chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Jak motywować dorosłych do uczenia się?

30/10/2017
przez Maja Wąsała
Język: PL
Document available also in: EN RO ET FR LV BG DE

Trener wchodzący na szkolenie, poza zadaniem, jakim jest przekazanie wiedzy, ma o wiele większe wyzwanie – stałe motywowanie odbiorców do uczenia się.

Co jest podstawą MOTYWACJI? Relacja trenera z uczestnikiem, bezpieczeństwo uczestnika, docenienie go i budowanie więzi w grupie.

A zatem, by nie przedłużać i przejść do praktycznych wskazówek, poniżej propozycje narzędzi (technik, ćwiczenia, metody) budujące motywację do uczenia się w grupach osób dorosłych.

 

Budowanie relacji z uczestnikiem

1. Używaj od początku imienia, gdy zwracasz się do uczestnika. Możesz zapoznać się wcześniej z listą uczestników, zaproponować umieszczenie plakietek z imieniem w widocznym miejscu, a przede wszystkim przejście na ty, co ułatwia komunikację.

2. Podziel się swoją historią osobistą, powiązaną z tematem szkolenia. Może to być historia o porażce przekutej w sukces. Historia o kryzysie, który doprowadził do poszukiwania wyjścia z trudnej sytuacji. Opowieść taka spełnia dwie funkcje – buduje zaufanie pomiędzy trenerem a grupą oraz buduje relację, potrzebną w procesie uczenia się. Ryzykiem zastosowania tej metody jest możliwość wycofania się osób szczególnie skrytych, które mogą uważać, iż oczekuje się od nich podobnego poziomu otwartości.

3. Zwracaj uwagę na uczestników, którzy niechętnie angażują się w proces uczenia – nie odzywają się, nie wypowiadają na forum. Nie stosuj presji, raczej zaproś do ćwiczeń w parach lub mniejszych grupach tak, żeby mogli się wypowiedzieć.

4. Zebranie na wstępie informacji dotyczącej oczekiwań związanych ze szkoleniem i zapisanie ich w widocznym miejscu. To ważne, ale dużo ważniejsze jest ODNOSZENIE się do tych treści w trakcie szkolenia. Nawiązanie do oczekiwań zapisanych w czasie pierwszych minut spotkania. Potrzeby są uszanowane, a uczestnik zauważony.

5. Zabawa na wstępie KTO JEST KIM? Czyli zbadanie motywacji uczestników poprzez samodzielne przyporządkowanie uczestników do grupy SKAZANIEC czy OCHOTNIK? Zabawa przede wszystkim ujawnia motywację (lub jej brak) do udziału w szkoleniu oraz redukuje opór poprzez nazwanie go. Rozluźnia napięcie w grupie i buduje wstępne relacje pomiędzy uczestnikami.

 

Bezpieczeństwo

6. Pytanie otwierające PO CO TU JESTEM? w miejsce regresywnego DLACZEGO SIĘ TU ZNALAZŁEM? Nawet uświadomienie sobie niewiedzy w tym zakresie poprzez odpowiedź NIE WIEM sprawia, że jest to jedno z lepiej pracujących pytań w części otwierającej szkolenie.

7. Pytanie transferujące CZEGO OCZEKUJESZ PO SZKOLENIU?, które przenosi uwagę uczestnika na rezultaty w codziennym życiu lub w życiu zawodowym.

8. Pytanie skierowane do uczestników  dotyczące  celów  zaprezentowanych na wstępie  przez prowadzącego. Pytania otwarte typu: KTÓRY CEL JEST CI NAJBLIŻSZY? Narzędzie to ma dwa znaczenia – jeden to zapoznanie się uczestnika z celami (skoro któryś trzeba wybrać jako najbliższy, trzeba je prześledzić) oraz drugi – zintegrowanie uczestników, mających podobne priorytety.

9. PRZYPOMINANIE O CELACH SZKOLENIA poprzez zabawę. Może to być prośba trenera, by powtórzyć jeden lub wszystkie cele szkoleniowe. Może być to quiz, by odtworzyć wszystkie lub jeden z nich w niezmienionej formie (oczywiście bez zaglądania do notatek). Ćwiczenie można zastosować pod koniec dnia szkoleniowego lub jako zabawę otwierającą kolejne spotkanie. Ćwiczenie to mobilizuje uczestników do przyjrzenia się celom szkolenia, jednocześnie odtwarza (przypomina) atmosferę pierwszych minut szkolenia, uruchamiając motywację uczestników, z którą pojawili się na sali szkoleniowej.

