chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Warsztaty o starości za murami więzienia

30/06/2018
by Nina Woderska
Język: PL
Document available also in: FR EN DE

Zawsze sądziłam, że moje doświadczenia z przebywaniem w więzieniu będą związane jedynie z grą w „Monopoly”. Ulokowałam jednak zainteresowania badawcze i zawodowe w obszarze związanym ze starzeniem się i starością człowieka, a ta obecna jest także w zakładach karnych.

Mówiąc o społeczeństwie starzejącym się, obserwując rozwój srebrnej gospodarki, a w mediach doniesienia o aktywnościach i osiągnięciach ludzi będących w okresie senioralnym, warto pamiętać, że starość dotarła także za więzienne mury i towarzyszy jej szereg problemów i wyzwań.


Osadzonych w wieku senioralnym z roku na rok przybywa. W polskim prawie nie ma zapisu dotyczącego górnej granicy wiekowej decydującej o nieumieszczaniu w zakładach karnych osób powyżej określonego wieku, zatem do cel trafiają seniorzy we wczesnej, jak i dojrzałej starości. Skazani w zakładach karnych z dużymi wyrokami i dożywociem wkraczają także w okres starości. [1]


Z tego względu podejmowanych jest szereg działań mających na celu zarówno profilaktykę, jak i zmianę negatywnych zachowań i postępowania osadzonych wobec starszych więźniów, wyposażenie ich w wiedzę oraz umiejętności, które po opuszczeniu zakładu karnego mogą być wykorzystane w podjętej na wolności pracy (np. w DPS-ach, prywatnych zakładach opiekuńczych czy hospicjach). Realizowane są także działania skierowane stricte do starszych osadzonych, którzy według danych zamieszczonych w serwisie Służba Więzienna, ze względu na swój stan zdrowia, wycofują się z podejmowania aktywności (np. podczas terapii zajęciowej), które mogłyby pozytywnie wpłynąć zarówno na ich psychikę, jak i stan zdrowia. [2]

Organizacja pozarządowa, w której pracuję, na zlecenie Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej, także miała możliwość realizować warsztaty dotyczące starości i starzenia się wśród wybranych osadzonych przebywających w zamkniętych i półotwartych zakładach karnych w Wielkopolsce. [3]

/pl/file/warsztatydlaosadzonychwzakladziekarnymwewronkach2jpgwarsztaty_dla_osadzonych_w_zakladzie_karnym_we_wronkach_2.jpg

Warsztaty dotyczące starości dla osadzonych


Konflikty w relacjach ze współosadzonymi (związane np. ze spowalnianiem grupy przez starszych osadzonych, brakiem pozornej chęci zrobienia czegoś, która w rzeczywistości jest wynikiem zmian psycho-fizycznych i chorób wieku starczego) były przyczynkiem do realizowania w zakładach karnych autorskich warsztatów. Ich uczestnicy mieli okazję zapoznać sie ze społecznymi, psychologicznymi i fizycznymi aspektami starości zarówno w teorii, jak i w praktyce. Dzięki możliwości założenia na siebie "skafandra starości" symulującego sposób poruszania się i postrzegania otaczającego świata przez osoby w dojrzałej starości, osadzeni poczuli, z jakimi ograniczeniami psycho-fizycznymi styka się starsza osoba podczas wykonywania codziennych, często prozaicznych czynności. Zastosowanie symulatora choroby Parkinsona także umożliwiło skazanym "doświadczyć" tego, co odczuwają osoby z tą chorobą wieku starczego, a także poczuć ograniczenia, jakie są jej skutkiem.

/pl/file/pppng-0pp.png


Na warsztatach wprowadzony został także wózek inwalidzki — przedmiot, a właściwie narzędzie, które wraz ze starością pojawia się także na więziennych oddziałach. Uczestnicy warsztatu mogli szczegółowo poznać rodzaje oraz budowę wózka inwalidzkiego, a następnie w praktyce przećwiczyć poruszanie się za jego pomocą, jak i asystowanie osobie na nim siedzącej. Warsztaty w mojej ocenie spotkały się z dużym zainteresowaniem osadzonych. Aktywnie uczestniczyli w teoretycznej i praktycznej części – zadając wiele pytań doprecyzowujących niektóre zagadnienia oraz chętnie wykonując ćwiczenia z kombinezonem starości oraz wózkiem inwalidzkim.

Warsztaty dotyczące starości dla Służby Więziennej


Warsztaty, szkolenia oraz konferencje z obszaru gerontologii realizowane są także wśród kadry penitencjarnej. Uaktualnianie i pogłębianie wiedzy dotyczącej procesów starzenia się, może mieć przełożenie na jeszcze bardziej adekwatne i profesjonalne działania wobec najstarszych osadzonych w zakładach karnych. [3] Z tego względu miałam możliwość zrealizowania warsztatów z tematyki starości także wśród pracowników zakładów karnych. Zakres tematyczny oraz wykorzystywane narzędzia były zbieżne z tymi z warsztatami dla osadzonych.
Wiedza o rozpoznawaniu chorób wieku starczego (Parkinsona, Alzheimera czy udaru) po ich pierwszych symptomach czy uczestniczenie w symulacjach z wykorzystaniem skafandra starości było według uczestników warsztatów (głównie wychowawców i oddziałowych) ważnym elementem, który w ich ocenie, wzmocni posiadane przez nich kompetencje zawodowe. [4]

/pl/file/rrpng-0rr.png

Podsumowanie


Procesów demograficznych związanych ze starzeniem się społeczeństwa nie da się zatrzymać. Starość dociera zatem za więzienne mury do osadzonych, którzy nierzadko posiadając kryminalną przeszłość oraz przejawiając wycofanie i zniechęcenie - starości nie rozumieją i są wobec niej bezradni. Wiedza i świadomość, z jakimi zmianami wiąże się proces starzenia się, jest też często niewiadomą dla innych współosadzonych.
Z tego względu ważne są działania (edukacyjno-profilaktyczne) wspierające więźniów w zrozumieniu tych zmian i prawidłowej wobec nich postawy. [5] Wraz z coraz to większym przyrostem osób osadzonych w wieku senioralnym w jednostkach penitencjarnych, tworzy się przestrzeń dla praktyków z różnych dziedzin i sektorów czy naukowców, którzy swoją wiedzą i doświadczeniem mogą tę lukę wypełnić. [6]

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

dr Nina Woderska – z wykształcenia pedagog, wykładowca w Wyższej Szkole Nauk o Zdrowiu i Studium Kształcenia Kadr, pracownik Centrum Inicjatyw Senioralnych w Poznaniu oraz trener w Stowarzyszeniu Centrum Rozwoju Edukacji Obywatelskiej CREO. Ambasadorka EPALE.

[1], [6] E. Szlęzak-Kawa, Senior w więzieniu, Forum Penitencjarne. Pismo Służby Więziennej, Centralny Zarząd Służby Więziennej Ministerstwo Sprawiedliwości, Warszawa 2015, nr 206, s. 14-15.
[2] Szczegółowe informacje m.in. o projektach „Akademia Seniora”, „Akademia pełni życia dla seniorów” i innych realizowanych działaniach skierowanych do osadzonych w wieku senioralnym, dostępne są w serwisie Służby Więziennej, https://www.sw.gov.pl (30.06.2018)
[3] Autorskie warsztaty przeprowadzane były w 2016 i 2017 roku przez pracowników Stowarzyszenia Centrum Rozwoju Edukacji Obywatelskiej CREO, www.centrumcreo.pl (30.06.2018).
[4] Warsztaty z kombinezonem starości i wózkiem inwalidzkim, Serwis Służby Więziennej, https://www.sw.gov.pl/aktualnosc/zaklad-karny-w-kozieglowach-warsztaty-z... (30.06.2018)
[5] E. Szlęzak-Kawa, Uwięziona starość, Forum Penitencjarne. Pismo Służby Więziennej, Centralny Zarząd Służby Więziennej Ministerstwo Sprawiedliwości, Warszawa 2014, nr 191, s. 6-11.

Zobacz także:

O czym marzą seniorzy mieszkający w Domu pomocy społecznej?

Zoom na innowacje społeczne w Domach pomocy społecznej

Potencjał i wyzwania klubów seniora jako miejsc aktywizacji osób starszych

Miasto przyjazne starzeniu, czyli jakie?

6 powodów, dla których seniorzy (nie) korzystają z mediów społecznościowych

Być czy nie być … wolontariuszem na starość? Oto jest pytanie. O znaczeniu wolontariatu w życiu seniorów

#Zdrowie – kampanie prozdrowotne w edukacji pozaformalnej dorosłych

Edukacja (d)o starości. Dlaczego i dla kogo nawiązywanie relacji międzypokoleniowych jest ważne

    

Jesteś zainteresowany edukacją seniorów? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Pracujesz z osobami zagrożonymi wykluczeniem? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 5 z 5
  • Obrazek użytkownika Paulina Mikołajczyk
    Często ludzie zbliżając się do wieku starości są wobec niej bezradni i nie potrafią poradzić sobie z nią, najprostszym sposobem dla nich jest wycofanie się, tak aby nikomu nie przeszkadzać. Z drugiej zaś strony młodzi ludzie dopóki nie doświadczą tego na własnej skórze nie są w stanie wyobrazić sobie co może czuć taka osoba, często wyśmiewając ją, obrażając czy poniżając. Uświadomienie skazanym czym jest starość przyczynia się do większego zrozumienia pewnych zachowań w tym wieku oraz większej chęci pomocy. Ważne jest właściwe traktowanie współwięźnia w każdym wieku, ale również osoby te po opuszczeniu zakładu karnego będą wiedzieć jak należy zachować się wobec osoby starszej. Świetnym pomysłem jest również przeszkolenie kadry penitencjarnej w zakresie starości, często jeśli nas coś osobiście nie dotknie, nie zainteresujemy się danym tematem, nie wiemy jak należy się zachować, a zajęcia te pokazały jak należy odchodzić się z najczęstszymi problemami osób starszych.
  • Obrazek użytkownika Nina Woderska
    Zgodzę się całkowicie. Ważne jest, żeby osadzeni, którzy wyjdą "na wolność",  wiedzieli, jak należy zachować się wobec osób starszych. W luźnych rozmowach osadzeni opowiadali o swoich planach po zakończeniu wyroku i część z nich związana była właśnie z opieką nad osobami starszymi (w domach pomocy społecznej w Polsce i za granicą).
  • Obrazek użytkownika Karina Rurański
    Wydaje mi się, że edukacja osadzonych jak i pracowników Służby Więziennej w zakresie starzenia się jest bardzo istotnym tematem, ponieważ większość młodych osadzonych (do 35 roku życiu) nie zdaje sobie sprawy z tego, że oni również podlegają procesowi starzenia się. Edukacja pracowników Służby Więziennej jest również bardzo istotnym elementem, z racji tego, że uczy ich sposobu postępowania z osadzonymi, którzy mają problemy zdrowotne spowodowane ich postępującym wiekiem.
  • Obrazek użytkownika Nina Woderska
    Pani Karino,

    ja także ciesze się, że mogłam z tematyką dotyczącą starości dotrzeć do osadzonych w zakładach karnych. Zauważyłam, że wiedza  osadzonych dotycząca starości była bardzo zróżnicowana, jednak zainteresowanie tym tematem wysokie. Z pewnościa kombinezon, który mogli założyć uczestnicy, był elementem, który wzbudzał dużą ciekawość i wiele komentarzy.
  • Obrazek użytkownika Anna Klonek
    Cieszy mnie fakt, że podjęła Pani inicjatywę związaną z działaniami na rzecz profilaktyki oraz zmiany w myśleniu i zachowaniu wobec osadzonych seniorów przez młodszych osadzonych.Poprzez warsztaty dotyczące starości dla osadzonych mieli możliwość zmierzenia się z ich codziennymi barierami. Uważam, że była to dla nich cenna lekcja, ponieważ wielu z nich zmieni swoje nawyki myślowe oraz zachowanie w stosunku do seniorów. Warsztaty te przydały się też z pewnością Służbie Więziennej, która będzie miała bogatszą wiedzę na temat postępowania z tymi osobami.