chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Jak korzystać z superwizji?

07/01/2019
przez Dorota Szczepan...
Język: PL

Najważniejszym narzędziem rozwoju trenera jest superwizja, w tym najbardziej rozbudowana – superwizja uczestnicząca. Jest to taka forma, w której superwizor jest obecny na sali, obserwuje szkolenie przez lustro weneckie lub ogląda nagranie. Następnie spotyka się z osobą superwizowaną, żeby omówić z nią swoje spostrzeżenia.

Trener w opałach, trener w rozwoju

W naszym zawodzie, w którym ekspozycja i stres są sprawą normalną, łatwo o szaleństwo. Grożą nam rozbuchany egocentryzm, rozdęte poczucie siły i sprawczości albo dziwne formy obrony przed własną niepewnością czy złością. Zdarza się nam przejawiać nieczułość wobec lęków i problemów uczestników lub prezentować bezradną bierność i wycofanie. Jesteśmy narażeni na naciski, co skutkuje uległością, walką z uczestnikami czy próbą zmieniania na siłę ich postawy (na przykład na polecenie zleceniodawcy). Możemy z własnej, nieprzymuszonej woli realizować zadania menedżerskie. Potrafimy też zawierać z uczestnikami szkolenia sojusze przeciwko organizacji albo – kierując się niedojrzałą empatią – płakać razem z nimi nad ich dolą i wspaniałymi dawnymi czasami. W stresie dopada nas nadaktywność, skłonność do zaburzania przekazu, zdarza się nam także prezentować bełkotliwą filozofię zamiast rzetelnej wiedzy. Te wszystkie błędy najczęściej pojawiają się w warunkach specyficznej trenerskiej samotności na tle grupy. Wynikają ze zbyt niskich umiejętności albo – równie często – nieradzenia sobie z emocjami, szczególnie z lękiem. W obu przypadkach superwizor może wnieść otrzeźwienie, wsparcie, pokazać drogę wyjścia z impasu. Może być pomocną dłonią, lustrem, witaminą. Superwizja ma służyć zwiększeniu adekwatności działań trenera, ma go wzmacniać i rozwijać, przeciwdziałać poczuciu bezradności i osamotnienia. Jednak to nie wszystko – jest to także droga rozwoju, budowania siebie jako trenera. To szansa!

 

Strach przed superwizją

Niestety, większość trenerów i coachów boi się superwizji, bardziej nawet niż porażki w oczach uczestników czy zleceniodawców. Szczególnie silny jest strach przed superwizją uczestniczącą. Sama nazwa tego procesu, wywodząca się z języka angielskiego, budzi strach. Oznacza bowiem nadzór, kontrolę, a superwizor – supervision body – to ciało nadzorcze. Brrr…

  

Czy naprawdę jest się czego obawiać? I tak, i nie. Odpowiedź na to pytanie wymaga przede wszystkim wyjaśnienia, jakie są podstawowe zasady działania superwizora. Jeśli są łamane, to zaufanie może być nadwyrężone, a samo doświadczenie superwizji – destrukcyjne. Jeśli jednak są przestrzegane, to grozi ci jedynie niezbyt efektywnie spożytkowany czas i wydane pieniądze. Jak przy każdej usłudze.

  

/pl/file/checklist-25894181280jpgchecklist-2589418_1280.jpg

   

Podstawowe zasady superwizji

Superwizor musi być dobrze przygotowany do swojej roli. Oznacza to, że powinien:

  • Kontraktować się z osobą superwizowaną. Przed rozpoczęciem sesji prowadzący powinien umówić się z osobą superwizowaną, żeby wyjaśnić, czego ma dotyczyć proces, jak będzie wyglądała współpraca, po co i w jakim kontekście odbywa się spotkanie, nad czym i jak będą pracować, jakie będą następne kroki. Bardzo ważny jest kontekst superwizji, wyznaczający ramy relacji obu stron tego procesu. Jeżeli na przykład superwizor jest jednocześnie szefem (np. projektu, firmy szkoleniowej, zespołu HR), to trzeba omówić konsekwencje superwizji i ewentualnie kwestię dyskrecji. Kontraktowanie się to dialog, zatem jego ramy można i trzeba uzgadniać!
  • Dbać o granice i bezpieczeństwo psychologiczne osoby superwizowanej. Superwizor może z czymś przesadzić, mylić się, a wtedy warto po prostu postawić mu granice. Superwizor nie może mówić, co masz czuć, co robić, jakie masz mieć wartości osobiste (np. „Jesteś napięty, a nie powinieneś” albo „Na szkoleniu nie możesz kierować się sercem, to robota!”). Według mnie takie działanie to nadużycie, przedmiotowe traktowanie trenera. Jeżeli nie zatrzymamy tego rodzaju działań, to naprawdę jest się czego bać. Jeśli protest przeciwko takiemu zachowaniu powoduje, że superwizor w manipulacyjny sposób interpretuje to jako przejaw oporu – zmień superwizora!
  • Dostosować się do potrzeb i rytmu rozwoju osoby superwizowanej. Osoby dorosłej, która w związku ze sprawowaną funkcją ma być odpowiedzialna za rozwój innych ludzi, nie da się zmieniać na siłę. Każda superwizja to praca z konkretną jednostką, w konkretnym środowisku i momencie. Jedna z zasad superwizorów zawarta w metodzie TROP brzmi: mów tylko tyle, ile trener, z którym pracujesz, jest w stanie usłyszeć i zastosować. Trudniej zachować tę regułę, gdy superwizor jest jednocześnie szefem trenera i gdy jego wynik zależy od wyników działań trenera. W takiej sytuacji superwizor z natury rzeczy czuje się odpowiedzialny za efekt pracy osoby nadzorowanej, a także za jej rozwój i osiąganie coraz wyższych kompetencji. Jednak, sam będąc „na musiku”, może też zbytnio ingerować w działania trenera, zdominować go, mając na względzie głównie własny sukces. Niezwykle ważne jest w związku z tym budowanie superwizji w długofalowej, osobistej relacji, opartej na wartościach i otwartym dialogu. W każdym przypadku, zarówno podczas dłuższej współpracy, jak i jednorazowego spotkania, musimy pamiętać, że trener nie jest koniem wyścigowym superwizora, nie musi spełniać wszystkich jego oczekiwań.
  • Przyjmować informacje zwrotne od osoby superwizowanej. Superwizor nie ma wglądu w duszę trenera – powinien sprawdzać skuteczność swojego wsparcia i ewentualnie modyfikować działania. Nieodłącznym elementem superwizji jest zatem rozmowa o tym, czy superwizor rzeczywiście wspiera proces uczenia się. Wbrew pozorom nie jest to pytanie oczywiste. Można się zastanowić, czy np. skrytykowanie trenera i wskazanie mu „poprawnego zachowania” przyczyni się do zwiększenia jego samodzielności? Niektórzy tego pragną, ale większość wcale z tego nie skorzysta. Sądzę zatem, że superwizor powinien co pewien czas sprawdzać, jak jego praca jest odbierana przez osobę superwizowaną (pytając ją o to wprost).

  

Jeśli jesteś trenerem i zastanawiasz się, czy superwizja cię nie osłabi, nie zawiedzie twoich oczekiwań lub nie zrani – wczytaj się w opisane zasady. Każda z form superwizji może być prowadzona w sposób przemocowy, zaprzeczający istocie wsparcia. Może być deprecjonującym „ustawianiem” pracy trenera, ingerencją w podmiotowy styl jego pracy, narzucaniem własnych pomysłów, a nawet próbą stawiania się w roli przewodnika duchowego. Trenerze, pamiętaj jednak, że nie jesteś wobec tego bezradny: superwizja to relacja dorosłego z dorosłym. Przyjmujesz w końcu tylko to, co uważasz za stosowne. Możesz postawić superwizorowi granicę, naprowadzić go i pomóc cię zrozumieć.

   

Jedno muszę powiedzieć z całą pewnością: unikanie superwizji ze względu na obawę przed złą oceną jest jak niewychodzenie z domu ze względu na ryzyko zarażenia się grypą (która i tak cię dopadnie, bo przyniesie ją sąsiadka lub listonosz). Zachorujesz tym łatwiej, bo o kondycję i odporność nie da się dbać w zamknięciu. Superwizja to zaawansowany trening budowania dystansu, odporności na pokusy, siły wewnętrznej. Warto z niej skorzystać!

  

Zobacz także:

Superwizja uczestnicząca: nadzór czy wsparcie rozwoju?

   

Jesteś trenerem, szkoleniowcem? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na temat pracy trenera dostępne na polskim EPALE

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 1 z 1
  • Obrazek użytkownika Dominika Królikowska
    Mimo iż nie jestem trenerem, uważam że w każdej pracy, która polega na kontakcie z drugim człowiekiem, istnieje potrzeba superwizji. Autorka skupia się głównie na superwizji indywidualnej, uważam, że bardzo wartościowa jest również superwizja grupowa, która realizowana jest wśród współpracowników. Ten rodzaj superwizji pozwala spojrzeć na różne zjawiska czy problemy z szerszej perspektywy, a także rozwiązać konflikty i napięcia jakie rodzą się między współpracownikami, dzięki czemu zespół może funkcjonować efektywniej. Tak, wiec również zachęcam wszystkim do korzystania z tego rodzaju wsparcia i wyzbycia się lęku przed superwizorem.