sami wybrać tę formę.

  

/pl/file/lutypng-0luty.png

schemat gry

Rys. 1. Schemat gry wykorzystanej do prowadzenia badań w wersji bez żadnych narzędzi [1].

  

Jak można się domyśleć – najlepszymi wynikami wykazały się osoby, które otrzymały podpowiedzi, o co warto pytać w grze. Kolejno w kwestii efektywności uplasowały się osoby wspomagające się notatkami lub rysunkami. Najgorzej wypadły osoby, które nie stosowały żadnego wsparcia.

  

Te wyniki nie wpływały jednak na wybór formy wsparcia w drugim etapie eksperymentu. Uczestnicy nie wybierali w nim narzędzi, które dawały im największą efektywność. Więc jakie?

Najchętniej wybieraną formą wsparcia były notatki. Autorzy eskperymentu tłumaczą to między innymi wynikami wcześniejszych badań, np. Risko i Gilberta [2], dowodzącymi podatności ludzi na korzystanie z narzędzi odciążających ich pamięć roboczą.

  

Uczestników badano również pod kątem ich zdolności poznawczych i weryfikowano zależność posiadanych zdolności z preferencjami dotyczącymi wyboru narzędzia, z którego wynika zależność między brakiem zdolności w danym obszarze a preferencją do wyboru narzędzia wspierającego ten obszar. Notatki więc wybierały najchętniej osoby, które miały trudności z zapamiętywaniem.

  

Choć eksperymenty były prowadzone na grupie 90 osób, wyniki okazały się statystycznie istotne, dlatego z pewną dozą ostrożności można próbować przełożyć najważniejsze wnioski na praktykę. Wiemy zatem, że ludzie:

  • chętnie korzystają z narzędzi wspierających procesy poznawcze,
  • wybierają najchętniej wsparcie w obszarze odciążenia pamięci roboczej,
  • wybierają wsparcie narzędzi w obszarach, w których czują się najmniej pewnie, bez względu na swoją rzeczywistą efektywność.

  

Co z tego wynika dla edukatorów?

Wybrałem do opracowania artykuł z ostatniego wydania czasopisma Cognition, bo od razu przyszło mi do głowy kilka rzeczy z niego wynikających. To swego rodzaju insighty- rzeczy na pozór oczywiste, ale takie, na które nie zawsze wpadamy od razu.

  

Po pierwsze, skoro wiemy, że narzędzia ułatwiające podejmowanie decyzji wpływają pozytywnie na efektywność, warto mieć to na uwadze w trakcie projektowania naszych szkoleń i warsztatów, a w szczególności ich transferu. Mam na myśli listy kontrolne, konkretne praktyki do wdrożenia w życie, które uczestnicy dostaną na koniec warsztatu, bez potrzeby wymyślania własnych. Z pewnością wielu trenerów to robi, warto jednak wprowadzić to jako stałą praktykę w branży.

  

Po drugie, skoro wiemy, że niektórzy ludzie mają szczególne trudności w obszarze podejmowania decyzji, powinno to również wpływać na sposób, w jaki projektujemy nasz warsztat. Oczywiście nie wpływa to na takie decyzje, jak co kto zje na lunch (choć zachęcam ograniczanie wyboru do pełnowartościowych, smacznych opcji wegańskich :D). Warto się jednak nad tym zastanowić przy ważnych decyzjach, np. dotyczących obszaru, jakim dana osoba będzie zajmować się w trakcie warsztatu. Wystarczy prosty test wiedzy i umiejętności lub wykorzystanie analizy 360, by pomóc uczestnikom określić ich własne cele szkoleniowe.

  

Po trzecie, skoro wiemy, że ludzie lubią notować, upewnijmy się, że każdy ma dostęp do narzędzi lub technologii pozwalającej na notowanie w trakcie naszych warsztatów. To także drobna zmiana, ale niezwykle ważna. W badaniach zespołu z Lyonu dostęp do notatek zwiększał skuteczność dwukrotnie! 

  

Jakie Wy wyciągacie wnioski z tego badania? Zachęcam do dyskusji w komentarzach! Będę również wdzięczny za opinie dotyczące artykułu i propozycje obszarów, tematów lub pytań związanych z edukacją dorosłych zasługujących na kolejne opracowania!

  

[1] Alexandre, B., Navarro, J., Reynaud, E. i Osiurak, F. (2019). Which cognitive tools do we prefer to use, and is that preference rational ? Cognition, 186, 108–114. https://doi.org/10.1016/j.cognition.2019.02.005

[2] Risko, E. F. i Gilbert, S. J. (2016). Cognitive offloading. Trends in Cognitive Sciences, 20, 676–688.

  

***

Radosław Czahajda – trener, naukowiec, aktywista. Koordynator europejskiej społeczności Trainers' Forum, współfundator inkubatora innowacji społecznych Impossible. Przeprowadził ponad 1500 godzin warsztatów, szkoleń i wystąpień dla trenerów, korporacji i organizacji pozarządowych w kilkunastu krajach Europy. W działalności naukowej szuka odpowiedzi na to, jak organizować najbardziej skuteczne szkolenia, a w trakcie warsztatów i wystąpień konferencyjnych promuje ważne odkrycia naukowe w obszarach edukacji, zasobów ludzkich, przedsiębiorczości i marketingu. Ambasador EPALE.

  

Jesteś trenerem, szkoleniowcem? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na temat pracy trenera dostępne na polskim EPALE

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 3 z 3
  • Obrazek użytkownika Rafał Żak
    Zgrabne to, bo w zasadzie "wdrażalne" od razu. To jest kierunek twojego pisania na EPALE, którego powinieneś się trzymać. A przynajmniej taki, na który tutaj czekam ;-)
  • Obrazek użytkownika Marta Kosińska
    W edukacji kulturowej projektowanie warsztatów w taki sposób, aby wykorzystywane w nich były narzędzia wspomagające uczenie, umożliwiające notowanie i odciążające pamięć jest dosyć częste. Myślę, że głównie z tego powodu, iż bardzo często nie są to klasyczne szkolenia, ale warsztaty, podczas których wartości wiedzowe wytwarzane są wspólnie z uczestnikami. Żeby ten content wytworzyć, oni po prostu potrzebują narzędzi. Z moich doświadczeń z notatkami najbardziej uderzające było prowadzenie warsztatów dla studentów grafiki: nie dość, że podczas kilkudniowej sesji mieli za zadanie dostarczenie notatek fotograficznych, to jeszcze w trakcie warsztatów wszyscy robili notatki rysunkowe, wizualne. Coś, co na klasycznym uniwersytecie praktycznie nie występuje. 
  • Obrazek użytkownika Piotr Maczuga
    Dla mnie to jest bardzo ciekawe z punktu widzenia uczenia za pomocą multimediów. Często skupiamy się na efekcie wizualnym, szczególnie w nauczaniu nieformalnym. Ładne i bogate w treści kadry w filmie szkoleniowym po prostu się podobają. Problem  w tym, że w takich produkcjach często montażysta czy operator kamery wchodzą w buty instructional designera. Oni muszą czuć, jak nie przeładować informacyjnie oglądającego i jak za pomocą montażu skupiać jego uwagę.