chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

5 Korzyści płynących z wykorzystania memów internetowych w działaniach edukacyjnych

05/09/2018
by Monika Schmeich...
Język: PL

Kto z nas przynajmniej raz w życiu nie widział mema? Każdego dnia pojawiają się w sieci, często w mediach tradycyjnych. Niekiedy można je spotkać w formie papierowej na billboardach, czy przyczepione gdzieś w mniejszym formacie. Pozornie każdy potrafi odpowiedzieć na pytanie czym jest mem. To niewielki obrazek przedstawiający postać lub zdarzenie, opatrzony krótkim, zazwyczaj śmiesznym komentarzem, pisanym wielkimi literami. Czy to wszystko? Zastanówmy się, jakie znaczenie mają memy dla naszego postrzegania świata? To jedynie śmieszne obrazki, czy cyfrowe teksty kultury, które obrazują nastroje konkretnych grup społecznych i ich odbiór otaczającej rzeczywistości? Spróbujmy też odpowiedzieć na pytanie czy memy mogą nas czegoś nauczyć? Albo, w jaki sposób możemy je wykorzystać przekazując swoją wiedzę innym, w szczególności młodzieży oraz młodym dorosłym z pokoleń Y i Z?

Istnieje wiele definicji słowa mem. Termin ten został wprowadzony przez Richarda Dawkinsa w publikacji „Samolubny Gen”, na długo przed erą internetowych obrazków. Autor odnosząc się do greckiego pojęcia mimesthai lub mimesis (naśladownictwo) stworzył pojęcie memów w analogii do biologicznych genów, które „rozprzestrzeniają się w puli genowej, przeskakując z ciała do ciała za pośrednictwem plemników lub jaj”. Według jego teorii memy są kulturowym odpowiednikiem genów i zwiększają zasięg „przeskakując z jednego mózgu do drugiego w procesie szeroko rozumianego naśladownictwa”1.

W czasach cyberkultury mem internetowy jest traktowany jako odrębny gatunek wypowiedzi, który rozchodzi się jak wirus za pośrednictwem mediów społecznościowych, blogów, forów czy portali informacyjnych. W Wikipedii znajdujemy stwierdzenie, że jest to jednostka informacji kulturowej, której oddziaływanie zobaczyć można dzięki obserwacji efektów socjotypowych2. W tym znaczeniu stanowi on cyfrową formę wyrażania poglądów, komentowania zdarzeń, czy rozpowszechniania idei.

Wiele memów jest zrozumiałych tylko w określonych kręgach społecznych. Przykładowo ludzie niezwiązani z branżą informatyczną nie będą widzieli nic zabawnego ani ciekawego w „obrazkach” komentujących jej rzeczywistość. Podobnie młodzież czy studenci nie będą odbiorcami memów o początkach macierzyństwa czy rozwodach. Chętnie zobaczą natomiast zdjęcia czy sytuacje dotyczące nauczycieli, uczelni bądź szkoły.

Memy mają ogromny potencjał ze względu na swoją popularność oraz prostotę przekazu. Kojarzą się z czymś zabawnym, przyjemnym. Mogą zatem posłużyć jako narzędzie do przekazywania określonych treści w łatwej, przystępnej formie. Oto 5 powodów, które sprawiają, że memy mogą stać się dodatkiem urozmaicającym działania edukacyjne:

1. Komentują otaczającą rzeczywistość

Słowo wzmocnione obrazem od zawsze miało wielką siłę oddziaływania na odbiorcę. W momencie kiedy takie zestawienie dotyczy kwestii, wzbudzających silne emocje lub odnoszących się jakiejś społeczności, staje się narzędziem przekazywania treści, idei i ma wpływ na odbiór otaczającego świata. Mem, który trafi w gusta większej grupy społecznej rozprzestrzenia się w mgnieniu oka. Ciekawymi cechami tego gatunku są: spontaniczność, szybka rotacja i dezaktualizacja. Czasem poszczególne elementy ulegają przetworzeniu pozostając w obiegu na dłużej, lub też trafiają do schowka czekając na swoją reaktywację.

