Blog
Blog

Tekst łatwy do czytania = tekst dostępny dla wszystkich

Teksty pisane odgrywają bardzo ważną rolę w komunikacji z odbiorcami działań edukacyjnych.

ok. 7 minut czytania - polub, linkuj, komentuj!


Teksty pisane odgrywają bardzo ważną rolę w komunikacji z odbiorcami działań edukacyjnych. Ogłoszenia, regulaminy, formularze, materiały edukacyjne czy publikacje podsumowujące powinny być przecież czytane ze zrozumieniem. Co zatem zrobić, aby były one dostępne dla wszystkich?   

Po pierwsze myśl o odbiorcach

Jak często przygotowując tekst myślimy o tym, kto będzie jego odbiorcą? A przecież to w jakim jest wieku, jaką ma wiedzę, skąd pochodzi, jakie ma możliwości poznawcze, niepełnosprawność czy możliwość skupienia się będzie rzutowało na zrozumienie stworzonego dla niego komunikatu. Wpływ będą też miały czynniki dodatkowe, takie jak wybór nośnika czy ilość czasu, którą odbiorca może przeznaczyć na zapoznanie się z treścią. Jeśli będziemy mieli świadomość tych wyzwań i będziemy potrafili udzielić na nie odpowiedzi, będziemy bliżsi sukcesu. Będziemy mogli przypuszczać, że to co napiszemy zostanie przeczytane ze zrozumieniem.     

Plain language

Jak jednak to zrobić, by nasz tekst był zrozumiały dla wszystkich? Czy w ogóle jest to możliwe? Czy istnieje standard idealny?

Odpowiedzią jest plain language czyli standard językowy zalecany wszystkim autorom i instytucjom piszącym teksty adresowane do masowego odbiorcy. Tekst przygotowany zgodnie z przedstawionymi w tym standardzie zasadami, pozwoli odbiorcy na znalezienie wszystkich potrzebnych informacji. Czytelnik zrozumie tekst  już po pierwszej lekturze, a zdobyte informacje wykorzysta do zaspokojenia swoich potrzeb.

Najważniejszymi zasadami plain language są:

  • odnoszenie się bezpośrednio do czytelnika,
  • wykorzystanie formy czynnej zamiast biernej,
  • pisanie krótkimi zdaniami, z podziałem na mniejsze akapity,
  • stosowanie codziennego słownictwa, unikanie specjalistycznych słów,
  • intuicyjny podział treści nagłówkami, tabelami i innymi wizualizacjami.

Nie wszyscy jeszcze o tym wiedzą, ale w Polsce już od ponad ośmiu lat Pracownia Prostej Polszczyzny Uniwersytetu Wrocławskiego promuje korzyści płynące z używania prostej polszczyzny. Jest ona opisana w polskim standardzie prostego języka (plain language). Przedstawiciele pracowni, szkoląc i prowadząc audyty językowe, starają się  zmieniać oblicze informacji tworzonych przez instytucje publiczne i sektor prywatny.

Opracowane zasady obejmują takie obszary jak wsparcie percepcji czytelnika/ odbiorcy komunikatu, budowanie dobrych relacji, ułatwienie zapamiętania treści, porządkowanie struktury informacji i zamianę tekstu w obiekt wizualny.

Prosta polszczyzna zrodziła się z potrzeby. Chodziło o to, by maksymalnie pomóc w rozumieniu tekstów na temat Funduszy Europejskich. Nikt nie miał bowiem wątpliwości, że im więcej osób zrozumie te komunikaty, tym więcej będzie mogło sięgać po Fundusze Europejskie, a realizacja projektów będzie sprawniejsza. Prawo do skorzystania z tych środków ma przecież każdy obywatel. Tymczasem stosowany "żargon urzędowy" odstraszał  i ograniczał grono potencjalnych beneficjentów.

Plain language is easy to read

Kolejnym stopniem uproszczenia treści jest standard easy to read. Informacja easy to read powinna być łatwa w znalezieniu, przeczytaniu i zrozumieniu. Od pierwszych liter słów easy to read, powstał skrót ETR. Skrót jest powszechnie stosowany na całym świecie i nie ma polskiego odpowiednika. Teksty easy to read oznaczone są symbolem.

Leichte_sprache_logo

Standard easy to read powstał w celu realizacji Konwencji ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych. Zgodnie z jej zapisami wszystkie osoby z niepełnosprawnościami mają prawo do wolności wypowiadania się i wyrażania opinii oraz dostępu do informacji.

Standard opracowała organizacja Inclusion Europe będąca Europejskim Zrzeszeniem Stowarzyszeń Osób Niepełnosprawnych Intelektualnie i ich Rodzin. Wytyczne są zawarte w dokumencie zatytułowanym "Information for all: European standards for making information easy to read" (Informacja dla wszystkich: Europejskie Standardy przygotowania tekstu łatwego do czytania i rozumienia).