10. Metoda pytań wielokrotnych, które filtrują motywację „do dna”. Ćwiczenie w parach rozpoczynamy pytaniem CO CI DA UKOŃCZENIE TEGO SZKOLENIA? Odpowiedzi będą oczywiście różne, np. ukończenie szkolenia pozwoli mi na zmianę pracy. Kolejnym krokiem jest zadanie pytania opartego na odpowiedzi, które odsłania jeszcze głębszy i prawdopodobnie bardziej osobisty poziom motywacji. CO CI DA ZMIANA PRACY? Zmiana pracy pozwoli mi uzyskać większe zarobki. CO CI DADZĄ WIĘKSZE ZAROBKI? Itd. Ćwiczenie jest zakończone, kiedy osoba odpowiadająca czuje, że jest to finał jej poszukiwań, czyli najgłębiej ukryta motywacja. Jest to najczęściej poczucie satysfakcji, szczęścia lub możliwość życia w zgodzie z sobą.

11. Opowiedzenie przez trenera DOWCIPU, ŻARTU powiązanego tematycznie ze szkoleniem. Można przywołać doświadczenie z innymi grupami, może to być dowcip powiązany tematycznie ze szkoleniem.

 

Docenienie

12. Nagradzanie uczestników za ujawnienie się na forum – za wypowiedź, za zgłoszenie się do ćwiczenia, za aktywność. Nagradzanie może odbyć się poprzez oklaski, imienne podziękowanie, zachęcenie grupy do docenienia poprzez okrzyk lub umówiony wcześniej gest.

13. Odwoływanie się w czasie szkolenia do wypowiedzi uczestników wraz z przypomnieniem autora. Tu uwaga – nie należy „przedawkować” i bazować jedynie na bardzo aktywnych uczestnikach. Grozi to wycofaniem się osób, które są nieśmiałe. Odwołanie się nawet do śmiesznego gestu czy słowa, które zostało wypowiedziane raz a w jakiś sposób poruszyło grupę, jest równie dobrą praktyką.

14. Trener zachęca uczestników, by wypowiadali się wstając. Ta zachęta sprawia, że uczestnik przełamuje opór i czuje większe zaangażowanie. W małych grupach szkoleniowych (6-12 osób) metoda jest nieefektywna. Sprawdza się w dużych grupach bowiem, trener dzięki temu zauważa osoby wycofane i jednocześnie ma szanse na zaktywizowanie ich. Osoba, która po raz pierwszy wypowiada się na forum przełamuje swój opór i rozpoczyna doświadczanie tego, czym jest dzielenie się refleksją, informację zwrotną na forum grupy i rozpoczyna nieformalne uczenie się.

 

Budowanie więzi w grupie

15. Docenianie uczestników za przestrzeganie reguł stworzonych przez grupę np. punktualność lub noszenie identyfikatora. Plusem tej metody jest proste budowanie poczucia przynależności do grupy przez bierne zachowania, takie jak bycie na czas czy pamiętanie o noszeniu plakietki. Wtórnym efektem stosowania tego narzędzia jest wzrost poczucia bezpieczeństwa w grupie, co wzmacnia pozytywnie nastawienie i chęć przebywania na sali szkoleniowej, gdzie nie grozi lincz lub nagana.

16. RYTUAŁY stworzone wspólnie przez grupę. Mogą być to rytuał powitania, kończenia zajęć, przywitania wykładowcy, znak zgody bądź aprobaty z treścią prezentowaną w czasie wypowiedzi  przez innego uczestnika. Od gestu po słowo-okrzyk. Metoda zahacza o kotwiczenie zaczerpnięte z NLP , ale buduje poczucie więzi w grupie, czyli rzecz nieoceniona we wzmacnianiu motywacji w uczeniu się.

17. Ćwiczenia w parach lub mniejszych grupach, które dają możliwość poznania się uczestnikom i budują między nimi zaufanie.

 

Źródło ćwiczeń i technik to praktyka własna oraz odbyte szkolenia w ramach programu ERASMUS + (Emotional Intelligence, Event Wise).

 

Niniejszy artykuł powstał jako rezultat projektu „Program doskonalenia Kompetencji”, realizowanego przez Fundację Wspierania Rozwoju Innowator i współfinansowanego w ramach programu Unii Europejskiej Erasmus+ Akcja 1 Mobilność edukacyjna, Mobilność kadry edukacji dorosłych (Numer umowy 2016-1-PL01-KA104-025815).

