Przejdź do treści
Blog
Blog

Naukowy insight: narzędzia wspierające procesy poznawcze

Czy ludzie podejmują decyzje o wykorzystaniu narzędzi wspomagających ich procesy zapamiętywania, podejmowania decyzji i skupiania wzroku w sposób racjonalny? Co wpływa na tę decyzję? Jak wygląda efektywność tych narzędzi? Co z tego wynika dla osób projektujących procesy szkoleniowe? O tym wszystkim dowiesz się z tego artykułu.

W 2018 roku zespół naukowców z Uniwersytetu w Lyonie przeprowadził serię eksperymentów z wykorzystaniem popularnej gry „Zgadnij kto?”. Celem eksperymentów było określenie, na jakiej podstawie wybieramy narzędzia wspierające nasze procesy poznawcze [1].

  

Nie chodzi tu o najnowsze technologie, lecz o proste mechanizmy, które ułatwiają nam funkcjonowanie w przesyconym informacjami świecie. Narzędzia te służą:

  • odciążaniu naszej pamięci roboczej przez przechowanie zdobytych informacji,
  • ułatwianiu skupienia wzroku przez ograniczenie ilości opcji,
  • wspieraniu podejmowania decyzji, np. przez wskazywanie istotnych kryteriów.

  

W trakcie eksperymentu uczestnicy mieli za zadanie ukończyć grę, w której spośród 64 postaci mieli znaleźć jedną na podstawie jej wyglądu. Przez odpowiednie zadawanie pytań, m.in. o kolor skóry, kształt twarzy czy ekspresję, mogli dojść do tego, jaka osoba została wylosowana w danej rundzie.

  

W pierwszym etapie uczestnicy byli przydzielani kolejno do każdej z czterech opcji rozgrywki: brak podpowiedzi, automatyczne notatki, wizualne wykluczanie opcji i sugestie dotyczące najważniejszych pytań do zadania. Dzięki temu poznali swoją efektywność przy różnych formach wsparcia. W drugim etapie mogli sami wybrać tę formę.

  

schemat gry

Rys. 1. Schemat gry wykorzystanej do prowadzenia badań w wersji bez żadnych narzędzi [1].

  

Jak można się domyśleć – najlepszymi wynikami wykazały się osoby, które otrzymały podpowiedzi, o co warto pytać w grze. Kolejno w kwestii efektywności uplasowały się osoby wspomagające się notatkami lub rysunkami. Najgorzej wypadły osoby, które nie stosowały żadnego wsparcia.

  

Te wyniki nie wpływały jednak na wybór formy wsparcia w drugim etapie eksperymentu. Uczestnicy nie wybierali w nim narzędzi, które dawały im największą efektywność. Więc jakie?

Najchętniej wybieraną formą wsparcia były notatki. Autorzy eskperymentu tłumaczą to między innymi wynikami wcześniejszych badań, np. Risko i Gilberta [2], dowodzącymi podatności ludzi na korzystanie z narzędzi odciążających ich pamięć roboczą.

  

Uczestników badano również pod kątem ich zdolności poznawczych i weryfikowano zależność posiadanych zdolności z preferencjami dotyczącymi wyboru narzędzia, z którego wynika zależność między brakiem zdolności w danym obszarze a preferencją do wyboru narzędzia wspierającego ten obszar. Notatki więc wybierały najchętniej osoby, które miały trudności z zapamiętywaniem.

  

Choć eksperymenty były prowadzone na grupie 90 osób, wyniki okazały się statystycznie istotne, dlatego z pewną dozą ostrożności można próbować przełożyć najważniejsze wnioski na praktykę. Wiemy zatem, że ludzie:

  • chętnie korzystają z narzędzi wspierających procesy poznawcze,
  • wybierają najchętniej wsparcie w obszarze odciążenia pamięci roboczej,
  • wybierają wsparcie narzędzi w obszarach, w których czują się najmniej pewnie, bez względu na swoją rzeczywistą efektywność.

  

Co z tego wynika dla edukatorów?

Wybrałem do opracowania artykuł z ostatniego wydania czasopisma Cognition, bo od razu przyszło mi do głowy kilka rzeczy z niego wynikających. To swego rodzaju insighty- rzeczy na pozór oczywiste, ale takie, na które nie zawsze wpadamy od razu.

  

Po pierwsze, skoro wiemy, że narzędzia ułatwiające podejmowanie decyzji wpływają pozytywnie na efektywność, warto mieć to na uwadze w trakcie projektowania naszych szkoleń i warsztatów, a w szczególności ich transferu. Mam na myśli listy kontrolne, konkretne praktyki do wdrożenia w życie, które uczestnicy dostaną na koniec warsztatu, bez potrzeby wymyślania własnych. Z pewnością wielu trenerów to robi, warto jednak wprowadzić to jako stałą praktykę w branży.

