chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Żywa Biblioteka w Koszalińskiej Bibliotece Publicznej

06/06/2018
przez Magdalena Młynarczyk
Język: PL
Document available also in: FR

/en/file/p23801860jpg-0p2380186_0.jpg

 

Projekt Żywa Biblioteka, czyli metoda edukacji o prawach człowieka (stosowana od 2000 roku w kilkudziesięciu krajach świata, od kilkunastu lat w Polsce, a od 2011 roku w Koszalinie) jest sposobem na oswajanie z innością i zapobieganie dyskryminacji oraz wykluczeniu społecznemu. Projekt realizowany jest poprzez zorganizowanie otwartego spotkania z przedstawicielami grup dyskryminowanych lub zagrożonych dyskryminacją. Jego celem jest dotarcie do jak największej grupy osób z informacją, że „inny” nie znaczy gorszy czy mniej wartościowy. Celami Żywej Biblioteki jest również tworzenie przestrzeni dialogu i porozumienia.              

Zauważyliśmy w naszym środowisku lokalnym potrzebę propagowania tolerancji i wrażliwości na tzw. inność. Poprzez projekt włączyliśmy się do wymiany poglądów na temat stereotypów i dyskryminacji. Takie zetknięcie z innością, która tylko niepoznana budzi lęk, a więc też niechęć czy agresję, jest rewelacyjną metodą ułatwiająca funkcjonowanie społeczeństwa różnorodnego i przez to wewnętrznie bogatego.

Impreza jest zrealizowana w formie biblioteki, czyli występują w niej Książki – osoby reprezentujące grupy dyskryminowane lub narażone na stereotypizację czy wykluczenie; zapraszani są Czytelnicy, tj. wszyscy, którzy zechcą w tym dniu odwiedzić KBP i porozmawiać z wybraną Żywą Książką. Nad całością czuwają Bibliotekarze – osoby obsługujące Żywą Bibliotekę, udostępniające ten wyjątkowy żywy księgozbiór. To szczególne spotkanie „twarzą w twarz” Czytelnika i Książki ma przede wszystkim wpłynąć na stereotypy i uprzedzenia względem konkretnej grupy - mniejszości, którą dana Książka reprezentuje.

Wydaje się, że biblioteka publiczna (dostępna dla wszystkich) jest doskonałym miejscem na realizację edukacji o wzajemnym szacunku, równości i prawach. Zgodnie ze Standardami wypracowanymi przez sieć Żywych Bibliotek w Polsce podczas seminarium „Budowanie sieci Żywych Bibliotek w Polsce” w  2014 roku, zorganizowanego przez Stowarzyszenie Diversja – organizatora Żywej Biblioteki Wrocław, we współpracy z Human Library Organization, Żywa Biblioteka nie realizuje celów politycznych, religijnych, ideologicznych, reklamowych/komercyjnych czy niezgodnych z prawem.

Cieszy nas, że takie wyjątkowe wydarzenie jest realizowane w Koszalinie, w naszej bibliotece. Żywa Biblioteka to dla nas, organizatorów, ważne doświadczenie oraz pełen różnorodności czas spędzony w przyjemnej atmosferze. W naszym mieście Koszalińska Biblioteka Publiczna spotkanie z Żywymi Książkami zorganizowała w tym roku po raz szósty.

Tegorocznej Żywej Bibliotece towarzyszyły – jak zawsze - wykłady promujące ideę poszanowania praw człowieka i tym samym wprowadzające w świat Żywej Biblioteki. Pierwszy wygłosiła Sylwia Chutnik, opowiadając o bańkach mentalnych, w których żyjemy.  Jego tytuł brzmiał "Wyjść z bańki mydlanej". Drugi referat przedstawił dr Marek Górka z Wydziału Humanistycznego Politechniki Koszalińskiej, pt. „Mowa nienawiści – realny i wirtualny problem społeczny”.

Wszyscy chętni między godziną 11.00 a 18.00 mogli porozmawiać z Żywymi Książkami. Książka w Żywej Bibliotece ma wyjątkowe znaczenie. Jej rola polega na szczerej rozmowie z Czytelnikiem, który zdecydował się Ją „wypożyczyć”. Rolą Książki nie jest jednak promocja swojego stylu życia czy światopoglądu. Rozmowa z Czytelnikiem jest dialogiem, próbą zrozumienia, poznania się, oswojenia z innością.

W tym niezwykłym księgozbiorze znalazły się w tym roku Tytuły:

Ateistka
Były więzień
Feminista
Feministka
Para gejów
Kierowczyni autobusu
Matka osoby z niepełnosprawnością
Niepijący alkoholik
Osoba aseksualna
Osoba biseksualna
Osoba edukująca dziecko samodzielnie w domu
Osoba po kryzysie psychicznym
Osoba uzależniona
Osoba wytatuowana
Osoba z chorobą afektywną dwubiegunową
Osoba z mieszkania treningowego
Osoba zakażona HIV
Rodzic osoby nieheteronormatywnej
Staruszka
Ukrainka

Żywa Biblioteka cyklicznie przerasta nasze oczekiwania, oczywiście w pozytywnym znaczeniu. Udaje nam się zaprosić ciekawe Żywe Książki - osoby otwarte, interesujące i bardzo sympatyczne. Pozytywnie też reagują Czytelnicy, najpierw ostrożnie wypożyczają Żywe Książki, potem coraz śmielej sięgają po kolejne Tytuły. Atmosfera jest rewelacyjna - czuć sympatię i szacunek wobec różnorodności.  Książki w wolnej chwili chętnie wypożyczają też siebie nawzajem.

Wśród naszych Czytelników zdecydowanie przeważają kobiety. Czytelnicy wyrażają w ankietach chęć uczestniczenia w Żywej Bibliotece w przyszłym roku (jako czytelnicy, a w kilku przypadkach jako Książki). 99% Czytelników przyznaje, że akcje tego typu są potrzebne w naszym regionie i mieście. Czytelnikami są głównie ludzie bardzo młodzi (poniżej 20 r.ż. oraz między 22-29 r.ż.). Nie brakuje jednakże osób starszych oraz rodzin.

Warto wymienić tytuły Książek, z którymi można było rozmawiać przez 6 lat obecności Żywej Biblioteki w Koszalinie: Aktywistka i freeganka, Alkoholiczka, Ateista, Ateistka, Bezwyznaniowiec, Były więzień, Feminista, Feministka, Gej, Kobieta, która nie chce mieć dzieci, Lesbijka, Matka dziecka ciemnoskórego, Matka lesbijki, Matka po stracie dziecka, Niepijąca alkoholiczka, Osoba 50+, Osoba ciemnoskóra, Osoba niesłysząca, Osoba po kryzysie psychicznym, Osoba po uzależnieniach, Osoba pochodzenia żydowskiego, Osoba starsza, Osoba transpłciowa, Osoba z niepełnosprawnością, Osoba z chorobą afektywną dwubiegunową, Osoba żyjąca z wirusem HIV,  Para gejów, Para lesbijek, Pozarządowiec, Rom, Syryjczyk, Ukrainiec, Ukrainka, Weganin, Weganka, Wegetarianka, Żyd.

Początkowo urozmaicaliśmy Żywą Bibliotekę wystawami, projekcjami filmów o prawach człowieka, konkursami, koncertami, warsztatami antydyskryminacyjnymi, spotkaniami autorskimi, wykładami, turniejami czy nawet Pecha Kuchą. Z czasem zorientowaliśmy się, że ludzie chcą po prostu wypożyczać Żywe Książki, że dostarcza to im tyle wrażeń, że pozostaliśmy przy wykładzie, który za każdym razem wprowadza nas w tematykę praw człowieka, dyskryminacji, tolerancji, równości i przy czytaniu Żywych Tytułów oczywiście.

Żywa Biblioteka jest organizowana przez 3 bibliotekarki i graficzkę – czteroosobowy zespół, który utworzył się przez lata współpracy. Ogromnego wsparcia udziela  Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich oraz pozostali współpracownicy Koszalińskiej Biblioteki Publicznej. W tym roku do realizacji projektu, w którym wzięło udział 21 Żywych Książek,  zostało zaangażowanych kilkanaście osób.

Ta akcja pokazuje, że z naszą tolerancją i otwartością nie jest tak źle, chyba że w Żywej Bibliotece uczestniczyli tylko ci, którzy poważnie myślą o prawach człowieka i przestrzegają ich w życiu codziennym. Ważne jest dla nas, aby tytuły Książek z naszego katalogu odpowiadały na bieżące problemy i wpisywały się w lokalny kontekst. Takie spotkanie osoby reprezentującej „obcą” dla nas grupę, czyli inność, może odpowiedzieć na pytania, których nie mielibyśmy szansy zadać w innych okolicznościach.

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 6 z 6
  • Obrazek użytkownika Monika Sulik
    Niesamowity projekt. Jestem pod wrażeniem pomysłu i realizacji. Chętnie poczytałabym  o odbiorcach - czytelnikach i ich konfrontacji z osoabami narażonymi na wykluczenie... Bardzo interesujące! 
  • Obrazek użytkownika Magdalena Młynarczyk
    Tak, Żywa Biblioteka to niesamowity projekt - pełen treści edukacyjnych i emocji :)
    Polecam filmik z ostatniej ŻB w Koszalinie
    oraz fotorelację na FB

    Obecnie jestem na urlopie, ale po powrocie napiszę trochę o odbiorcach - na podstawie ankiet czytelników.
    Pozdrawiam serdecznie!

