Blog
Blog

Cjeloživotno učenje u kasnijoj životnoj dobi: Aktivno starenje kroz učenje

Cjeloživotno učenje u kasnijoj životnoj dobi: Aktivno starenje kroz učenje

Prevod teksta: Lifelong learning in later life: Active aging through learning

Autor: Satya Brink

 

Smislen život kroz aktivno starenje

Budući da živimo samo jednom, ima smisla da život učinimo najboljim mogućim. Za postizanje ovog cilja, Svjetska zdravstvena organizacija (SZO) predlaže strategiju aktivnog starenja. Aktivno starenje rezultat je znanja i radnji koje optimizuju mogućnosti za zadovoljavajući i prijatan život tokom starenja. Ključni elementi aktivnog starenja su:

Autonomija: sposobnost donošenja svakodnevnih i dugoročnih odluka o sopstvenoj situaciji u cilju uspješnog života

Nezavisnost: sposobnost samostalnog obavljanja svakodnevnih funkcija

Kvalitet života: fizičko, mentalno, socijalno blagostanje u životnoj sredini i društveno-ekonomskom kontekstu

Očekivano trajanje zdravog života: koliko dugo ljudi mogu očekivati da žive bez invaliditeta. 

SZO ističe da su tri glavna ishoda iz prakse aktivnog starenja zdravlje, bezbjednost i učešće. Pošto pojedinci nemaju lično iskustvo sa starenjem, potrebno je steći u tim smoslu vrijedna znanja i stvoriti načine ponašanja.  

Cjeloživotno učenje

Cjeloživotno učenje predstavlja inkorporiranje kontinuiranog učenja tokom cijelog života. Ljudi nikada ranije nisu živjeli ovako dugo, a životni vijek se i dalje povećava širom svijeta. Dakle, sadržaj i proces učenja prilagođavaju se dugovječnosti kako bi se obezbijedilo učenje za cio život koje podržava aktivno starenje. 

Starenje je krajnji korak u ljudskom razvoju, a učenje obogaćuje život omogućavajući svakom pojedincu da dostigne svoj životni potencijal. Citat koji se pripisuje Albertu Ajnštajnu kaže: ,,Kada prestanete da učite, počinjete da umirete". 

Učenje je avantura uma koja nije ograničena godinama. Učenje razvija kompetencije za uspješno suočavanje sa nepredvidljivostima života, pa stoga povećava očekivani životni vijek. Učenje crpi iz prošlosti, projektuje u budućnost pripremajući osobu da živi u sadašnjosti. Otvara nečiji svijet, pruža radost u znanju i povjerenje u akciju. Prednost učenja podržava proces ,,postajanja" kroz lični razvoj, a istovremeno produžava životni vijek. 

Cjeloživotno učenje je zajednička odgovornost

Učenje je zajednička odgovornost i kolektivna obaveza. Odgovornost dijeli svaki pojedinac bez obzira na godine, društvo i državu. Za aktivno starenje, oslanja se na energiju, motivaciju i postupke penzionera i starijih osoba. 

Pojedinac: Učenje je dobrovoljno, usmjereno na sebe i često se samofinansira. Kontinuirano učenje je neophodno da bi se čovjek nosio sa zahtijevima života. Povezano je sa obavezom da se znanje dijeli sa drugima i doprinosi društvu.   

Društvo: Mnogi su učesnici i akteri uključeni u učenje, a koji usmjeravaju, podržavaju ili učestvuju u učenju za aktivno starenje. Njihovo učešće varira od organizovanja formalnih i neformalnih kurseva lično ili onlajn, upravljanja isporukom, dizajniranja resursa i nastave.     

Država: Da bi podigla nivo učenja među stanovništvom u cjelini, država pruža liderstvo i odgovorna je za politiku, koordinaciju za više sektorskih pružalaca, finansiranje i podsticaje, osiguranje kvaliteta i priznavanje kredita. Vlade su odgovorne da obezbijede mogućnosti za učenje, efikasnost resursa, istraživanje, standarde i zaštitu potrošača. 

Vrijednost učenja za aktivno starenje

Čovjek nikada nije prestar za učenje. Učenje se akumulira tokom života, poboljšavajući, ispravljajući i ažurirajući znanje i iskustvo. Iako se stalno uči, koliko će pojedinac i društvo dobiti će zavisiti od toga šta i koliko osoba nauči tokom razvoja i starenja. Učenje omogućava osobi da se nosi sa nepredvidivim životnim izazovima i da iskoristi mogućnosti da kontroliše svoju sudbinu. Povećava njihov praktični kapacitet da doprinesu sadašnjem društvu i prenose iskustvo, ideje i inovacije za život u budućnosti.

