European Commission logo
Vytvorenie konta
Blog
Blog

Biblioteka opowieści

Użytkownicy nie przychodzą do biblioteki po książkę czy płytę, lecz… po opowieść.

Po co ludzie przychodzą do biblioteki? Kiedy zadaję to pytanie na różnego rodzaju warsztatach, webinariach czy spotkaniach otrzymuję podobny zestaw odpowiedzi. Większość z nich dotyczy wypożyczania książek, filmów, audiobooków, gier etc… Są też głosy, że ludzie przychodzą na spotkania autorskie, warsztaty, a także, żeby popracować, znaleźć potrzebne informacje, czy rozwijać pasje. Ze sporej ilości powodów, dla których biblioteki są odwiedzane, wyłaniają się dwie główne kategorie. Pierwsza z nich to kategoria związana z wiedzą, edukacją i podnoszeniem umiejętności. Druga natomiast, związana jest z wypożyczaniem zbiorów, spotkaniami autorskimi, klubami książki. To wskazywana przez wielu bibliotekarzy podstawowa funkcja biblioteki - udostępnianie zasobów. Jednak ostatnio coraz bardziej uderza mnie pewna oczywistość. Użytkownicy nie przychodzą do biblioteki po książkę czy płytę, lecz… po opowieść. Udostępniane przez bibliotekarzy różnorakie egzemplarze to tylko nośniki treści, fizyczne przedmioty, które pozwalają odkrywać w transmedialny sposób historie dotyczące ludzi, światów, marzeń i wyobraźni. Dlatego też bardzo blisko mi obecnie do idei biblioteki jako świątyni opowieści. 

otwarta książka i świecąca na niebiesko kula

Photo by Dollar Gill on Unsplash

Storytelling

Historie towarzyszą człowiekowi od tysiącleci. Były przekazywane ustnie, spisywane, odgrywane, wreszcie filmowane, czy zamieniane w gry. Biblioteki od początku swojego istnienia miały za zadanie je gromadzić i przekazywać kolejnym pokoleniom. 

Biblioteka jako świątynia opowieści jest miejscem szczególnym dla naszej kultury. Dodatkowo, co potwierdzają działania i inicjatywy realizowane przez współczesne książnice, może być również przestrzenią, gdzie nie tylko udostępnia się opowieści, ale również je tworzy. Storytelling to doskonałe narzędzie i metoda pracy dla bibliotekarzy. Schematy opowiadania historii, mogą być punktem wyjścia do rozmowy i analizy tekstów omawianych podczas Dyskusyjnych Klubów Książki jak również spotkań i warsztatów dedykowanych różnym grupom wiekowym. Kolejnym krokiem może być zachęcenie użytkowników do nauki opowiadania własnych historii. Gromadzenie społeczności wokół idei opowieści zawiera zarówno elementy integracji, aktywizacji jak również rozwijania kreatywności oraz umiejętności pięknego mówienia i pracy twórczej. 

Opowieści w bibliotece - trochę teorii

Historie, które czytamy, oglądamy lub słuchamy, mają na nas wielki wpływ i potrafią niejednokrotnie zmienić nasze widzenie świata. O tym, dlaczego tak się dzieje doskonale pisze Paweł Tkaczyk w książce pt: “Narratologia”. Lektura tej pozycji to absolutny must have dla każdego, kto chce rozpocząć swoją przygodę zarówno z analizowaniem jak i opowiadaniem historii. 

Powstało wiele schematów, w których badacze chcieli zamknąć opowieści. Każdy z nich ma nieco inny przebieg, ale pojawia się różnych historiach, które poznajemy. Jednym z moich ulubionych jest Monomit - czyli schemat podróży bohatera opracowany przez Josepha Campbella. Pokazuje on krok po kroku uniwersalną podróż i wyzwania, które stają przed bohaterami - zarówno literackimi jak i tymi realnymi. Aby poznać i odkryć czym jest monomit i jak go wykorzystać w pracy bibliotekarskiej polecam lekturę książki “Bohater o tysiącu twarzy” autorstwa Campbella.

Innym schematem, który często pojawia się w historiach, jest ten, opracowany przez studio Pixar. Większość z nas zna przynajmniej jedną realizację wytwórni. Pixar pokazuje prosty przepis na angażującą historię. Jeśli chcecie zobaczyć, w czym tkwi tajemnica tych produkcji, zachęcam do zapoznania się z darmowym i bardzo przyjemnym kursem dostępnym na Khan Academy.   

