European Commission logo
Utwórz konto
Blog
Blog

Warsztaty o starości za murami więzienia

Zawsze sądziłam, że moje doświadczenia z przebywaniem w więzieniu będą związane jedynie z grą w „Monopoly”. Ulokowałam jednak zainteresowania badawcze i zawodowe w obszarze związanym ze starzeniem się i starością człowieka, a ta obecna jest także w zakładach karnych.

Zawsze sądziłam, że moje doświadczenia z przebywaniem w więzieniu będą związane jedynie z grą w „Monopoly”. Ulokowałam jednak zainteresowania badawcze i zawodowe w obszarze związanym ze starzeniem się i starością człowieka, a ta obecna jest także w zakładach karnych.

Mówiąc o społeczeństwie starzejącym się, obserwując rozwój srebrnej gospodarki, a w mediach doniesienia o aktywnościach i osiągnięciach ludzi będących w okresie senioralnym, warto pamiętać, że starość dotarła także za więzienne mury i towarzyszy jej szereg problemów i wyzwań.

Osadzonych w wieku senioralnym z roku na rok przybywa. W polskim prawie nie ma zapisu dotyczącego górnej granicy wiekowej decydującej o nieumieszczaniu w zakładach karnych osób powyżej określonego wieku, zatem do cel trafiają seniorzy we wczesnej, jak i dojrzałej starości. Skazani w zakładach karnych z dużymi wyrokami i dożywociem wkraczają także w okres starości. [1]

Z tego względu podejmowanych jest szereg działań mających na celu zarówno profilaktykę, jak i zmianę negatywnych zachowań i postępowania osadzonych wobec starszych więźniów, wyposażenie ich w wiedzę oraz umiejętności, które po opuszczeniu zakładu karnego mogą być wykorzystane w podjętej na wolności pracy (np. w DPS-ach, prywatnych zakładach opiekuńczych czy hospicjach). Realizowane są także działania skierowane stricte do starszych osadzonych, którzy według danych zamieszczonych w serwisie Służba Więzienna, ze względu na swój stan zdrowia, wycofują się z podejmowania aktywności (np. podczas terapii zajęciowej), które mogłyby pozytywnie wpłynąć zarówno na ich psychikę, jak i stan zdrowia. [2]

Organizacja pozarządowa, w której pracuję, na zlecenie Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej, także miała możliwość realizować warsztaty dotyczące starości i starzenia się wśród wybranych osadzonych przebywających w zamkniętych i półotwartych zakładach karnych w Wielkopolsce. [3]

 

Warsztaty_dla_osadzonych_w_zakladzie_karnym_we_wronkach_2

 

Warsztaty dotyczące starości dla osadzonych

Konflikty w relacjach ze współosadzonymi (związane np. ze spowalnianiem grupy przez starszych osadzonych, brakiem pozornej chęci zrobienia czegoś, która w rzeczywistości jest wynikiem zmian psycho-fizycznych i chorób wieku starczego) były przyczynkiem do realizowania w zakładach karnych autorskich warsztatów. Ich uczestnicy mieli okazję zapoznać sie ze społecznymi, psychologicznymi i fizycznymi aspektami starości zarówno w teorii, jak i w praktyce. Dzięki możliwości założenia na siebie "skafandra starości" symulującego sposób poruszania się i postrzegania otaczającego świata przez osoby w dojrzałej starości, osadzeni poczuli, z jakimi ograniczeniami psycho-fizycznymi styka się starsza osoba podczas wykonywania codziennych, często prozaicznych czynności. Zastosowanie symulatora choroby Parkinsona także umożliwiło skazanym "doświadczyć" tego, co odczuwają osoby z tą chorobą wieku starczego, a także poczuć ograniczenia, jakie są jej skutkiem.

Pp_0

Na warsztatach wprowadzony został także wózek inwalidzki — przedmiot, a właściwie narzędzie, które wraz ze starością pojawia się także na więziennych oddziałach. Uczestnicy warsztatu mogli szczegółowo poznać rodzaje oraz budowę wózka inwalidzkiego, a następnie w praktyce przećwiczyć poruszanie się za jego pomocą, jak i asystowanie osobie na nim siedzącej. Warsztaty w mojej ocenie spotkały się z dużym zainteresowaniem osadzonych. Aktywnie uczestniczyli w teoretycznej i praktycznej części – zadając wiele pytań doprecyzowujących niektóre zagadnienia oraz chętnie wykonując ćwiczenia z kombinezonem starości oraz wózkiem inwalidzkim.

 

Warsztaty dotyczące starości dla Służby Więziennej

Warsztaty, szkolenia oraz konferencje z obszaru gerontologii realizowane są także wśród kadry penitencjarnej. Uaktualnianie i pogłębianie wiedzy dotyczącej procesów starzenia się, może mieć przełożenie na jeszcze bardziej adekwatne i profesjonalne działania wobec najstarszych osadzonych w zakładach karnych. [3] Z tego względu miałam możliwość zrealizowania warsztatów z tematyki starości także wśród pracowników zakładów karnych. Zakres tematyczny oraz wykorzystywane narzędzia były zbieżne z tymi z warsztatami dla osadzonych.Wiedza o rozpoznawaniu chorób wieku starczego (Parkinsona, Alzheimera czy udaru) po ich pierwszych symptomach czy uczestniczenie w symulacjach z wykorzystaniem skafandra starości było według uczestników warsztatów (głównie wychowawców i oddziałowych) ważnym elementem, który w ich ocenie, wzmocni posiadane przez nich kompetencje zawodowe. [4]

 