Projekt został sfinansowany ze środków Komisji Europejskiej. Publikacja odzwierciedla jedynie stanowisko autora. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za umieszczoną w niej zawartość merytoryczną oraz za sposób wykorzystania zawartych w niej informacji.

BLOG Fundacji Wspierania Rozwoju Innowator is licensed under a Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe License

Uprzejmie prosimy, by w przypadku cytowania naszych wpisów wyraźnie podawać autora wpisu oraz źródło: „Tekst pochodzi z bloga Fundacji Wspierania Rozwoju Innowator i znajduje się pod adresem [tu link do odpowiedniego wpisu] Autor tekstu: [imię nazwisko]”.

 

Zobacz także:

Kijem czy marchewką? Motywacja w nauczaniu dorosłych

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 10 z 15
  • Obrazek użytkownika Edmunds Labunskis
    Rakstā ir pasniegti ļoti vērtīgi ieteikumi, kurus katram skolotajam vajadzētu ņemt vērā. Nedrošajiem dalībniekiem ir ļoti liels risks pamest mācības, tāpēc ir ļoti svarīgi izmantot dažādas metodes, kas viņus varētu noturēt.
    Latvijā šobrīd ir ļoti mazs skaits pieaugušo, kas iesaistās izglītībā (6.7%), līdz ar to, kamēr tiek strādāts pie veidiem kā šo skaitu palielināt, ir ļoti svarīgi saglabāt tos, kas jau ir uzsākuši mācības. 
  • Obrazek użytkownika Ērika Grigorjeva
    Mācīšanās ir process visa mūža garumā. Ar motivācijas trūkumu saskaras ne tikai rakstā pieminētie pieaugušie,bet arī bērni un skolēni. Šajā rakstā ieteiktie paņēmieni,vingrinājumi un metodes atbalstīs izglītojamo centienus mazināt šķēršļus,kas kavē iesaistīties izglītības procesos,paaugstināt izglītības kvalitāti un labāk,efektīvāk motivēt viņus mācībām.
  • Obrazek użytkownika Rihards Mālmanis
    Ļoti interesantas un dažādas metodes, kā ieintersēt un motivēt. Ar humoru un dažādiem iepazīšanās un domāt raisošiem jautājumiem var iegūt uzticību auditorijā. Kā arī ļoti svarīgi ir izveidot kontaktu ar katru dalībnieku, jo tas vairāk liks iesaistīties un klausīties līdz. Kā arī, manuprāt, motivēt pieaugušos dažkārt ir ļoti sarežģīti, jo viņi nevēlas, ka viņiem palīdz vai kāds māca, tāpēc prasme to darīt ir liela māksla. 
  • Obrazek użytkownika Ilze Biteniece
    Pilnīgi piekrītu par ieteiktajiem paņēmieniem, mācību motivācijas veicināšanai pieaugušo izglītībā. Ļoti patīk doma par to,ka drošības sajūtu izglītojamajam var radīt stāstot jokus par kursa apguvi, vai pašu mācību procesu,kas savukārt, izglītojamo vidū rastu nepiespiestu atmosfēru un veicinātu nedrošos dalībniekus nepiespiestā gaisotnē izteikt savu viedokli. Savā ziņā radot pozitīvu un drošu vidi mācībām, mēs varam redzēt to, ka formālo izglītību ļoti labi papildina neformālā ar visām grupu, pāru aktivitātēm un spēlēm. Galu galā pasniedzot mācību vielu caur rotaļu, tā dalībniekam vairāk paliks atmiņā.
    Turklāt, manuprāt, ar šādām metodēm un vingrinājumiem var strādāt arī ar bērniem izglītības iestādēs. Gan pieaugušais,gan arī bērns vēlas tikt novērtēts un saņemt atzinību no pedagoga puses,kā arī velas iekļauties un justies droši savā kolektīvā. 
  • Obrazek użytkownika Ilze Veinberga
    Paldies raksta autoram par strukturētajiem un skaidri saprotamajiem ieteikumiem, kas nepieprasa daudz, lai tos īstenotu.
    Manuprāt šie principi neattiecas tikai uz pieaugušo izglītību, bet iedvesmo arī darbā ar skolēniem gan skolās, gan interešu izglītības iestādēs. Uzskatu, ka pozitīvas mācīšanās pieredzes pamatā ir uzticība, atklātība un patiesums, ko ir svarīgi norošināt visu vecumu grupās. Grupā ir jaradā droša atmosfēra, kas ir bijusi problēma manā, kā izglītojamā, pieredzē. Bailes un nedrošība grupā vai attiecībās ar skolotāju novērš uzmanību no mācīšanās, grauj pašapziņu un vēlmi iesaistīties procesā. Tāpēc ļoti novērtēju ieteikumu par to, ka nevajag spiest dalībniekus, kas jūtās nedroši, bet gan iekļaut uzdevumus, kuros viņi jūtās drošāki un atraisītāki.
  • Obrazek użytkownika Meldra Mailīte
    Man ļoti patīk, ka viss ir strukturēts. Šis materiāls noderētu ne tikai pedagogiem, kuri strādā ar pieaugušajiem. Nedaudz pārveidojot jau esošo materiālu to var izmanotot arī tie pedagogi, kuri strādā ar bērniem. Svarīgi, lai no abām pusem ir cieņa, savstarpēja sapratne, tad arī pedagogs varēs veiksmīgāk motivēt savus skolēnus.
  • Obrazek użytkownika Sarmīte Vīksna
    Normal 0 false false false EN-US X-NONE X-NONE Pozitīvi vērtēju ieteikumus noslēgtāko, mazāk aktīvo kursantu iesaistei mācību procesā. Ir viegli koncentrēties uz tiem izglītojamajiem, kuri izrāda interesi un aktīvi iesaistās diskusijās, bet tieši atrodot pareizo pieeju mācību dalībniekiem, kuri sākotnēji šķiet pasīvi, reizēm izdodas sasniegt lielisku rezultātu un bagātināt mācību pieredzi ne vien viņiem, bet arī visai grupai kopumā un sev kā pasniedzējam.
  • Obrazek użytkownika Liene Štoka
    Piekrītu, ka jāievērš uzmanība dalībniekiem, kuri ir nedroši un ar grūtībām iesaistās mācību procesā - ne visi dalībnieki ir gatavi izteikt savas domas skaļi. Cilvēki ir dažādi un tas, ka viņi neizsaka savas domas skaļi, nenozīmē, ka viņiem nav savs viedoklis.
  • Obrazek użytkownika Anna Sarnacka-Smith

