chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Czy niskie umiejętności podstawowe to domena grup defaworyzowanych?

31/05/2019
przez Monika Gromadzka
Język: PL

Zazwyczaj o niskich umiejętnościach podstawowych myślimy w kontekście poziomu wykształcenia lub kwalifikacji. Najnowsze raporty pokazują jednak, że sprawa nie jest ani taka prosta, ani oczywista.

  

/pl/file/aaron-burden-64849-unsplashjpg-0aaron-burden-64849-unsplash.jpg

  

Umiejętności podstawowe

Jest wiele różnych podejść do tematu i definicji umiejętności podstawowych. Często rozpatruje się je przez pryzmat ram kwalifikacji i określa poziom, powyżej którego nie mówi się już o niskich umiejętnościach. Wiele analiz unijnych i krajowych potwierdza wprawdzie, że na niskie umiejętności podstawowe wpływa słabe wykształcenie, ale przekonanie, że to jedyne kryterium czy warunek, jest błędne. O ile możemy zakładać, że większość osób z wykształceniem podstawowym czy gimnazjalnym ma deficyty w umiejętnościach podstawowych, o tyle coraz częściej spotykamy się z wynikami, które potwierdzają, że taka sytuacja dotyczy także ludzi pracujących (również tych na stanowiskach menedżerskich) oraz osób z wyższym wykształceniem. Dlatego twierdzenie, że niskie umiejętności podstawowe dotyczą wyłącznie ludzi słabiej wykształconych, bywa mylące.

 

Czym, tak naprawdę, są niskie umiejętności podstawowe? Najprościej możemy to wytłumaczyć, wykorzystując badanie PIAAC[1] (Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych), cyklicznie przeprowadzane przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Pomiarowi poddaje się umiejętności ważne dla funkcjonowania społecznego jednostki:

  • czytanie i rozumienie tekstu (literacy),
  • rozumowanie matematyczne (numeracy),
  • wykorzystywanie technologii informacyjno-komunikacyjnych (problem solving in technology-rich environments).

 

Same umiejętności definiuje się jako zdolność do stosowania i przetwarzania wiedzy w różnych sytuacjach życiowych. Coraz częściej w innych badaniach, projektach i raportach dodaje się jeszcze tzw. umiejętności miękkie, związane z komunikacją interpersonalną, pracą w zespole, wyznaczaniem celów życiowych, rozwiązywaniem konfliktów, podejmowaniem decyzji. O niskich umiejętnościach podstawowych można mówić wtedy, gdy człowiek ma problemy z prostymi czynnościami z danego obszaru (np. nie rozumie instrukcji dotyczących wypełniania formularza, trudność sprawia mu wysłanie maila). Warto zaznaczyć, że niskie umiejętności podstawowe wcale nie muszą objawiać się w każdym z tych obszarów równocześnie. Znajdą się osoby, które mają wysokie kwalifikacje w wielu obszarach, a tylko w jednym można zauważyć u nich poważne luki.

 

Czy to realny problem?

Wydaje się, że jak najbardziej. Według najnowszych danych (Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego – CEDEFOP)[2] szacuje się, że w Polsce jest od sześciu do nawet ponad ośmiu milionów osób, które potencjalnie mogłyby skorzystać z programu rozwijającego umiejętności podstawowe. Problemem jest to, że nie zawsze widzą one taką konieczność. Warto dodać, że niskie umiejętności podstawowe często wpływają nie tylko na daną jednostkę, lecz także na resztę społeczeństwa. Dobrym przykładem mogą być zachowania związane z dbałością o zdrowie.

