chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Serwis informacyjny

Edukacja kulturalna dorosłych

27/09/2017
Język: PL

Rozpatrując rozwój sektora edukacji dorosłych na przestrzeni dziejów nie sposób nie zauważyć ogromnych zmian jakie zaszły w ostatnich dekadach. Przede wszystkim działania edukacyjne nie odbywają się już tylko i wyłącznie w tradycyjnych placówkach takich jak: szkoły, uczelnie, ośrodki nauczania języków obcych. Coraz częściej edukowania dorosłych podejmują się instytucje kultury typu muzea, galerie, biblioteki, teatry i filharmonie, wychodząc poza swoje tradycyjne funkcje. Poza podstawową aktywnością statutową organizują wykłady, warsztaty, kursy tematyczne. Należy przy tym podkreślić, że nierzadko instytucje kultury wspomniane przedsięwzięcia edukacyjne realizują poza swoją siedzibą, przygotowują wystawy plenerowe, niebiletowane koncerty na świeżym powietrzu, warsztaty w otwartej przestrzeni etc. Ich działania są odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie społeczne w obszarze edukacji kulturalnej.

/pl/file/fotolia39970254xljpg-0fotolia_39970254_xl.jpg

Edukacja kulturalna jest pojęciem interdyscyplinarnym. Zawiera w sobie zarówno wiedzę z dziedziny pedagogiki, wychowania, edukacji, jak i kultury. W literaturze przedmiotu jak i publicystyce funkcjonuje wiele definicji edukacji kulturalnej. Ich wspólnym atrybutem jest kształtowanie i nieustanne podnoszenie kompetencji kulturowych społeczeństwa. Edukacja kulturalna jest to przekazywanie informacji i wywieranie wpływów dotyczących określonych zachowań uznanych za zgodne z kanonem kulturowym, ale też tworzenie warunków do rozwijania uczestnictwa w kulturze w postaci kreacji, aktywności twórczej poprzez zwiększanie oferty kulturalnej i artystycznej oraz wprowadzanie i poszerzanie działań z obszaru edukacji w instytucjach i podmiotach kultury.

Najważniejszymi celami edukacji kulturalnej wyznaczonymi podczas konferencji pedagogicznej w Genewie w 1992 roku są m.in.: wprowadzenie do wiedzy o dziedzictwie kulturowym, uczestnictwo w życiu kulturalnym, zaangażowanie w procesy upowszechniania kultury, uwrażliwienie na równoważną godność kultury i podstawową więź łączącą dziedzictwo ze współczesnością, edukacja estetyczna i artystyczna, kształcenie obywatelskie, przygotowanie do krytycznego korzystania z masowych środków przekazu, kształcenie wielokulturalne. O sposobach realizacji tychże celów najczęściej decyduje profil instytucji kultury, jej potencjał finansowy i kadrowy.

Efektywna edukacja kulturalna wymaga ścisłej współpracy ekspertów merytorycznych, animatorów kultury oraz przedstawicieli środowisk do których adresowane są programy edukacyjne. Należy przy tym podkreślić, że obecnie odbiorcy są bardziej wymagający, aniżeli przed 20 czy nawet 10 laty. Np. wizyta w muzeum nie ogranicza się już tylko i wyłącznie do obejrzenia ekspozycji, często połączona jest z wykładem tematycznym, prezentacją filmową, czy pokazem multimedialnym. Dlatego też placówki muzealne posiadają w swojej ofercie różnorodne programy skierowane do konkretnych grup docelowych takich jak: seniorzy, osoby wykluczone, matki z małymi dziećmi, którym – w czasie gdy ich rodzicielki podnoszą swoje kompetencje kulturalne – zapewnia się specjalne atrakcje. W muzeach realizowane są także programy terapeutyczne – np. dla osób ze schizofrenią, adaptacyjne dla więźniów, integracyjne dla migrantów. W Europie Zachodniej placówki muzealne od dawna dostrzegają osoby niepełnosprawne (w Polsce dopiero od niedawna), które to nie mają możliwości samodzielnego dotarcia do muzeum. We współpracy z samorządami, organizacjami pozarządowymi organizują dla nich zwiedzanie.