Dla kogo łatwy tekst?

Komunikat opracowany w tekście łatwym do czytania i rozumienia (łatwym tekście) poszerzy jeszcze bardziej grupę odbiorców, niż plain language. Z tak przygotowanej informacji skorzystają osoby z niepełnosprawnością intelektualną, osoby Głuche, osoby w spektrum autyzmu, osoby, dla których język polski nie jest językiem ojczystym, osoby starsze czy osoby, które cenią sobie zwięzłe i przejrzyste informacje.

Tekst przygotowany zgodnie ze standardem tekstu łatwego będzie różnił się od prostej polszczyzny formatowaniem, wykorzystaniem ilustracji, a także jeszcze większym stopniem uproszczenia treści. Obowiązkiem autora tekstu jest także konsultacja każdego komunikatu z potencjalnym odbiorcą i sprawdzenie, czy informacja jest dla niego zrozumiała.

Broszury w łatwym tekście można znaleźć na stronach urzędów, przewoźników, szpitali czy firm na całym świecie.

Bundestag

 Źródło: https://www.bundestag.de/leichte_sprache#

Great_ormond_0

Źródło: https://www.gosh.nhs.uk/parents-and-visitors/coming-hospital/if-your-ch…

Psoni_wirus

Źródło: https://psoni.org.pl/wp-content/uploads/2020/06/ETR_o-epidemii_17.06.20…     

Zastosowanie standardów

Gdzie w pracy edukacyjnej można zastosować powyższe standardy? Tak naprawdę we wszystkich materiałach. Wszelkie teksty informacyjne i promocyjne, formularze zgłoszeniowe, instrukcje czy regulaminy, powinny zapewnić komfort naszemu odbiorcy. Biorąc pod uwagę z jak różnorodną grupą pracujemy, nie powinniśmy nikogo wykluczać z możliwości zrozumienia treści.

Ogromną zaletą stosowania standardów będzie poszerzenie grona odbiorców naszych działań. Język, który stosowaliśmy w komunikacji, mógł stanowić dla wielu osób barierę i, pomimo zainteresowania tematem, prowadził do rezygnacji już na samym początku, czyli w momencie czytania ogłoszenia.

Przygotowanie tekstu zgodnego ze standardami będzie na początku trudne i czasochłonne. Będzie od nas wymagało zastanowienia się nad każdym użytym słowem. Zawsze trzeba jednak myśleć o korzyściach, które nam przyniosą takie działania, czyli o zwiększeniu dostępności, dotarciu z naszą informacją do większej liczby osób, o oszczędności czasu odbiorców i tworzeniu partnerskich relacji.


Zbiór linków:


Pracujesz z osobami zagrożonymi wykluczeniem cyfrowym? Działasz na rzecz włączenia społecznego lub aktywizacji osób niepełnosprawnych? 

Szukasz sprawdzonych metod i narzędzi, które możesz wykorzystać w pracy w zakładach karnych lub domach pomocy społecznej?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 


    

Login (3)

Σχόλιο

Bardzo podobał mi się artykuł. Myślę, że jeśli większość twórców zastąpiła by swoje skomplikowane teksty właśnie takimi prostymi to na pewno zwiększyło by się też grono ich odbiorców. Nie każdy zna się na jakiś specjalistycznych nazwach które często występują w różnych publikacjach. Więc gdyby wszyscy postarali się zmienić swoje teksty na bardziej przystępne dla masowego odbiorcy to nie tylko powiększyli by swoje grono odbiorców ale też pomogli by wielu osobą które z różnych względów nie rozumiały tekstu. Na pewno poleciłabym ten artykuł wielu autorom różnych publikacji ale ponadto też instytucją aby ich formularze czy regulaminy zmieniły formę na przystępną dla każdego. 
Login (0)

Czytając artykuł, miałem wrażenie, że wiem, o co z tym chodzi, ale dopiero te przykłady mi pokazały co to może znaczyć simple plain language! Widzę dużo wartości w takim przedstawieniu treści. Nie każdy tekst byłbym w stanie tak napisać, ale może da się dodać podsumowanie w tym języku? Jakiś czas temu natknąłem się na ciekawe narzędzie, które tak pozwala upraszczać język angielski: https://rewordify.com/, a po chwili szukania znalazłem też takie narzędzie w języku polskim: https://jasnopis.pl/ Polecam każdemu w ramach ćwiczenia skopiować sobie część swojego tekstu do tego narzędzia. Można wyciągnąć sporo ciekawych wniosków! :)
Login (0)

Miód na moje serce :) Kiedyś byłam polonistką, dziennikarką, ale od dawno przesiąkłam językiem branżowym (ngo i trenerskim)  i bardzo mnie to u siebie irytuje. Mam już na to dużą uważność (to chyba też słowo z tego języka branżowego :) ). Na stronie Stowarzyszenia Trenerów Organizacji Pozarządowych STOP można znaleźć filmiki: Trenerski Poradnik Językowy Leny Rogowskiej-Lewandowskiej, w którym autorka rozprawia się m.in  z żargonem językowym na sali szkoleniowej, błędach językowych czy mówieniu o niepełnosprawnościach. 
Login (0)