 

Według badań spora część mieszkańców Europy nie rozumie prostych komunikatów dotyczących zdrowia i ma trudności z ich przyswajaniem[3]. Jeśli ktoś nie jest w stanie pojąć nieskomplikowanych tekstów z opakowania leków albo zaleceń, które przekazuje mu lekarz, to po prostu nie będzie się do nich stosował. Kiedy osoba, dajmy na to z cukrzycą, nie rozumie, jak ma o siebie zadbać, wtedy koszty późniejszego leczenia, a czasem także hospitalizowania, poniesie całe społeczeństwo. Gdy matka nie wie, jak wyliczyć dziecku dawkę leku (często ustala się ją na podstawie masy ciała), to może dojść do zatrucia, podania za małej dawki, rozwoju choroby lub powikłań.

 

To tylko dwa przykłady, ale można by je mnożyć. Wpływ niskiego poziomu umiejętności podstawowych części społeczeństwa widać też w innych sferach, m.in. ekonomicznej (brak umiejętności planowania budżetu, problemy ze zrozumieniem zapisów dotyczących usług bankowych itd.) czy politycznej (np. trudności ze zrozumieniem programu danej partii).

 

W grudniu 2016 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła więc zalecenia w sprawie ścieżek podnoszenia umiejętności („Upskilling pathways: new opportunities for adults”), które rekomendują państwom członkowskim prowadzenie skoordynowanych i systematycznych działań na rzecz osób dorosłych z niskimi umiejętnościami podstawowymi lub niskimi kwalifikacjami. Na podstawie tych zaleceń powstają inicjatywy, które mają wspierać podnoszenie umiejętności podstawowych Polaków. Jedną z nich jest projekt „Szansa – nowe możliwości dla dorosłych”. Jego celem jest wypracowanie i przetestowanie innowacyjnych modeli wsparcia edukacyjnego osób z niskimi umiejętnościami podstawowymi, które można włączyć do systemowych działań krajowych[4]. Najważniejsze zadania w ramach tego przedsięwzięcia dotyczą opracowania trójetapowego modelu: diagnozy, wsparcia i walidacji. Projekt składa się z trzech faz:

  • określenie grup docelowych i założeń modeli wsparcia,
  • opracowanie i przetestowanie rozwiązań,
  • sformułowanie rekomendacji.

 

Wkrótce rozpocznie się druga faza jego realizacji, podczas której poszukiwani są potencjalni grantobiorcy, pracujący z osobami dorosłymi: instytucje edukacyjne, instytucje rynku pracy (związane z obszarem przedsiębiorczości, doradztwa zawodowo--edukacyjnego; związki zawodowe; izby rzemieślnicze), biblioteki, uniwersytety ludowe i trzeciego wieku, organizacje pozarządowe i inne, bo lista grantobiorców nie jest ograniczona. To właśnie dzięki ich pracy i zaangażowaniu mają powstać nowe i innowacyjne modele wspierania dorosłych z niskimi umiejętnościami podstawowymi.

  


[1] Programme for the International Assessment of Adult Competencies: bit.ly/2mjJCz7

[2] CEDEFOP (2019), Cedefop country factsheet. Adult population in potential need of upskilling: Poland, bit.ly/2m43ENV, bit.ly/2m43ENV

[3] Kickbusch, I. (2008), Health literacy: an essential skill for the twenty-first century, „Health Education”, nr 108, s. 101–104.

[4] Liderem projektu, finansowanego z Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER), jest Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, a partnerem – Instytut Badań Edukacyjnych.

  

  

dr Monika Gromadzka - Wykładowca i tutor akademicki, trener, konsultant. Pracuje na Uniwersytecie Warszawskim w Katedrze Edukacji Ustawicznej i Andragogiki. Realizatorka licznych projektów badawczych i edukacyjnych. Współpracuje zarówno z organizacjami pozarządowymi, jak i podmiotami biznesowymi. Cały czas doskonali swoje kompetencje uczestnicząc w kursach i programach rozwoju zawodowego i osobistego. Jest m.in.: absolwentką Szkoły Trenerów Biznesu prowadzonej przez Ośrodek Pomocy i Edukacji Psychologicznej INTRA, a także posiada międzynarodowy certyfikat (Certified Behavioral Consultant) wystawiony przez The Institute for Motivational Living uprawniający do korzystania z testu kompetencji D3™ (DISC/TEAMS/VALUES). Jest członkinią ATA (Akademickie Towarzystwo Andragogiczne) i ESREA (.European Society of Research on the Education of Adults). Autorka licznych publikacji z zakresu edukacji dorosłych.