  • Obrazek użytkownika Monika Schmeichel-Zarzeczna
    Żywe Biblioteki są wspaniałą inicjatywą organizowaną przez coraz więcej instytucji w naszym kraju. To dla nas bardzo dobra lekcja otwartości na inne poglądy, problemy i styl życia.
    Mam jednak pytanie, czy nie spotkały się Panie z głosami krytycznymi (wśród czytelników odwiedzających bibliotekę, czy też może przede wszystkim, w sieci)? Czy rzeczywiście zawsze jest tylko pozytywny odbiór tego wydarzenia?
    Bardzo ciekawi mnie również w jaki sposób pozyskujecie Panie nowe "Tytuły" - osoby do kolejnych edycji?
    Pozdrawiam serdecznie i Gratuluję :)
  • Obrazek użytkownika Magdalena Młynarczyk
    Dziękuję za miłe słowa :)
    Pojawiają się głosy krytyczne, ale jest ich mało, a - co ważniejsze - prowokują dyskusję na temat przejawów dyskryminacji w naszym mieście i regionie. Jednak głosów osób zadowolonych z imprezy jest dużo więcej - podziękowania od nauczycieli, wychowawców, rodziców, którzy przyprowadzają też swoje dzieci, rekompensują pojedyncze głosy krytyki czy niezrozumienia idei ŻB.
    Nowe Żywe Książki znajduję dzięki sieci Żywych Bibliotek w Polsce http://zywabibliotekapolska.pl/ oraz dzięki współpracy z innymi koordynatorami czy przedstawicielami różnych organizacji zrzeszających mniejszości itp. Sprawdzają się też ogłoszenia w lokalnych mediach o tym, że szukamy Żywych Książek do ŻB. Tutaj jednak wymaga to dużej ostrożności, rozmów, wypełnienia ankiety, by Żywa Książka też spełniała nasze oczekiwania, tzn. podzielała ideę Żywej Biblioteki. Pomagają też znajomi, którzy sami zgadzają się na udział w imprezie lub rekomendują osoby, które doświadczają stygmatyzacji, ale jednocześnie chcą działać na rzecz poszanowania praw człowieka.
    Czy Pani chce zorganizować Żywą Bibliotekę może? :) Gorąco polecam!
    Pozdrawiam serdecznie!
  • Obrazek użytkownika Beata Ciężka

    Z wielkim zainteresowaniem przeczytałam o projekcie. A z jeszcze większym przeczytałabym o wynikach ewaluacji oddziaływania tego projektu i poznania na ile jego cele tj. „oswajanie z innością i zapobieganie dyskryminacji oraz wykluczeniu społecznemu” są osiągane. Czy przyjęta metoda okazuje się skuteczna? Niesłabnące zainteresowanie projektem jest już pewnym wskaźnikiem jego atrakcyjności dla odbiorców, ale aż prosi się, żeby zobaczyć na ile faktycznie spełnia cele antydyskryminacyjne i włączające. Czy była w ogóle realizowana ewaluacja tego projektu?


  • Obrazek użytkownika Magdalena Młynarczyk
    Po każdej Żywej Bibliotece przeprowadzamy ewaluację. Ogólna ewaluacja zrealizowanego wydarzenia przeprowadzona wśród zaangażowanych bibliotekarek pomaga nam zorganizować kolejną edycję ŻB, już bez błędów, które się pojawiły. Podsumowujemy również ankiety, które wypełniają czytelnicy i czytelniczki, na podstawie których typujemy Tytuły Żywych Książek na przyszły rok.
    Tak wygląda ankieta:

    800x600 Czytelniczko! Czytelniku!
    Prosimy Cię o podzielenie się z nami swoimi spostrzeżeniami.

     

    1. Płeć

       a. kobieta

       b. mężczyzna

     

     2. W jaki sposób dowiedziałaś/dowiedziałeś się o projekcie Żywa Biblioteka?

       a. media

       b. plakaty, ulotki

       c. strona www Koszalińskiej Biblioteki Publicznej

       d. Internet

       e. inne:

     ……………………………………………………………………………………………………………….

     

     3. Czy widzisz sens organizowania tego typu imprez?

       a. tak

       b. nie

       c. nie mam zdania

     

     4. Czy rozmowa z Książką pomogła Ci przełamać stereotypy na temat danej grupy czy je utrwaliła?

     

     5.  Czy chciałabyś/chciałbyś uczestniczyć w przyszłym roku w Żywej Bibliotece?

       a. tak (przejdź do pytania nr 6)

       b. nie (pomiń pytanie nr 6)

     

     6. Czy w przyszłorocznej edycji Żywej Biblioteki widzisz się jako Czytelnik czy jako Książka?

       a. Czytelnik

       b. Książka

     

     7. Czy widzisz potrzebę rozszerzenia Katalogu Żywych Książek o konkretne tytuły?

       a. tak (przejdź do pytania nr 8)

       b. nie (pomiń pytanie nr 8)

     

     8. Jakie?

     ……………………………………………………………………