Rozpatrując edukację kulturalną dorosłych prowadzoną w muzeach warto przytoczyć przykład Muzeum Narodowego Irlandii Północnej. W ostatniej dekadzie zrealizowało trzy duże projekty senioralne. Autorzy projektów zidentyfikowali bariery uniemożliwiające osobom starszym odwiedzanie placówek muzealnych, czyli finansowe, transportowe, zdrowotne, mobilnościowe. Dzięki temu uczestnicy mogli nie tylko zobaczyć ekspozycje, ale wziąć udział w interaktywnych warsztatach. Celem edukacji muzealnej z jednej strony jest poszerzenie wiedzy na temat zgromadzonych eksponatów, a z drugiej rozwijanie kreatywności wśród osób odwiedzających.

Analizując aktywność edukacyjną instytucji kultury nie można pominąć bibliotek. Poza podstawowym zadaniem jakim jest wypożyczanie książek, odgrywają kluczową rolę w promocji czytelnictwa. Udowodnione zostało naukowo, że osoby czytające książki chętniej podnoszą swoje kwalifikacje, aniżeli osoby, które nie wykształciły w sobie tego zwyczaju. Biblioteki działają również na rzecz alfabetyzacji dorosłych. W ostatnich latach stały się miejscem, w którym odbywają się kursy komputerowe i językowe. Na wsiach i w małych miejscowościach integrują społeczność lokalną. W dużych bibliotekach programy edukacyjne są bardziej rozbudowane, obejmują bowiem wystawy, debaty, spotkania z autorami, wykłady, debaty eksperckie. Np. Biblioteka Publiczna Miasta St. Warszawy poza tradycyjną działalnością biblioteczną organizuje wspólnie z innymi partnerami debaty o sytuacji międzynarodowej, spotkania autorskie, wystawy tematyczne we współpracy z ambasadami. I tak obecnie prezentowana wystawa „Frida i Diego. Niech żyje życie!” zorganizowana została przy wsparciu Ambasady Meksyku.

Edukacja kulturalna odbywa się także w miejscach pamięci takich jak np. Muzeum Powstania Warszawskiego, Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau, czy na polach grunwaldzkich. Albowiem poza działaniami upamiętniającymi organizowane są tam koncerty, wieczory poezji, wystawy. 

Poza tradycyjnymi instytucjami kultury edukację kulturalną prowadzą również organizacje pozarządowe, które są animatorami życia kulturalnego w swoich społecznościach. Oprócz tego animatorami kultury mogą być samorządy, zakłady pracy, osoby fizyczne etc. Animacja społeczno-kulturalna według Pawła Jordana i Bohdana Skrzypczaka różni się od tradycyjnej pracy kulturalno-oświatowej i upowszechniania kultury, usług kulturalnych i od branej osobno twórczości. W animacji społeczno-kulturalnej przyjmuje się, że dane środowisko ma własne potrzeby, wzory zachowań i treści kulturowe. Są one wydobywane i intensyfikowane poprzez działalność animacyjną. Animacja społeczno-kulturalna jest formą aktywizacji zachowań twórczych w dziedzinach: życia społecznego i kulturalnego, religijnego, edukacyjnego, sportowego, w zakresie komunikowania społecznego i integracji społecznej na różnych poziomach samoorganizacji.

Jeśli chodzi o organizacje pozarządowe to działania edukacyjne prowadzą samodzielne lub też w partnerstwie z innymi organizacjami oraz we współpracy z instytucjami kultury. Ponadto realizują zadania zlecone przez samorząd lokalny. Ze względu na specyfikę projektów kulturalnych i szczególne potrzeby niektórych grup docelowych organizacje pozarządowe legitymują się często większym doświadczeniem aniżeli zleceniodawcy.