  

Zobacz także:

Webinarium EPALE: „Szansa – nowe możliwości dla dorosłych”. Nowy projekt FRSE

A co Tobie daje siłę? Czyli kilka słów o teście StrengthsFinder

Co to znaczy być aktywnym obywatelem i jak się nim stać?

Jak uciec przed ZOMBIE? Trzeba jeść zdrowo :) Słów kilka o pewnym innowacyjnym projekcie z zakresu edukacji żywieniowej

Może pogramy? W grę społecznie zaangażowaną!

Chcesz się uczyć nowych rzeczy, a nie masz pieniędzy? Źródła online.

Kilka przydatnych porad, jak wybrać szkołę trenerów i nie tylko… Mój proces decyzyjny

Kilka przydatnych porad, jak wybrać szkołę trenerów i nie tylko… Zasady, którymi się kieruję

Podejmowanie aktywności edukacyjnej oczami andragoga. Część 1.

      

***

Platforma EPALE to miejsce, w którym edukatorzy osób dorosłych, szkoleniowcy i trenerzy mogą znaleźć inspiracje, propozycje nowych metod nauczania oraz sposobów motywowania dorosłych do nauki. Społeczność EPALE tworzą praktycy chcący rozwijać swoje kompetencje zawodowe, prowadzić dyskusje, rozmawiać na temat warsztatu swojej pracy.

  

Wykorzystaj w pełni EPALE i załóż konto Sprawdź korzyści z rejestracji!

  

Pracujesz z osobami zagrożonymi wykluczeniem? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 8 z 8
  • Obrazek użytkownika Marcin Szeląg
    Zachęcony do zadawania pytań przed webinarium, ciekawi mnie na ile projekt jest w stanie zainteresować instytucje kultury (inne, niż wymienione jako przykładowi grantobiorcy, biblioteki). Pytanie nie dotyczy, czy będą zainteresowane, bo to się okaże jak zostanie ogłoszony konkurs, ale chciałbym się dowiedzieć, czy kryteria oceny wniosków faktycznie będą również premiować projekty nakierowane na wspomniane umiejętności miękkie, a zwłaszcza komunikację interpersonalną i pracę zespołową? Bo taki konkurs mógłby stanowić ciekawe wsparcie dla nieszablonowej (czyt. zaangażowanej społecznie) edukacji teatralnej, muzealnej czy galeryjnej. Interesuje mnie również to, czy promocja konkursu obejmuje, a jeśli tak, to w jaki sposób, organizacje zajmujące się edukacją kulturową?
  • Obrazek użytkownika Monika Gromadzka
    po pierwsze, zdecydowanie można powiedzieć, że będziemy premiować projekty skierowane na rozwój umiejętności miękkich. Mogę powiedzieć więcej: nie tylko premiować, ale jest to obowiązkiem grantobiorcy, aby właśnie ten obszar był objęty wsparciem. Tak, jak mówiłyśmy podczas spotkania: obszary umiejętności podstawowych przyjęte w projekcie "Szansa..." są cztery. Działania mogą dotyczyć więc wszystkich czerech obszarów (rozumienie i tworzenie informacji, u. matematyczne itd.), ale mogą dotyczyć też tylko dwóch czy trzech, przy czym każdorazowo musi to być obszar umiejętności społecznych. Co to twojego drugie pytania, to nie wiem czy dobrze je zrozumiałam. Czy promocja konkursu obejmuje organizacje zajmujące się edukacją kulturową? Chodzi Ci o to, czy będziemy jakoś szczególnie promować nasz projekt wśród tych instytucji? Jeśli tak, to odp. brzmi: nie. Planowana jest bardzo duża kampania promocyjna, konferencja, spotkania z potencjalnym grantobiorcami, ale promocja będzie obejmować wszystkie podmioty, które mogą brać udział w naszym projekcie.
  • Obrazek użytkownika Beata Ciężka
    Projekt Szansa jest nie tylko ciekawy, ale przede wszystkim jest potrzebnym działaniem, które powinno wesprzeć upowszechnienie się najlepszych rozwiązań w zakresie doskonalenia umiejętności podstawowych. Miałam okazję brać udział w części diagnostycznej tego projektu jako badacz. Dzięki temu poznałam wiele instytucji i organizacji realizujących różne przedsięwzięcia edukacyjne i aktywizacyjne adresowane do osób z niskimi umiejętnościami podstawowymi oraz potrzeby tych osób. Wyniki tych badań posłużyły do zaplanowania kolejnych etapów projektu. Polecam zatem uczestnictwo w webinarium, bo zapowiada się bardzo interesująco.
  • Obrazek użytkownika Monika Gromadzka
    tak, działania w tym zakresie są niezmiernie ważne. Jakoś nie zauważamy tego na co dzień, ale ostatnie badania CEDEFOPu nie pozostawiają złudzeń. Mamy problem i to całkiem spory. Jeśli nie zaczniemy  wprowadzać jakichś sensowych systemowych działań, za kilka lat będzie jeszcze gorzej. W Polsce jest bardzo dużo fajnych instytucji, które prowadzą potrzebne i skuteczne działania, ale dobrze jest wprowadzić też kilka rozwiązań bardziej, powiedzmy, kompleksowych.