    Z wieloma wskazówkami się zgadzam. To nad czym bym się pochyliła to mocne dostosowanie stylu trenerskiego do grupy. Są bowiem takie, które nie życzą sobie np. przechodzenia na „Ty”, bo może są dużo starsi od trenera lub np. kultura organizacyjna jest zupełnie inna i sytuacja szkoleniowa staje się po prostu sztuczna. Tak jak zgadzam się z ideą każdej ze wskazówek, tak jeszcze wzmocniłabym to poznaniem organizacji, może też uczestników, aby trenerskie techniki dostosować do potrzeb uczestników szkolenia. Przecież to o nich chodzi, prawda?:)

  • Obrazek użytkownika Sabīne Petruseviča
    Jā, nudien. Piekrītu, ka ļoti svarīgi ir izveidot saliedētu grupu, kurā kopā mācīties, jo tas var vairāk palīdzēt iesaisīties mācību procesā, veicināt apmeklējumu, ja motivācija konkrētajam studentam nav iekšēja, bet, piemēram, darba vietas nepieciešamība apmeklēt kursus. Kā nekā, cilvēks pēc dabas ir sociāla būtne, kurai ir nepieciešamas sociālas attiecības ar citiem. Bieži vien tas ir papildus motivators apmeklēt mācības, ja esam iepazinuši jaunus draugus/ kolēģus utt. Grupas vadītājs šajā sākumposmā spēlē ļoti lielu lomu - vai nu viņam  izdodies veicināt šīs attiecības grupā vai nē, līdz ar to arī grupas mācību dinamika varētu krietni atšķirties no grupas, kurā vadītājs nav veiksmīgi kursantus motivējis jau sākotnēji. 
    Tajā pašā laikā vadītājam ir jābūt ļoti vērīgam, jāspēj atcerēties dalībnieku teiktais un šie ieteikumi jāpraktizē katru reizi, jo ne katra grupa ar ko strādāsim būs vienāda.  
    Domāju, ka šie ieteikumi ir vērā ņemami un integrējami ne tikai pieaugušo mācībās, bet arī jauniešu un pusaudžu nodarbībās.