Učenje ima unutrašnju vrijednost tamo gdje postoji zadovoljstvo u učenju, a mudrost je sama sebi cilj. Ovo je vitalni dio razumijevanja sopstvenog sebe i razvoja sopstvenog potencijala u odnosu na nečije sposobnosti kako starimo. Učenje takođe ima instrumentalnu vrijednost zbog krajnjih rezultata dobijenih u samom procesu učenja. Obje vrijednosti imaju zajednički cilj da podrže aktivno starenje.

Ciljevi učenja za aktivno starenje  

Četiri su cilja vezana za uloge u društvu koje zahtijeva aktivno starenje. Svaki pojedinac ima svoj vlastiti obrazac učenja za postizanje ovih ciljeva, zavisno od mogućnosti i vremena, energije i sposobnosti za učenje koje su im na raspolaganju. Ne postoje kruta očekivanja o tome kako bi ti ciljevi trebali biti ispunjeni, ali je jasno da učenje čini rezultate postizanja ovih ciljeva uspješnijim i zadovoljavajućim. 

Učenje za uspješne uloge aktivnog starenja

Da bi se uključio u aktivno starenje, od pojedinca se očekuje da upravlja svojim učenjem. Ovo obuhvata skeniranje vremena i konteksta života, procjenu potreba i interesa, istraživanje opcija koje bi mogle zadovoljiti potrebe, odabir opcije, vremena i vrste učenja, uključivanje u učenje i integrisanje učenja za poboljšanje ličnih kompetencija. Izbor iz niza mogućnosti više se zasniva na željenoj kompetenciji, nego na godinama. Društveni akteri i vlade podržavaju učenje koje promoviše aktivno starenje.

Da bi bilo relevantno za aktivno starenje, učenje se mora odnositi na ukrštene krugove uloga starijih ljudi. Izabrani put za učenje je ličan, tako da nijedan put nije pogrešan. Metode učenja mogu se kombinovati na pojedinačne načine. Dolje navedeni primjeri ispod svakog od četiri cilja učenja teme su od posebnog interesa za one koji aktivno stare. Malo je vjerovatno da će biti od interesa za mlađe ljude. Neki od njih se mogu naučiti za sat vremena, dok drugima može biti potrebno nekoliko sati nedjeljno u toku nekoliko meseci. Formalno učenje nije jedina opcija. Iako je većina učenja namjerna, slučajno i neplanirano učenje može se dogoditi iz iskustva.

1. Upravljanje životom: Učenje razumijevanja starenja u odnosu na specifičnu situaciju pojedinca i odgovarajuće prilagođavanje tempom srazmjernim promjenama u životnom kontekstu za uspijeh u životu. 

Upravljanje zdravljem i blagostanjem: Razumijevanje starosnih zdravstvenih stanja; briga o sebi, uključujući ishranu i lijekove; vježbe, izbjegavanje pada; informacije o gubicima i slabljenju čula; sposobnost donošenja informisanih odluka o zaštiti i pomoći u slučaju smrti; održavanje aktivne društvene mreže aktivnih učesnika.  

Razborito finansijsko upravljanje: Lične finansije - budžeti, krediti, porezi; upravljanje penzijama; investicioni instrumenti; unaprijed plaćene sahrane; bezbjedno korišćenje bankarskih usluga; zaštita od prevara. 

Mudri potrošač: Kupovine kojima se štedi energija i novac - automobil, izolacija kuće; informisana odluka o tome kada i gdje će se smanjiti troškovi ili preseliti u kolektivno stanovanje; onlajn kupovina proizvoda povezanih sa uzrastom, kružna ekonomija (smanjiti, ponovo koristiti, reciklirati).

Pravni: Kupovina ili prodaja imovine; testamenti i planiranje imovine, zavještanja, velike donacije. 

2. Lični razvoj: Voditi smislen život usmjeravanjem ličnog rasta, prvo razumijevanjem prirodnog, ekonomskog, društvenog i političkog svijeta u kojem osoba treba da uspije, a zatim i razvijanjem svojih interesa, talenata i prirodnih sposobnosti da bi se u tome kontekstu uspjelo.

Informacije i komunikacija radi razumijevanja konteksta života: informisani, politički i naučni napredak u vezi sa zdravljem i starenjem; procijeniti tačnost, pouzdanost i vjerodostojnost informacija kako bi se koristile ili podijelile valjane odgovarajuće informacije; medijska pismenost.

Lični interesi: Ažuriranje vještina; poboljšanje digitalnih kompetencija;  projekti poput pisanja memoara, rodoslovlja ili slikarstva; učenje drugog jezika.   

Rekreacija i kultura: Pozorište, muzeji umjetnosti, biblioteke; odabiri koji povećavaju društvenu aktivnost, kao što su horovi, klubovi knjiga i krugovi za učenje; učenje putem putovanja.

3. Društveni doprinosi: Naučiti maksimizirati znanje i sposobnosti kako bi doprinijeli porodici, zajednici i društvu srazmjerno ličnim sposobnostima. 

Briga i njega: briga o supružniku sa posebnim potrebama; potraga za komplementarnim profesionalnim i socijalnim uslugama (npr. produženi boravak).

Odgajanje unučadi: briga i njegovanje na obostranu korist djeteta i babe i dede.

Posao: Znanje i vještine koje se mogu koristiti za trenutno zanimanje (puno ili nepuno radno vrijeme ili konsultacije) ili za drugu karijeru.

Volontiranje: Vještine koje se traže u zajednici ili onlajn, poput uređivanja, podučavanja engleskog/ili drugog jezika kao drugog jezika.

4. Nasljeđe za budućnost: Prenošenje iskustava, ideja i infrastrukture za buduće generacije.

Sljedeća generacija: Dostavite porodičnu istoriju, fotografski zapis, porodične artefakte, genealogiju mlađim generacijama.

Nosioci kulture i tradicije: Prenošenje porodične tradicije, tradicionalnog jezika, muzike i kuhinje na veću porodicu.

Građanske odgovornosti: Poznavanje aktuelnih pitanja kao što su klimatske promjene i rješenja za budućnost kako bi se napravili dobri izbori za glasanje; društveno odgovorno ulaganje; dijeljenje uspomena na kolektivnu istoriju.

Građanin svijeta: nacionalna i međunarodna filantropija; aktivizam za kolektivno blagostanje i opstanak vrste.   

Nejednakosti u učenju 

Postoje posljedice za osobe starije životne dobi i društvo ukoliko učenje u dovoljnoj mjeri ne doprinosi kvalitetu života. Ljudski kapital pojedinaca opada tokom života zbog zastarjelih informacija i vještina, a nedostatak neophodnog učenja može smanjiti njihovu autonomiju, očekivani životni vijek, kao i njihovo zadovoljstvo životom. Njihova sposobnost aktivnog starenja je smanjena. Izgubljena prilika dovodi do gubitka višestrukih beneficija tokom starenja.     

Ovo je posebno problematično ako postoje posebni uslovi poput niskih prihoda, invaliditeta, etničke pripadnosti ili životnih uslova koji su povezani sa niskim učenjem. Nejednakosti u učenju mogu se koncentrirati u određene grupe ili čak na određene lokacije stvarajući predjele siromaštva u učenju. Siromaštvo u učenju rezultira lošim pristupom informacijama, zdravstvenoj zaštiti i uslugama, društvenim mrežama, učešću u zajednici i kulturnom životu. To će rezultirati smanjenjem izbora i mogućnosti, fizičku, društvenom i finansijskom nesigurnošću i rizikom od osjećaja nemoći i iskjlučenosti. 

Društveni troškovi su visoki ako postoji nedostatak učenja među starijim ljudima. Društvo gubi doprinose ljudi koji aktivno stare, a u isto vrijeme se mora nositi sa i subvencionisati nejednako društvo. Populacija ljudi starije životne dobi mogla bi biti marginalizovana i potcijenjena zbog loših veza sa drugim generacijama u društvu. 

Aktivno starenje je naučena životna vještina

Aktivno starenje važna je životna vještina za sve jer je starenje univerzalno. Čuvena američka filmska zvijezda Mae Vest je rekla: ,,Živiš samo jednom, ali ako to uradiš kako treba, jednom je dovoljno." Ako učenje promoviše aktivno starenje, svaka osoba bi na platnu života radila na ličnom remek-djelu. 

 

 

Login (0)

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Најновије дискусије