    Link do podsumowania Cedefop: http://www.cedefop.europa.eu/files/factsheet_pl.pdf
  • Obrazek użytkownika Beata Ciężka

    Rewanżuję się publikacją z projektu, który kilka lat temu realizowała Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Projekt miał nazwę „Każdy pracownik jest ważny – podnoszenie kompetencji pracowników o niskich kwalifikacjach” i realizowany był w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (Działanie 2.1.3). Projekt obejmował badania i zaprojektowanie wsparcia dla pracowników z niskimi kompetencjami. Choć minęło kilka lat i zmienił się rynek pracy, to jednak wnioski z tego raportu są nadal aktualne.

    https://www.parp.gov.pl/files/74/75/76/487/493/8270.pdf


  • Obrazek użytkownika Monika Gromadzka
    bardzo dziękuję. Myślę, że będziemy tworzyć listę takich raportów, które mogą się też przydać potencjalnym grantobiorcom. Jeśli będziesz miała coś jeszcze, to wrzuć proszę :)

  • Obrazek użytkownika Marta Kosińska
    Bardzo ciekawie zapowiada się ten projekt. Czy będzie można zapoznać się z efektami diagnozy? I z jej metodologią? Ciekawi mnie, w jaki sposób była przeprowadzana. No i oczywiście niezmiernie interesujący jest wymiar relacji pomiędzy wymienionymi umiejętnościami podstawowymi a umiejętnościami społecznymi - wydaje się, że w tym zakresie mamy w Polsce duży problem. 
  • Obrazek użytkownika Monika Gromadzka
    Diagnoza jest częścią całego modelu czyli pozostaje w gestii grantobiorcy. Oczywiście Lider Projektu zaproponuje pewne wskazówki, ale to grantobiorca będzie musiał przygotować  i dokładnie opisać projekt skutecznej diagnozy. Z doświadczenia  wiemy, że czasem super projekty, które  były bardzo interesująco i rzetelnie opisane niestety kończą się ze „średnimi wynikami”. Właśnie dlatego, że ten pierwszy, niezmiernie ważny etap, jakim jest diagnoza został przeprowadzony niezbyt skutecznie. Chcemy, żeby w modelach stworzonych dzięki projektowi Szansa diagnoza stanowiła fundament dalszych działań.