Memy można jednak tworzyć i wykorzystywać w sposób świadomy i w konkretnym celu. Przykładowo w Miejskiej Bibliotece publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie powstał cykl memów bibliotecznych, zilustrowanych przez Izabelę Czop, w prosty sposób pokazujący zasady korzystania z biblioteki (np. przypomnienie, że należy mieć przy sobie kartę biblioteczną, lub informacja, że książki się wypożycza, a nie kupuje) oraz zachęcający do jej odwiedzania. Dodatkowo zaprezentowane zostały obrazki obalające stereotyp bibliotekarki siedzącej i czytającej książki lub pijącej kawę.

/pl/file/2-na-stanowiskujpg2-na-stanowisku.jpg

2. Prowokują do dyskusji

Mówi się że, to „współczesna forma ekspresji poglądów”3. Obecnie rozdzielenie sfery offline i online jest bardzo trudne. Dobrze skonstruowany mem może wywołać burzliwą dyskusję, która będzie mogła toczyć się zarówno w sieci, jak i w realnym świecie. Coraz częściej stosuje się więc tą formę wypowiedzi nie tylko dla zabawy, ale również do zbadania poglądów ludzi, czy skłonienia do refleksji. Przykładem mogą być memy o tematyce politycznej.

3. Pomagają rozładować napiętą sytuację

Żartobliwa formuła i wymowa memów niejednokrotnie pomaga załagodzić konflikt lub rozluźnić atmosferę np. w biurze czy zespole. Zabawny obrazek staje się katalizatorem negatywnych emocji i otwiera przestrzeń do dialogu. Może również posłużyć jako środek do zdiagnozowania wewnętrznych napięć czy przyczyn konfliktu.

4. Pozwalają utrwalić przekazywane treści

Na pewno każdemu z nas zdarzyło się zapamiętać tekst piosenki, którą nie do końca lubimy, ale po prostu wpada w ucho. Podobnie jest z memami („co zostało zobaczone, nie będzie odpaczone”). Z tego powodu można je wykorzystać do powtórzenia i utrwalenia konkretnych wiadomości. Doskonałym przykładem są tutaj obrazki z komentarzami do lektur szkolnych, wydarzeń historycznych czy artystów i dzieł sztuki.

/pl/file/103725557526477881189209126653495592777526njpg10372555_752647788118920_9126653495592777526_n.jpg

5. Rozwijają kreatywność

Najprostsze rzeczy często są najtrudniejsze i wymagają sporej dawki kreatywnego myślenia. Stworzenie dobrego mema również nie jest tak proste, jak mogłoby się wydawać. Trzeba być przede wszystkim doskonałym obserwatorem, aby odgadnąć co trafi w gust społeczności, do której go kierujemy. Istotna jest znajomość aktualnych wydarzeń, trendów czy problemów grupy docelowej oraz oczywiście, dystans i poczucie humoru.

Memy od dłuższego czasy są instotnym elementem kultury cyfrowej i nic nie wskazuje na to, że ją opuszczą. Coraz częściej firmy posługują się nimi w rekalamch, a politycy w kampaniach wyborczych. Właściwości i konstrukcja memów umożliwia ich wykorzystanie również w działaniach edukacyjnych, tj. jak warsztaty, szkolenia, czy różnego rodzaju gry.

Na koniec warto powiedzieć gdzie można rozpocząć swoją przygodę z tworzeniem memów. Obecnie dostępnych jest wiele narzędzi i generatorów internetowych obrazków. Możemy użyć np. serwisu Imgur, czy popularnej Canvy, albo portali takich jak stejk czy memy.pl.

Przypisy:

1 R. Dawkins, Samolubny gen, przeł. M. Skoneczny, Warszawa 2006, s. 244.

2 źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Mem

3 A. Walkiewicz , Czym są memy internetowe? Rozważania z perspektywy memetycznej, „Teksty z Ulicy. Zeszyt memetyczny” Nr 14 (2012), s. 52.