  

Po drugie, skoro wiemy, że niektórzy ludzie mają szczególne trudności w obszarze podejmowania decyzji, powinno to również wpływać na sposób, w jaki projektujemy nasz warsztat. Oczywiście nie wpływa to na takie decyzje, jak co kto zje na lunch (choć zachęcam ograniczanie wyboru do pełnowartościowych, smacznych opcji wegańskich :D). Warto się jednak nad tym zastanowić przy ważnych decyzjach, np. dotyczących obszaru, jakim dana osoba będzie zajmować się w trakcie warsztatu. Wystarczy prosty test wiedzy i umiejętności lub wykorzystanie analizy 360, by pomóc uczestnikom określić ich własne cele szkoleniowe.

  

Po trzecie, skoro wiemy, że ludzie lubią notować, upewnijmy się, że każdy ma dostęp do narzędzi lub technologii pozwalającej na notowanie w trakcie naszych warsztatów. To także drobna zmiana, ale niezwykle ważna. W badaniach zespołu z Lyonu dostęp do notatek zwiększał skuteczność dwukrotnie! 

  

Jakie Wy wyciągacie wnioski z tego badania? Zachęcam do dyskusji w komentarzach! Będę również wdzięczny za opinie dotyczące artykułu i propozycje obszarów, tematów lub pytań związanych z edukacją dorosłych zasługujących na kolejne opracowania!

  

[1] Alexandre, B., Navarro, J., Reynaud, E. i Osiurak, F. (2019). Which cognitive tools do we prefer to use, and is that preference rational ? Cognition, 186, 108–114. https://doi.org/10.1016/j.cognition.2019.02.005

[2] Risko, E. F. i Gilbert, S. J. (2016). Cognitive offloading. Trends in Cognitive Sciences, 20, 676–688.

  

***

Radosław Czahajda – trener, naukowiec, aktywista. Koordynator europejskiej społeczności Trainers' Forum, współfundator inkubatora innowacji społecznych Impossible. Przeprowadził ponad 1500 godzin warsztatów, szkoleń i wystąpień dla trenerów, korporacji i organizacji pozarządowych w kilkunastu krajach Europy. W działalności naukowej szuka odpowiedzi na to, jak organizować najbardziej skuteczne szkolenia, a w trakcie warsztatów i wystąpień konferencyjnych promuje ważne odkrycia naukowe w obszarach edukacji, zasobów ludzkich, przedsiębiorczości i marketingu. Ambasador EPALE.

  

Jesteś trenerem, szkoleniowcem? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na temat pracy trenera dostępne na polskim EPALE

Login (3)

Users have already commented on this article

Chcesz zamieścić komentarz? Zaloguj się lub Zarejestruj się.

Inna wersja językowa?

Ten dokument jest również dostępny w innych wersjach językowych. Wybierz z listy.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Najnowsze dyskusje

Dyskusja EPALE: Blended learning w edukacji dorosłych

W czwartek 26 listopada 2020 r., od godz. 10.00 do 16.00, EPALE będzie gospodarzem internetowej dyskusji na temat blended learning w edukacji dorosłych. Dyskusja będzie miała zupełnie nowy format, zaczynając od 30-minutowej transmisji na żywo, której towarzyszyć będzie rozmowa w formie komentarzy na platformie.

Więcej

Dyskusja EPALE: Integracja społeczna starzejącego się społeczeństwa i edukacja międzypokoleniowa

W środę 28 października, od godziny 10.00, EPALE będzie gospodarzem internetowej dyskusji na temat integracji społecznej starzejącego się społeczeństwa i edukacji międzypokoleniowej. Komentarze będą otwarte 19 października, aby uczestnicy mogli się przedstawić i zamieścić swoje uwagi z wyprzedzeniem. Dołącz do dyskusji!

Więcej

Dyskusja EPALE: Zapewnienie edukacji w zakresie podstawowych umiejętności

Podstawowe umiejętności są przekrojowe. Są one istotne nie tylko dla edukacji, ale także dla polityki zatrudnienia, zdrowotnej, społecznej i środowiskowej.  Dyskusja online odbędzie się na tej stronie w dniach 16-17 września w godzinach 10:00-16:00 CET i będzie moderowana przez koordynatorów tematycznych EPALE Gracielę Sbertoli (sekretarza generalnego EBSN) i Tamása Harangozó.

Więcej