Niezwykle istotną rolę w procesach edukacji kulturalnej odgrywają uniwersytety trzeciego wieku. W ich ofercie edukacyjnej coraz częściej można znaleźć działania stymulujące rozwój kulturalny seniorów, od wykładów poświęconych kulturze, poprzez udział w wydarzeniach kulturalnych na warsztatach artystycznych kończąc. Pozwala to odkrywać słuchaczom nieznane wcześniej talenty.

Reasumując edukacja kulturalna przyczynia się do rozwoju tożsamości wspólnotowej i kształtowania postaw obywatelskich. Rozwija kompetencje społeczne uczestników. Promuje uczenie się przez całe życie. Ponadto generuje dodatkowe miejsca pracy oraz pozytywnie wpływa na wzrost gospodarczy.

  

     

Interesujesz się edukacją kulturową? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

  

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 8 z 8
  • Obrazek użytkownika Daria Łuczak
    Uważam, że edukacja kulturalna jest bardzo ważnym elementem w życiu człowieka w każdym wieku. Człowiek uczy się siebie oraz świata, który go otacza przez całe życie. Edukacja poprzez kulturę pozwala rozszerzyć horyzonty, wiedzę i poglądy, rozwija kreatywność, podwyższa kompetencje i pozwala świadomie funkcjonować w społeczeństwie. Uważam, że bardzo dobrym pomysłem jest wprowadzanie interaktywnych programów, które są dostosowane do konkretnych grup wiekowych, dzięki czemu, każdy znajdzie coś dla siebie. Uważam, że szczególnie ważne są programy organizowane w muzeach i bibliotekach, gdyż to właśnie muzeum najlepiej uczy o historii i przeszłych społeczeństwach czy kulturach. Jeśli zaś chodzi o biblioteki, to bardzo ważne jest, aby jak jak najwięcej ludzi zachęcić do czytania, a tym samym poszerzania wyobraźni. Dodatkowo interaktywne programy o wiele efektywniej angażują ludzi do nauki, a dzięki ciekawym sposobom jej przedstawiania można o wiele szybciej tą wiedzę przyswoić.
  • Obrazek użytkownika Paulina Cybułka
    Artykuł podejmuje bardzo ważny temat. Uważam, iż rozwój edukacji dorosłych w dzisiejszych czasach jest niezwykle istotny. Ludzie starsi przechodząc na emeryturę niejednokrotnie przechodzą kryzys w swoim życiu, bardzo szybko, z dnia na dzień zyskują mnóstwo wolnego czasu, zaburza im się ich rytm dnia, czują się starzy przez przejście na emeryturę. Często także czują się niepotrzebni, gdyż ich dzieci są już dorosłe i samodzielne. Ważne jest zatem, aby osoby starsze znalazły zajęcie dla siebie, szczególnie takie, które pozwoli im się rozwijać.
  • Obrazek użytkownika Klaudia Płatek
    Człowiek przez całe życie odczuwa potrzebę rozwoju, może przez cały czas nie nabywa spektakularnie nowych umiejętności, ale przyzwyczajony do szybkiego trybu życia z czasem męczy się nic nie robiąc. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest angażowanie osób starszych, na emeryturze, którzy nie mają już zobowiązań zawodowych do aktywnego, twórczego, kulturalnego sposobu spędzania wolnego czasu. Bardzo słuszne stwierdzenie mówiące o tym, że obecnie odbiorcy są bardziej wymagający, skłania różnego rodzaju placówki kulturalno - społeczne do poszerzania ofert i uatrakcyjniania proponowanych zajęć. Seniorzy mają duży wybór, wiele możliwości, ułatwień, ważne jest, aby mieli w sobie wewnętrzną potrzebę, motywację i chęć rozwoju, a także kogoś, kto pokaże i ich pokieruje. 
  • Obrazek użytkownika Martyna Syposz
    Uważam, że edukacja kulturalna jest bardzo ważna w życiu człowieka, tym bardziej u osób starszych. Społeczeństwo musi dbać o to, aby osoby starsze miały motywację wyjścia z domu, pomimo wieku dalej powiększamy swoją wiedzę. Takie miejsca powinny być bardziej reklamowane poprzez spoty czy plakaty, internetowa reklama może okazać się niewystarczająca, ponieważ osoby starsze w większości nie mają styczności z tego typu mediami. 
  • Obrazek użytkownika Ewa Urban
    Edukacja po przez wydarzenia kulturalne, jest bardzo ważną częścią życia człowieka w każdym wieku. Dlatego uważam, że świadomość w jakich miejscach możemy obcować z taką edukacją, co za tym idzie wydarzenia animacyjne o charakterze edukacyjnym powinny być reklamowane. W mniejszych miastach projekty realizowane przez np. biblioteki czy domy kultury mają nadal bardzo mały zasięg.
    Kontynuując wątek chciałabym wspomnieć o MDK1 w Zabrzu-Mikulczycach, realizujący wiele projektów kulturalnych jak " Impresje Baletowe" i wiele, wiele innych ciekawych przedsięwzięć takich jak spektakle i koncerty, które ściągały międzypokoleniową widownie.  
  • Obrazek użytkownika Jolanta WOLAGIEWICZ
    Edukacja kulturalna jest jedną z najważniejszych form organizacji senioralnych. Wiele działań tychże dotyczy popularyzacji uczestnictwa osób starszych w wydarzeniach kulturalnych, a co za tym idzie poszerzania wiedzy o kulturze w wielu wymiarach. Zajęcia organizowane dla/przez seniorów dotyczą bardzo często tematyki kulturalnej o odbywają się w instytucjach kultury lub we współpracy z nimi. Dużą popularnością wśród osób starszych cieszą się wszelkie formy edukacyjne oparte na metodach związanych ze kulturą i sztuką - warsztaty teatralne, fotograficzne, plastyczne itd. Bo w końcu seniorzy mają dość wolnego czasu, żeby realizować swoje pasje i marzenia młodości, na które wcześniej nie mogli sobie pozwolić zajęci pracą, rodziną i innymi obowiązkami. 
  • Obrazek użytkownika Ewa Nowak-Koprowicz

    Powyższy tekst zawiera wiele przykładów instytucji zaangażowanych na rzecz edukacji kulturalnej dorosłych. Myślę, że większość z nas mogłaby wskazać organizacje udzielające się na tej płaszczyźnie. Takie z którymi współpracujemy zawodowo lub/i korzystamy z ich oferty w ramach edukacji kulturalnej. Dlatego też proponuję kontynuację niniejszego wątku i wskazywanie bliskich Państwu, także geograficznie, przykładów instytucji zaangażowanych na rzecz edukacji kulturalnej, bo przecież warto docenić wyjątkowe organizacje. A z mojego, rzeszowskiego ogródka, na uwagę - we wskazanym obszarze - zasługują m.in. Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna oraz Muzeum Dobranocek ze zbiorów Wojciecha Jamy. 

  • Obrazek użytkownika Maria Jedlińska

    Edukacja kulturalna była dlugie lata nierozłącznie wiązana z działaniami instytucji kultury. To one, z racji swojej misji, były (i są) predystynowane do rozwijania wrażliwości użytkowników na różnych polach. Niestety, wiedza była przekazywana w sposób mało atrakcyjny, nie angażujący odbiorcy. Dzialania nie sprzyjały kreatywności.

    Od pewnego jednak czasu zauważalny jest trend włączania edukacji kulturalnej w działania wielu różnych podmiotów - organizacji pozarządowych, uczelni wyższych. Przykladem mogą być uczelnie ekonomiczne czy techniczne tworzące w swoich jednostkach wydziały humanistyczne (np. AGH w Krakowie). 

    Ważne, aby system uczenia był nastawiony na przygotowanie odbiorcy do szerokiego uczestnictwa w kulturze, a przez to - rozumienia siebie i świata, który nas otacza.