chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Witaj szkoło! Witaj ewaluacjo!

03/09/2018
by Beata Ciężka
Język: PL

Wakacje, wakacje – i po wakacjach… Wbrew tytułowi nie będzie to artykuł o szkole, ale właśnie o ewaluacji. Od wielu miesięcy zachęcam użytkowników Platformy EPALE do zainteresowania się ewaluacją publikując artykuły o strategiach, metodach i praktyce ewaluacyjnej. Dorobek doświadczeń ewaluacyjnych w Polsce mamy już naprawdę pokaźny.

Nie wiem jednak czy wiecie, ale mamy w Polsce powszechny, masowy i co bardzo ważne – usankcjonowany prawem – system ewalucji. Jest to system nadzoru pedagogicznego, który nazywa się obecnie Systemem Ewaluacji Oświaty, a obejmuje wszystkie szkoły i placówki oświatowe. System ewaluacji obejmuje też szkoły dla dorosłych będące w systemie oświaty, placówki doskonalenia nauczycieli, a nawet biblioteki pedagogiczne oraz szkoły przy zakładach karnych i aresztach śledczych – tj. wszystkie placówki wchodzące w skłąd systemu oświaty w Polsce.

/pl/file/pexels-photo-247708jpegpexels-photo-247708.jpeg

Reforma nadzoru pedagogicznego w kierunku uczynienia jej bardziej ewaluacją niż wizytacją została przeprowadzona w Polsce w 2009 roku na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej. Obecnie wizytatorzy, których znamy z czasów, kiedy sami chodziliśmy do szkoły (i dla których nauczyciele robili znienawidzone i wyśmiewane przez uczniów lekcje pokazowe), zmienili się bardziej w ewaluatorów (odbywając zresztą odpowiednie szkolenia). Nadal są urzędnikami kuratoriów oświaty, ale wyposażonymi w narzędzia badawcze i procedury ewaluacyjne. Co warto odnotować reforma nadzoru pedagogicznego odbyła się dzięki realizacji projektu dofinansowanego z funduszy UE (Europejskiego Funduszu Społecznego – Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet III: Wysoka jakość systemu oświaty).

Podstawowym celem procesu ewaluacji odbywającego się w szkołach/placówkach jest dostarczenie informacji przydatnych dla rozwoju szkół/placówek i całego systemu edukacji. System oceny został opracowany w celu zebrania informacji o pracy szkół/placówek zgodnie z ustalonymi standardami (zwanymi wymaganiami).


Nowy system ewaluacji szkół składa się z dwóch głównych elementów:

  • ewaluacji zewnętrznej, przeprowadzanej przez odpowiednio przygotowanych wizytatorów, której wyniki są wykorzystywane zarówno przez szkołę, jak i przez pedagogiczne organy je nadzorujące;
  • ewaluacji wewnętrznej przeprowadzanej przez pracowników danej szkoły, zgodnie z potrzebami szkoły i na własny użytek.

Wspomniane standardy (wymagania), w odniesieniu do których ewaluowana jest szkoła zdefiniowane są następująco:

  • Procesy edukacyjne są zorganizowane w sposób sprzyjający uczeniu się;
  • Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej;
  • Uczniowie są aktywni;
  • Kształtowane są postawy i respektowane normy społeczne;
  • Szkoła lub placówka wspomaga rozwój uczniów, z uwzględnieniem ich indywidualnej sytuacji;
  • Rodzice są partnerami szkoły lub placówki;
  • Szkoła lub placówka współpracuje ze środowiskiem lokalnym na rzecz wzajemnego rozwoju;
  • Szkoła lub placówka, organizując procesy edukacyjne, uwzględnia wnioski z analizy wyników egzaminu ósmoklasisty egzaminu maturalnego, egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie oraz innych badań zewnętrznych i wewnętrznych;
  • Zarządzanie szkołą lub placówką służy jej rozwojowi.

Wymagania te w założeniu mogą podlegać zmianie, jeżeli okażą się nieadekwatne do zmieniającej się rzeczywistości – zatem jeżeli pojawią się jakieś nowe wyzwania dla systemu edukacji – powinny one znaleźć odzwierciedlenie w tych wymaganiach.

Przygotowywane w wyniku przeprowadzonych ewaluacji raporty mają zasadniczo na celu spełnienie jednego z głównych celów tej reformy, jakim jest rozwój szkół, tj. umożliwienie zespołom w szkołach (dyrektorom szkół i nauczycielom) skutecznej pracy nad poprawą jakości szkoły poprzez dostarczanie rzetelnych (i porównywalnych w skali kraju) informacji ewaluacyjnych.

Oprócz nowoczesnych, podobnych jak w innych krajach Europy Zachodniej, założeń merytorycznych i metodologicznych dla tego systemu, jednocześnie jest to system bardzo nowoczesny – wszystkie dane są wprowadzane do specjalnej platformy internetowej, na której można prowadzić analizy (w tym jakościowe i statystyczne) oraz generować raporty – to jest naprawdę XXI wiek, jeśli chodzi o realizację procesu badawczego!

Stosowane narzędzia badawcze zapewniają triangulację metod i źródeł informacji – prowadzone są: obserwacje lekcji, analizy dokumentów, ankiety wśród dyrektorów, nauczycieli, uczniów i ich rodziców, wywiady grupowe z uczniami/słuchaczami, wywiady indywidualne z dyrektorami, nauczycielami i personelem niepedagogicznym. Zatem każda ewaluacja to spore wyzwanie badawcze i organizacyjne. Jednocześnie jednak zastosowana procedura badawcza pozwala zebrać dane uwzględniające różne punkty widzenia – czasem nauczyciele mogą się zdziwić co o nich i o szkole myślą uczniowie oraz rodzice…

Ministerstwo Edukacji Narodowej nie określa, jak często szkoła czy placówka ma być oceniana. To kuratoria oświaty określają roczny plan ewaluacji, wskazując szkoły/placówki, które będą podlegały ewaluacji w ciągu danego roku szkolnego. Zakłada się jednak, że każda szkoła/placówka będzie podlegała ewaluacji nie rzadziej niż raz na pięć lat, a nawet częściej, jeżeli poprzednia ewaluacja wykazała jakieś nieprawidłowości.

Zatem wraz z końcem wakacji ruszy do pracy (jak co roku) prawdziwa armia wizytatorów-ewaluatorów. Toteż witaj szkoło! Witaj ewaluacjo!

Jako ciekawostkę dodam jeszcze, że od 2011 roku kiedy uruchomiono platformę internetową dla nowego systemu ewaluacji oświaty do kończących się właśnie wakacji zrealizowano 33 188 ewaluacji!!! (tak, tak, to nie pomyłka).

Beata Ciężka – ewaluatorka, autorka i realizatorka szkoleń z zakresu ewaluacji. Posiada bogate doświadczenie w realizacji projektów badawczych i ewaluacyjnych prowadzonych m.in. dla Komisji Europejskiej. Specjalizuje się w programach i projektach edukacyjnych. Współzałożycielka Polskiego Towarzystwa Ewaluacyjnego. Ambasadorka EPALE.

Zobacz także:

Ewaluacja ex-ante to nie tylko badanie oczekiwań uczestników szkolenia

Żniwa ewaluacyjne – podejście wcale nie rolnicze

Strategie ewaluacji wspomagające jakość usług rozwojowych

Ewaluacja metodą Success Story/ Success Case

Ewaluacja codzienności - ewaluacyjna codzienność

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn