News
Aktualności

Uniwersytety Ludowe XXI wieku. Tradycja - Współczesność - Wyzwania Przyszłości

Czy idee Grundtviga wciąż są aktualne? Czym różnią się dawne i współczesne uniwersytety ludowe? Jaka jest ich przyszłość? Jakie nowe wyzwania stoją przed współczesną „szkołą dla życia”? Te i wiele innych pytań pojawiło się podczas Międzynarodowej Konferencji Naukowej: "Uniwersytety Ludowe XXI wieku. Tradycja - Współczesność - Wyzwania Przyszłości", odbywającej się w ramach obchodów Roku Edukacji Dorosłych w Europie.

 

Spotkanie miało miejsce 23 maja 2017 roku w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Punktem wyjścia konferencji było podsumowanie międzynarodowego projektu „Budowanie kompetencji kluczowych a pedagogika uniwersytetów ludowych w Europie XXI wieku”, realizowanego w programie Erasmus+ i koordynowanego przez Stowarzyszenie Ekologiczno-Kulturalne ZIARNO. Jednym z celów projektu było pokazanie aktualności wizji M. Grundtviga we współczesnym świecie. Ewa Smuk-Stratenwerth, podkreślała, że współczesny uniwersytet ludowy musi wsłuchać się w ducha czasu, jednocześnie pamiętając o tradycjach, z których się wywodzi. Efektem działań realizowanych w ramach projektu jest między innymi programu kursu Ekologicznego Uniwersytetu Ludowego, Ogólnopolska Sieć Uniwersytetów Ludowych oraz publikacje prezentujące mapę dzisiejszych uniwersytetów ludowych.

Tradycja

Podczas konferencji zaprezentowano początki, przełomowe wydarzenia towarzyszące powstawaniu uniwersytetów ludowych w Skandynawii, Niemczech i w Polsce oraz idee przyświecające ich twórcom. Przywołano postać Mikołaja Grundtviga (twórcę idei uniwersytetu ludowego), Carla Friedricha Hermanna Klenze (prekursora niemieckich uniwersytetów ludowych) czy postaci, które wywarły ogromny wpływ na kształt dzisiejszych uniwersytetów ludowych na gruncie polskim – Jadwiga Dziubińska, ks. Antoni Ludwiczak, Zofia i Ignacy Solarzowie czy ks. Jan Zieja. Dr Iwona Błaszczak podkreślała rolę uniwersalnej i ponadczasowej idei uczenia się przez całe życie oraz społeczną funkcję uniwersytetów ludowych – „szkoła dla życia” jako placówka pielęgnująca i kształtująca kulturę narodową i obywatelską.

Współczesność

Niezwykle istotnym elementem spotkania było pokazanie praktycznej strony zagadnienia. Inspirujące wystąpienia przedstawicieli współczesnych uniwersytetów ludowych pomogły zrozumieć uczestnikom konferencji z jednej strony, z jakimi problemami borykają się na co dzień, z drugiej zaś, dlaczego mimo tych przeciwności placówki wciąż funkcjonują i przyciągają coraz większe rzesze zwolenników tej formy edukacji.

Peter Mogensen z duńskiego uniwerstytetu ludowego Brenderup Højskole opowiedział, jak w międzynarodowym gronie, wśród studentów z całego świata, reprezentujących różne religie i kultury, rozmawiają o demokracji, prawach człowieka i pokoju. Sulisława Borowska z Kaszubskiego Uniwersytetu Ludowego przybliżyła historię Wędrownego Uniwersytetu Ludowego, który odegrał ogromną rolę w budowaniu europejskiej świadomości wśród mieszkańców Kaszub. W ciągu 10 lat odbyły się 23 edycje warsztatów i szkoleń w gospodarstwach rolnych - nierzadko w domu gospodarza, z udziałem sąsiadów. Niezwykle inspirujące przedsięwzięcie pokazujące, że aby edukować, nie potrzebny nam jest budynek szkoły. Barbara Mincewicz przedstawiła niezwykłą, 70-letnią historię Uniwersytetu Ludowego w Radawnicy, który dziś, po wielu transformacjach wychodzi również poza kształcenie nieformalne i prowadzi kursy w ramach szkół policealnych. Monika Wolańska z Uniwersytetu Ludowego Rzemiosła Artystycznego w Sękowej Woli zaprezentowała wyjątkowe miejsce skupiające pasjonatów, miłośników i mistrzów rzemiosła oraz twórców ludowych. Działalność placówki ściśle związana jest z ideą ochrony dziedzictwa kulturowego. Organizowane kursy rzemiosła artystycznego, oparte są głównie na relacji uczeń-mistrz. Prezentacji towarzyszył występ chóru etnicznego Widymo, który w trakcie konferencji naukowej wprowadził niemal magiczny nastrój. Bardzo ważnym głosem podczas konferencji było wystąpienie studentki Ekologicznego Uniwersytetu Ludowego w Grzybowie, dla której szukanie, odkrywanie i rozwijanie indywidualnej ścieżki to największe zalety tej formy edukacji. Uczestnicy konferencji mieli okazję zapoznać się również z uniwersytetem ludowym „w budowie”. Angelika Felska z Uniwersytetu Szczecińskiego podzieliła się swoimi spostrzeżeniami, refleksjami i wyzwaniami jakie stoją przed nią podczas tworzenia Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Ludowego

