Blog
Blog

Zwierzaki – prawdziwymi przyjaciółmi seniorów. Zooterpia w DPS

Mówi się, że pies to najlepszy przyjaciel człowieka. Często zwierzę staje się częścią rodziny. Niestety w sytuacji, kiedy senior sprzenosi się do Domu Pomocy Społecznej, opuszcza nie tylko swój dom – najczęściej czeka go także rozłąka z czworonożnym pupilem. To trudna sytuacja, kolejna, której senior musi doświadczyć w związku z tą zmianą. Pewnym rozwiązaniem, które obecnie testowanie jest w dwóch placówkach w Poznaniu, ma być wprowadzenie do DPSów różnych zwierząt domowych, między innymi królików, chomików, ptaków, gadów czy płazów hodowlanych (pet therapy).

Założeniem innowacji społecznej „Zwierzaki – prawdziwymi przyjaciółmi seniorów. Zooterpia w DPS” jest stworzenie w Domu Pomocy Społecznej możliwości zamieszkiwania seniorów wspólnie ze zwierzętami. Kontakty ze zwierzętami mają zwiększyć komfort ich pobytu i przeciwdziałać poczuciu osamotnienia. Badania wskazują, że zooterapia bardzo pozytywnie wpływa zarówno na sferę psychiczną, jak i fizyczną ludzi. Obecność zwierząt znacznie polepsza samopoczucie, obniża poziom lęku i stresu, wywołuje często radość i śmiech, przyczynia się także do zwiększenia aktywności fizycznej. [1,2] Jest to szczególnie ważne dla osób samotnych, tych, które straciły swoich bliskich, a które w naturalny sposób potrzebują czyjejś bliskości lub pasji, która potrafi odwrócić ich uwagę od monotonni życia. Zwierzęta z uwagi na swoją naturalność i spontaniczność są w tym zakresie idealnymi terapeutami.

Innowacja społeczna, którą realizuję w ramach Inkubatora WINS ze Stowarzyszeniem Centrum Rozwoju Edukacji Obywatelskiej CREO, jest obecnie wdrażana w dwóch poznańskich Domach Pomocy Społecznej. Projekt nie zakłada jednak działań terapeutycznych przy pomocy psów (kynoterpia) czy kotów (fenyloterapia) – nie byłoby to bowiem nic innowacyjnego – lecz wprowadzenie różnych zwierząt domowych, między innymi królików, chomików, ptaków, gadów czy płazów hodowlanych (pet therapy).

 

Img_2747
fot: Ryszard Michalski

PRZYGOTOWANIE DO INNOWACJIW celu określenia potrzeb i oczekiwań seniorów biorących udział w innowacji społecznej, przed przystąpieniem do wprowadzania zwierząt do placówek, przeprowadziłam z każdym z uczestników wywiad. Podczas rozmowy przedstawiłam seniorom założenia projektu oraz zadałam pytania dotyczące chęci udziału w projekcie, opieki nad zwierzętami czy opinii wobec wprowadzenia zwierząt na teren placówki. Zapytała także o gatunek zwierzęcia, którym senior chciałby się opiekować. W sumie przeprowadzono rozmowy z 10 seniorami, którzy podejmą się testowania innowacji (opieki nad zwierzątkiem).

MOTYWACJA DO UDZIAŁU W PROJEKCIEKażdy z seniorów, z którym przeprowadzana była rozmowa, wyraził zgodę na udział w projekcie. Motywacją do udziału w nim była chęć powrotu do opieki nad gatunkiem zwierzęcia, które obecne było kiedyś w życiu seniora. Do zalet udziału seniorzy zaliczyli także takie elementy jak: „bycie znowu ważnym i potrzebnym”, „kontakt ze zwierzęciem”, „motywujący obowiązek do wstania z łóżka, zrobienia czegoś dla innych”. Seniorzy wypowiadali się bardzo pozytywnie wobec propozycji opiekowania się zwierzęciem na terenie placówki (część wspólna), a także w swoim pokoju.„Ojej ale będę miał zajęcie! Będę w końcu komuś potrzebny. Ale się cieszę. Ja jestem chętny. Każde zwierzę. A czy będę mógł je przytulać?” – zapytał mnie jeden z uczestników projektu.

 

Hgh
fot: Ryszard Michalski

OBAWY UCZESTNIKÓW INNOWACJIPodczas rozmowy pojawiły się pytania ze strony seniorów świadczące o ich obawach udziału w projekcie. Do głównych z nich należały:• obawa przed brakiem (utratą) sił w opiece (codziennym dokarmianiem zwierzęcia, czyszczenia przestrzeni klatki czy akwarium);„Ja mogę spróbować. Ale nie będę potrafiła posprzątać po takim zwierzęciu.” – wyszeptała seniorka podczas wywiadu.• obawa przed niepodołaniem wymaganiom projektu;• obawa przed brakiem środków finansowych na wykarmianie zwierzęcia;• obawa przed skrzywdzeniem zwierzęcia (nieumyślnym przekarmieniu czy nieumiejętnym chwyceniu),• obawa przed posiadaniem wystarczającej przestrzeni w pokoju, by móc umieścić tam zwierzę.

Wszelkie wątpliwości starałam się rozwiać w trakcie rozmowy oraz doprecyzować jeszcze bardziej szczegółowo zasady udziału mieszkańca DPS w projekcie. Ważne było zapewnienie o wsparciu wolontariusza, który będzie wspólnie opiekować się z seniorem wybranym zwierzęciem. Świadczy to o świadomości seniorów, co do odpowiedzialności za opiekę nad żywą istotą i chęcią wypełniania dobrze swoich zadań. Udział w projekcie może także spowodować nawiązanie głębszych relacji pomiędzy samymi uczestnikami projektu, ponieważ już w trakcie rozmów, seniorzy deklarujący swój udział, chętnie ze sobą rozmawiali na temat zwierząt i opieki nad nimi.

POTRZEBY UCZESTNIKÓW INNOWACJISeniorzy deklarujący udział w projekcie (jak zostało to już zaznaczone) chcieliby opiekować się zwierzętami, z którymi mieli już styczność i które lubią. Do wymienionych gatunków należały: ptaki (kanarki/papużki), żółwie, chomiki, rybki oraz jaszczurki (kameleon).

Przeprowadziłam także rozmowy z pracownikami obu placówek – Domów Pomocy Społecznej, w której realizowana będzie innowacja. Dyrekcja placówki oraz opiekunowie (także terapeuci) zwrócili uwagę na podobne elementy (potrzeby) co seniorzy: zapewnienie wsparcia wolontariuszy w opiece nad zwierzętami, zapewnienie finansów na wyżywienie oraz opiekę weterynarza na wypadek choroby zwierzęcia czy odpowiedni wybór zwierząt na podstawie opinii ekspertów (pracowników ZOO). Szczególnie zwrócono uwagą na kwestię częstotliwości karmienia, możliwości powodowania potencjalnej alergii, wielkości zwierzęcia, wyposażenia (które zostanie przekazane wraz ze zwierzątkiem) oraz przestrzeni w placówce (potrzeba zadbania o bezpieczeństwo zwierząt, jak i seniorów)

Wstępne rozmowy doprecyzowujące potrzeby uczestników innowacji (zarówno seniorów, jak i pracowników placówki) przyczyniły się do wzmocnienia działań w realizacji innowacji, wprowadzając ją w kolejną fazę realizacji, której efektem będzie pojawienie się zwierząt w Domach Pomocy Społecznej. Z dużą ciekawością wchodzę w realizację kolejnej części testowania innowacji, którą z pewnością opiszę i streszczę w kolejnym artykule.

 


dr Nina Woderska – z wykształcenia pedagog, wykładowca w Wyższej Szkole Nauk o Zdrowiu i Studium Kształcenia Kadr, pracownik Centrum Inicjatyw Senioralnych w Poznaniu oraz trener w Stowarzyszeniu Centrum Rozwoju Edukacji Obywatelskiej CREO. Ambasadorka EPALE.

  

Pracujesz z osobami zagrożonymi wykluczeniem? Działasz na rzecz włączenia społecznego? 

Szukasz sprawdzonych metod i narzędzi, które możesz wykorzystać w pracy w zakładach karnych lub domach pomocy społecznej?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

        

Jesteś zainteresowany edukacją seniorów? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

     

Zobacz także:

Warsztaty o starości za murami więzienia

O czym marzą seniorzy mieszkający w Domu pomocy społecznej?

Zoom na innowacje społeczne w Domach pomocy społecznej

Potencjał i wyzwania klubów seniora jako miejsc aktywizacji osób starszych

Miasto przyjazne starzeniu, czyli jakie?

6 powodów, dla których seniorzy (nie) korzystają z mediów społecznościowych

Być czy nie być … wolontariuszem na starość? Oto jest pytanie. O znaczeniu wolontariatu w życiu seniorów

#Zdrowie – kampanie prozdrowotne w edukacji pozaformalnej dorosłych

Edukacja (d)o starości. Dlaczego i dla kogo nawiązywanie relacji międzypokoleniowych jest ważne


Źródła:

[1] A. Kurzeja, J. Godawa, Wykorzystanie zooterapii w terapii pedagogicznej na przykładzie terapii z udziałem psa, Chowanna 1, 2009, s. 85-96 w: http://bazhum.muzhp.pl (dostęp: 18.12.2018).

[2] K. Girczys-Połedniok, R. Pudlo i inni, Zastosowanie terapii z udziałem zwierząt w praktyce psychiatrycznej, Psychiatria, Via Medica, Gdańsk, tom 11, nr 3, s. 171–176.

Login (1)

Users have already commented on this article

Chcesz zamieścić komentarz? Zaloguj się lub Zarejestruj się.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Najnowsze dyskusje

Dyskusja EPALE: Aktywne starzenie się i życiowe zmiany

W jaki sposób edukacja międzypokoleniowa może pomóc w aktywnym starzeniu się i życiowych zmianach?

Więcej

Dyskusja EPALE: Blended learning w edukacji dorosłych

W czwartek 26 listopada 2020 r., od godz. 10.00 do 16.00, EPALE będzie gospodarzem internetowej dyskusji na temat blended learning w edukacji dorosłych. Dyskusja będzie miała zupełnie nowy format, zaczynając od 30-minutowej transmisji na żywo, której towarzyszyć będzie rozmowa w formie komentarzy na platformie.

Więcej

Dyskusja EPALE: Integracja społeczna starzejącego się społeczeństwa i edukacja międzypokoleniowa

W środę 28 października, od godziny 10.00, EPALE będzie gospodarzem internetowej dyskusji na temat integracji społecznej starzejącego się społeczeństwa i edukacji międzypokoleniowej. Komentarze będą otwarte 19 października, aby uczestnicy mogli się przedstawić i zamieścić swoje uwagi z wyprzedzeniem. Dołącz do dyskusji!

Więcej