Monika Schmeichel-Zarzeczna – historyk sztuki, animatorka kultury, bibliotekarka, grafik i kurator wystaw. Obecnie pracuje w Miejskiej Bibliotece Publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie gdzie prowadzi warsztaty i spotkania dla różnych grup wiekowych. Członkini Ogólnopolskiej Sieci Bibliotekarzy LABiB. Ambasadorka EPALE.


Zobacz także:

Seniorzy w sieci wspomnień – kursy komputerowe i inne biblioteczne działania wprowadzające seniorów w cyfrowy świat

Poza biblioteką... Akcje promujące czytelnictwo w przestrzeni miejskiej – dobre praktyki

“Radość uczenia się przez całe życie według metody Marii Montessori dla Seniorów” – rozmowa z Jolantą Janiec

Wędrówki Bibliotekarzy – ogólnopolski program wymiany „Praktyka dla Praktyka”

Biblioteka Dorosłego Człowieka. O nieograniczonych możliwościach bibliotekarzy

“Kreatywne rodzicielstwo” - wspieranie kompetencji rodzicielskich poprzez działania biblioteczne

Proces i podążanie za tym co przychodzi... Czyli arteterapia w więzieniu. Rozmowa z Urszulą Trzeciakowską

  

Jesteś zainteresowany edukacją w bibliotekach? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 3 z 3
  • Obrazek użytkownika Monika Tomalik
    Memy często kojarzą nam się tylko ze śmiesznymi (czasami bardziej, czasami mniej) grafikami publikowanymi w Internecie. Czy zatem te zabawne obrazki mogą być wykorzystywane w przestrzeni edukacyjnej? 
    Jak pokazuje autorka artykułu, jak najbardziej! Myślę, że zastosowanie memów w pracy z młodzieżą, a także z dorosłymi może być trafionym pomysłem. W czasie studiów, na zajęciach wraz z moimi rówieśnikami mieliśmy okazję do stworzenia mema z przygotowanej przez prowadzącą grafiki. Ćwiczenie bardzo nam się spodobało. W małych grupach dyskutowaliśmy nad tekstem, który miałby się znaleźć na obrazku, każdy 
    z nas pobudził własną wyobraźnię, były dziesiątki propozycji. Na zajęciach nie było osoby, która nie zaangażowałaby się w to ćwiczenie. Byliśmy zachwyceni, a zarazem zaskoczeni, że możemy pracować na materiale, który jest nam tak bliski, z którym codziennie stykamy się w sieci i bardzo często utożsamiamy. Tworzenie memów zintegrowało nas, sprowokowało 
    do dyskusji, pobudziło naszą wyobraźnię oraz dało możliwość wyrażenia siebie. 
  • Obrazek użytkownika Martyna Cieśla
    Myślę, że memy mają spory potencjał. Sama często zauważam, że mem inspiruje mnie do dalszych poszukiwań i zgłębienia danego tematu, a obcojęzyczne memy pozwalają poznać zagraniczny slang, co jest niezwykle cenne w kontaktach z młodymi osobami z innych krajów. Uważam jednak, że z wykorzystaniem memów wiąże się pewne niebezpieczeństwo – nieprawidłowe wykorzystanie już istniejącego formatu memów (But That's None of My Business, Good Guy Greg, Confession Bear itp.) może okazać się bezskuteczne i spotkać się z ostrą krytyką.
  • Obrazek użytkownika Monika Schmeichel-Zarzeczna
    To prawda wiele memów jest kontrowersyjnych, ponadto znaczenia niektórych np Rage Faces czy Advice Animals co jakiś czas się zmieniają. Warto więc zapoznać się ze znaczeniem mema przed jego użyciem. Można jednak w bardzo prosty sposób wykorzystać bezpieczne, darmowe obrazy (lub stworzyć własne), które w połączeniu z odpowiednim tekstem będą fajnym wsparciem w edukacji.