Publikacja

Na koniec prof. dr hab. Ewa Przybylska zaprezentowała świeżo wydaną publikację "Uniwersytety Ludowe XXI wieku. Tradycja - Współczesność - Wyzwania Przyszłości", pod red. naukową Iwony Błaszczak, Tomasza Maliszewskiego, Ewy Smuk Stratenwerth, wydaną w ramach projektu „Budowanie kompetencji kluczowych a pedagogika uniwersytetów ludowych w Europie XXI wieku”, realizowanego w programie Erasmus+. Jak podkreślała prelegentka, publikacja „doskonale wprowadza w klimat uniwersytetu ludowego jako instytucji uczącej się” i ukazuje istotną rolę tego typu podmiotu dla rozwoju uczenia się przez całe życie. Publikacja ukazuje zarówno historię i tradycje uniwersytetów ludowych, ich obecną działalność w wybranych krajach europejskich, jak również wyzwania na przyszłość. Na koniec profesor Przybylska podkreśliła, że publikacja skłania do zastanowienia się, m.in. nad tym, czym jest zaangażowanie społeczne i zrównoważony rozwój.

Sesja panelowa

Następnie odbyła się sesja panelowa, moderowana przez prof. dr hab. Ewę Przybylską, dotycząca największych wyzwań przyszłości i wynikających z nich zadań dla uniwersytetów ludowych. W tej sesji wzięli udział: Karl Kristian Aegidius ze Stowarzyszenia Uniwersytetów Ludowych w Danii, o. dr Stanisław Jaromi z Ruchu Ekologicznego im. św. Franciszka z Asyżu, dr Reto Ingold ze Szkoły Rolnictwa Biodynamicznego w Szwajcarii, prof. dr hab. Ekkehard Nuissl z Uniwersytetu Kaiserslautern i UMK w Toruniu, prof. dr hab. Tadeusz Gadacz z Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie.

W wystąpieniach prelegentów pojawiły się m.in. wątki związane z kryzysem społecznym i kształtem współczesnej edukacji formalnej. Goście z zagranicy dzielili się również swoimi doświadczeniami dotyczącymi funkcjonowania uniwersytetów ludowych w ich krajach.

Za podsumowanie konferencji mogą posłużyć refleksje dwóch panelistów. Prof. dr hab. Tadeusz Gadacz dzielił się z uczestnikami przemyśleniami na temat kryzysu klasycznego uniwersytetu i współczesnej edukacji, która jest oparta głównie na kształceniu praktycznym, skupionym na kształtowaniu kompetencji potrzebnych na rynku pracy i rozliczaniu efektów. Stwierdził on, że właśnie uniwersytety ludowe są pewną nadzieją dla edukacji, ponieważ zapewniają całościowe podejście do procesu uczenia się. Wciąż istotne są w nich wartości humanistyczne i edukacja kulturowa oraz zapewnianie poczucia wspólnoty. Z kolei prof. dr hab. Ekkehard Nuissl wymienił zalety uniwersytetów ludowych, na których należałoby się skupić, żeby wzmacniać rozwój całego ruchu uniwersytetów ludowych. Wskazał, że ich siłą jest różnorodność oferty i sprofilowanie poszczególnych organizacji, holistyczne podejście do edukacji oraz łączenie nauki ze wspólnym spędzaniem wolnego czasu. Podkreślił również znaczenie partycypacyjnych relacji między uczniami i nauczycielami oraz możliwości wzajemnego uczenia się od siebie.

 

 

Login (2)

Users have already commented on this article

Chcesz zamieścić komentarz? Zaloguj się lub Zarejestruj się.

Chcesz napisać artykuł?

Nie wahaj się!

Kliknij na poniższy link i dodaj nowy artykuł!

Najnowsze dyskusje

Dyskusja EPALE: Sztuczna inteligencja a edukacja dorosłych

Sztuczna inteligencja w edukacji dorosłych: pomoc czy przeszkoda dla dorosłych słuchaczy?

Więcej

Dyskusja EPALE: Aktywne starzenie się i życiowe zmiany

W jaki sposób edukacja międzypokoleniowa może pomóc w aktywnym starzeniu się i życiowych zmianach?

Więcej

Dyskusja EPALE: Blended learning w edukacji dorosłych

W czwartek 26 listopada 2020 r., od godz. 10.00 do 16.00, EPALE będzie gospodarzem internetowej dyskusji na temat blended learning w edukacji dorosłych. Dyskusja będzie miała zupełnie nowy format, zaczynając od 30-minutowej transmisji na żywo, której towarzyszyć będzie rozmowa w formie komentarzy na platformie.

Więcej