W bibliotece ważne jest również zwrócenie uwagi na transmedialność opowieści. Bardzo często ta sama historia jest dostępna pod postacią książki, powieści graficznej, filmu, gry czy słuchowiska. Jeśli chcemy zapoznać się z teorią dotyczącą tego, jak odbieramy historie za pośrednictwem różnych mediów sięgnijmy po publikację zredagowaną przez Katarzynę Kaczmarczyk pt: “Narratologia transmedialna”.

Proste ćwiczenia na spontaniczne opowiadanie

Poznanie schematów i praw, którymi rządzą się opowieści i świadoma rozmowa o nich to jedno. Natomiast samodzielne próby opowiadania historii to zupełnie inna sfera działalności. Są ludzie, którzy rodzą się z umiejętnością ciekawego i angażującego snucia opowieści. Jednak to umiejętność, którą, jak wiele innych można i warto ćwiczyć. Storytelling może nam się przydać w różnych sytuacjach. W bibliotekarskiej pracy można rozpocząć od prostych ćwiczeń, które rozwijają umiejętność spontanicznego opowiadania i kreatywność. Poniżej przedstawiam kilka przykładowych instrukcji.

Kości opowieści 

Kości opowieści (Story Cubes/ Story Dice) dostępne są zarówno w formie online jak i fizycznej. Z ich pomocą możemy opowiadać historie na kilka sposobów:

1. Klasycznie

Po rzucie zaczynamy opowiadać od słów "Dawno dawno temu… (lub innych)" i nawiązujemy do symboli na kościach tak, jak podpowiada nam instynkt opowiadacza. Rozwinięciem tej metody jest tworzenie sagi. Kiedy jedna osoba przejdzie przez wszystkie kości, drugi rzuca i opowiada następny rozdział tej samej historii. 

2, Kolejność jest ważna

Losujemy kości i opowiadamy historię uwzględniając symbole, według ustalonej wcześniej kolejności. Sztywny układ kości, wymusza na nas większą kreatywność w szukaniu powiązań i kontynuowaniu historii w taki sposób, aby była spójna.

3. Ta sama historia

Rzucamy kośćmi i pierwsza osoba zaczyna opowiadać historię, wybierając jeden obrazek, zadaniem kolejnych jest kontynuowanie opowieści z uwzględnieniem wyrzucanych symboli. Dodatkowo w każdej chwili kości mogą zostać przegłosowane, a opowieść powinna wciąż pozostawać spójna i logiczna.

Podobnie jak z kośćmi można pracować np. z kartami DIXIT

Opowieści z kubka

Do wykonania tego ćwiczenia potrzebujemy 3 kubków lub kopert podpisanych hasłami: bohater, sceneria, cecha charakteru. Wkładamy do nich pocięte paski z postaciami, opisującymi ich cechami i miejscami, w których będzie rozgrywać się akcja. Każdy z opowiadaczy losuje po jednym pasku z opisanych kategorii i opowiada historię. 

Poleć książkę, która…

Dobrym ćwiczeniem opowiadania jest polecanie książek, które są dla nas ważne. Dlatego też, na zakończenie tego wpisu zapraszam do krótkiego eksperymentu polegającego na poleceniu książki, która ostatnio wywarła na Was szczególne wrażenie. Aby ułatwić i uporządkować wypowiedź można skorzystać z poniższego schematu:

  • Kim są główni bohaterowie historii?
  • Gdzie rozgrywa się akcja?
  • Jakie emocje wzbudza w Tobie na samym początku?
  • Jakie jest najważniejsze wydarzenie w tej historii?
  • Jak ta książka zmieniła Twoje życie albo widzenie świata?
  • Dlaczego chcesz opowiedzieć akurat tę historię?

Tworzenie własnych historii i opowiadanie o historiach innych, to twórcza i rozwijająca aktywność, która pozwala nam nieco głębiej zanurzyć się w świecie opowieści. Dodatkowo może być również sposobem na integrację i kreatywne spędzenie wolnego czasu dla osób w różnym wieku. 

Zapraszam do spróbowania swoich sił i zamieszczenia opisu poleconej książki w komentarzach!


Monika Schmeichel-Zarzeczna – historyk sztuki, trenerka, bibliotekarka. Zawodowo związana z MBP w Lublinie. Zajmuje się prowadzeniem działań wykorzystujących nowe technologie w edukacji, pisaniem projektów oraz wspieraniem rozwoju osób z różnych grup wiekowych i społecznych. Członkini Stowarzyszenia LABiB, ambasadorka EPALE, stypendystka Ministra KiDN. Prowadzi portal bibliotekaaplikacji.com


Interesujesz się edukacją osób dorosłych w bibliotekach? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod prowadzenia szkoleń i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Zobacz także:

Cyfrowy obywatel w bibliotece czyli dlaczego warto poznać portale e-administracji

“Biblioteka dostępna” - rozmowa z Martą Piasecką

Trendy w bibliotece - jak odpowiadamy na zmieniającą się rzeczywistość?

Biblioteki cyfrowe - sprawdzona wiedza na wyciągnięcie ręki

Darmowe narzędzia ułatwiające pracę zdalną

Login (0)

Komentár

Moniko, dziękuję za ten wpis. Podobnie jak Sławek uważam, że storytelling to dla edukatora bardzo ważne narzędzie. Tak jak Karolina wiem z autopsji, że sprawdza się w pracy z grupami różnymi wieko (i prywatnie i zawodowo :) Zdecydowanie zgadzam się z Tobą, że biblioteki to miejsca z ogromnym potencjałem społecznym.

Marzy mi się w moim mieście, w jednej z bibliotek, tzw. „żywa biblioteka” z „żywymi książkami”. Pewnie słyszałaś o tym pomyśle. Narodził się w Danii dość dawno temu, bo chyba w 2000 r. Czuję ogromną potrzebę projektu zainspirowanego tym pomysłem i od jakiegoś czasu wracam do niego myślami. Niestety póki co pomysł odkładany na później. Może kiedyś będzie nam dane połączyć siły... Tymczasem czekam na Twój kolejny tekst na blogu :)

Login (1)

Dziękuję za ten ciekawy wpis i namiar na szkolenie.

Storytelling to kluczowa umiejętność w wielu branżach: tworzenie gier, filmy, seriale, książki, podróże... 

Moim zdaniem storytelling to dla edukatora narzędzie podstawowe i kluczowe. Dość jasne wydaje się zastosowanie opowieści do budowania przekazu edukacyjnego, ale są też inne formy wykorzystania wiedzy i umiejętności związanych ze storytellingiem w edukacji.

Ja również staram się patrzeć na proces, który projektuję jak na opowieść, w której bohaterem jest osoba ucząca się. Dynamika procesu rozwojowego może przypominać dobrą historię i to ma sens. W końcu opowieści często opowiadają o przemianie bohatera, a edukacja to właśnie przemiana uczącego się. Tworząc sytuacje edukacyjne, składające się na proces rozwojowy warto pomyśleć w kategoriach podróży bohatera.  

Login (1)

Dobrych pomysłów, na biblio_działanie nigdy za wiele. Moniko, to bardzo trafne spostrzeżenie, że ludzie przychodzą po opowieści ale też często przychodzą z... własną historią, którą chcą się koniecznie podzielić z bibliotekarzami ;-) Storytelling, o którym piszesz jej świetną formą do opowiadania ale także angażowania odbiorców. Sprawdza się zarówno w pracy z dzieciakami jak i seniorami. Testowałam - polecam.

Login (1)

Dziękuję za ciekawy wpis. Tak, chodzę do biblioteki (w sumie do kilku bibliotek) i za każdym razem jestem zdziwiona, jak bardzo moje biblioteki, z których korzystam, wspierają mnie w rozwoju. Kupowałam kiedyś masę książek, a teraz kupuję tylko te, których nie ma w moich ulubionych bibliotekach, a te są coraz bardziej doposażone, co mnie zaskakuje. Lubię bibliotekarzy, którzy kojarzą czytelników, rozmawiają z nimi, pytają jak dana książka pomogła w napisaniu pracy itp. To bardzo miłe i motywujące. Lubię atmosferę  panującą w bibliotece. Pozdrawiam serdecznie :)

 

Login (1)

Ciesze się Marto, że masz tak pozytywne doświadczenia związane z bibliotekami. Przez ostatnią dekadę te miejsca bardzo się zmieniły. Jeśli chodzi o nowości to ich ilość często budzi zdziwienie :) Biblioteki to obecnie z jednej strony miejsca gdzie można szybko zdobić nowości i informacje, ale też miejsca z ogromnym potencjałem społecznym. Przestrzenie do spotkań ciekawych rozmów, opowiadania historii i spędzania czasu wolnego. Mam nadzieję, że będą dalej rozwijać się w takim kierunku.

Login (0)

Users have already commented on this article

Aby ste mohli pridať komentár, prihláste sa alebo zaregistrujte.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Posledná diskusia

Online diskusia Rekvalifikácia a zvyšovanie kvalifikácie: podpora medzigeneračnej spolupráce

Zúčastnite sa tejto online diskusie, v ktorej budeme diskutovať o tom, prečo a ako je potrebné zamerať sa na zvyšovanie kvalifikácie alebo rekvalifikáciu v rôznych odvetviach alebo vekových skupinách.

Viac