Chciałem tylko nadmienić, że Aleksandra miała świetną prelekcję na ten temat na V Forum Edukacji Dorosłych. Ja sam mam często za zadanie "briefować" osoby, które przyjeżdżają do mojego studio lub logują się do audycji zdalnie. Walczę z tym od lat, żeby komunikat był prosty, ale nie trywialny. Łatwo nie jest, ale staram się ulepszać przekaz.
Login (0)

To jest dopiero wyzwanie: jak budować przekaz, aby był prosty a jednocześnie nie był trywialny! Dotyczy to i mówienia i pisania. Uczę się tego. Bardzo pomocna jest tu informacja zwrotna od słuchaczy. A jako odbiorca treści mam duży problem z tekstami "przekombinowanymi", w których trzeba się przebić przez ornamenty, aby dokopać się do treści. Dotyczy to zarówno tekstów naukowych, jak i publicystycznych.
Login (0)

Też mam problem z czytaniem "ornamentalnych" tekstów, czasami mnie irytują a czasami bawią. Można w nich trafić na dziwne zlepki językowe. Najlepiej podsumowała to ostatnio moja znajoma na facebooku. Pozwolę sobie przytoczyć jej wpis bo jak dla mnie trafia w sedno i pokazuje jak można przekombinować :)
"Uwaga, wpis d e d y k o w a n y. Dobra rada na temat pisania rzeczy mądrych lub mających wyglądać na mądre. Jeżeli mamy zestaw wyrazów typu: rzeczownik + imiesłów/czasownik + rzeczownik, a całość jest jakaś taka jakby luksusowa, to warto zastąpić rzeczowniki luksusowe rzeczownikami trochę bardziej plebejskimi. I jeżeli po takim zabiegu okazuje się, że zwrot jest durny, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że był też durny wcześniej, tylko nie było tego widać na pierwszy rzut oka. Przykłady z życia: "papier dedykowany drukarce", "bateria ze stali nierdzewnej dedykowana szklanej misce umywalkowej", "tłumik dedykowany samochodom marki X". W efekcie to co powstało jest tworem analogicznym do: "papier toaletowy dedykowany dupie". Konstrukcja ta sama, znaczenie to samo, błąd ten sam, ale od razu widać, że chyba jednak nie."
Login (0)

Bardzo dziękuję za ten tekst. To bardzo ważne w budowaniu świadomości. W swojej pracy trenera, doradcy, eksperta dopiero niedawno zacząłem rozumieć, jak istotne jest tworzenie tekstów łatwych do czytania. Nawiasem zastanawiam się czasem czy przy ich tworzeniu nie należałoby wykorzystać sztucznej inteligencji. Ale to już inna historia.
Login (0)

Users have already commented on this article

Συνδεθείτε ή εγγραφείτε για να δημοσιεύσετε σχόλια.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Τελευταίες συζητήσεις

3d Εκτύπωση στην εκπαίδευση ERASMUS+

Κατά τη διάρκεια των σχ. ετών 2020-22 το σχολείο μας συμμετείχε σε πρόγραμμα Erasmus+ ΚΑ1 (KA102 - Κινητικότητα εκπαιδευόμενων και προσωπικού ΕΕΚ) με θέμα «Τρισδιάστατη εκτύπωση στην εκπαίδευση».Tο πρόγραμμα εκπαίδευσης στηρίχτηκε στην επιμόρφωση πάνω σε θέματα 3d εκτύπωσης (Είδη 3D εκτύπωσης, Λογισμικό 3D εκτύπωσης, 3d εκτύπωση στην εκπαίδευση) , σε θέματα χαρτογράφησης με Drone και πως μπορεί να εισαχθεί στην εκπαιδευτική διαδικασία , σε καινοτόμες εκπαιδευτικές μεθόδους καθώς και σε επισκέψεις σε οργανισμούς και εταιρείες που παράγουν και ερευνούν νέες μεθόδους τρισδιάστατης εκτύπωσης όπως ο οργανισμός EURECAT και το κέντρο εκπαίδευσης moveu.

Περισσότερα

Δημιουργία πακέτου λογισμικού για ολοκληρωμένες υπηρεσίες ασύγχρονης τηλεκπαίδευσης για μαθήματα με Rasberry και python

Moodle, flipped classroom, raspberry python

Περισσότερα

Έρευνα_αξιολόγηση δομής μαθημάτων για εκπαιδευτές ενηλίκων

Ερωτηματολόγιο αξιολόγησης για τη δομή μαθημάτων που θα αναπτυχθούν για εκπαιδευτές ενηλίκων.

Περισσότερα