Rr_0

 

Podsumowanie

Procesów demograficznych związanych ze starzeniem się społeczeństwa nie da się zatrzymać. Starość dociera zatem za więzienne mury do osadzonych, którzy nierzadko posiadając kryminalną przeszłość oraz przejawiając wycofanie i zniechęcenie - starości nie rozumieją i są wobec niej bezradni. Wiedza i świadomość, z jakimi zmianami wiąże się proces starzenia się, jest też często niewiadomą dla innych współosadzonych.Z tego względu ważne są działania (edukacyjno-profilaktyczne) wspierające więźniów w zrozumieniu tych zmian i prawidłowej wobec nich postawy. [5] Wraz z coraz to większym przyrostem osób osadzonych w wieku senioralnym w jednostkach penitencjarnych, tworzy się przestrzeń dla praktyków z różnych dziedzin i sektorów czy naukowców, którzy swoją wiedzą i doświadczeniem mogą tę lukę wypełnić. [6] 


dr Nina Woderska – z wykształcenia pedagog, wykładowca w Wyższej Szkole Nauk o Zdrowiu i Studium Kształcenia Kadr, pracownik Centrum Inicjatyw Senioralnych w Poznaniu oraz trener w Stowarzyszeniu Centrum Rozwoju Edukacji Obywatelskiej CREO. Ambasadorka EPALE.

  

Interesujesz się edukacją osób ze specjalnymi potrzebami? Zajmujesz się animacją społeczną?A może koordynujesz działania wolontariuszy? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

        

Jesteś zainteresowany edukacją seniorów? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

    

Zobacz także:

O czym marzą seniorzy mieszkający w Domu pomocy społecznej?

Zoom na innowacje społeczne w Domach pomocy społecznej

Potencjał i wyzwania klubów seniora jako miejsc aktywizacji osób starszych

Miasto przyjazne starzeniu, czyli jakie?

6 powodów, dla których seniorzy (nie) korzystają z mediów społecznościowych

Być czy nie być … wolontariuszem na starość? Oto jest pytanie. O znaczeniu wolontariatu w życiu seniorów

#Zdrowie – kampanie prozdrowotne w edukacji pozaformalnej dorosłych

Edukacja (d)o starości. Dlaczego i dla kogo nawiązywanie relacji międzypokoleniowych jest ważne


Źródła:[1], [6] E. Szlęzak-Kawa, Senior w więzieniu, Forum Penitencjarne. Pismo Służby Więziennej, Centralny Zarząd Służby Więziennej Ministerstwo Sprawiedliwości, Warszawa 2015, nr 206, s. 14-15.[2] Szczegółowe informacje m.in. o projektach „Akademia Seniora”, „Akademia pełni życia dla seniorów” i innych realizowanych działaniach skierowanych do osadzonych w wieku senioralnym, dostępne są w serwisie Służby Więziennej, https://www.sw.gov.pl (30.06.2018)[3] Autorskie warsztaty przeprowadzane były w 2016 i 2017 roku przez pracowników Stowarzyszenia Centrum Rozwoju Edukacji Obywatelskiej CREO, www.centrumcreo.pl (30.06.2018).[4] Warsztaty z kombinezonem starości i wózkiem inwalidzkim, Serwis Służby Więziennej, https://www.sw.gov.pl/aktualnosc/zaklad-karny-w-kozieglowach-warsztaty-… (30.06.2018)[5] E. Szlęzak-Kawa, Uwięziona starość, Forum Penitencjarne. Pismo Służby Więziennej, Centralny Zarząd Służby Więziennej Ministerstwo Sprawiedliwości, Warszawa 2014, nr 191, s. 6-11.    

 

Login (3)

Komentarz

Często ludzie zbliżając się do wieku starości są wobec niej bezradni i nie potrafią poradzić sobie z nią, najprostszym sposobem dla nich jest wycofanie się, tak aby nikomu nie przeszkadzać. Z drugiej zaś strony młodzi ludzie dopóki nie doświadczą tego na własnej skórze nie są w stanie wyobrazić sobie co może czuć taka osoba, często wyśmiewając ją, obrażając czy poniżając. Uświadomienie skazanym czym jest starość przyczynia się do większego zrozumienia pewnych zachowań w tym wieku oraz większej chęci pomocy. Ważne jest właściwe traktowanie współwięźnia w każdym wieku, ale również osoby te po opuszczeniu zakładu karnego będą wiedzieć jak należy zachować się wobec osoby starszej. Świetnym pomysłem jest również przeszkolenie kadry penitencjarnej w zakresie starości, często jeśli nas coś osobiście nie dotknie, nie zainteresujemy się danym tematem, nie wiemy jak należy się zachować, a zajęcia te pokazały jak należy odchodzić się z najczęstszymi problemami osób starszych.
Login (0)

Zgodzę się całkowicie. Ważne jest, żeby osadzeni, którzy wyjdą "na wolność",  wiedzieli, jak należy zachować się wobec osób starszych. W luźnych rozmowach osadzeni opowiadali o swoich planach po zakończeniu wyroku i część z nich związana była właśnie z opieką nad osobami starszymi (w domach pomocy społecznej w Polsce i za granicą).
Login (0)

Wydaje mi się, że edukacja osadzonych jak i pracowników Służby Więziennej w zakresie starzenia się jest bardzo istotnym tematem, ponieważ większość młodych osadzonych (do 35 roku życiu) nie zdaje sobie sprawy z tego, że oni również podlegają procesowi starzenia się. Edukacja pracowników Służby Więziennej jest również bardzo istotnym elementem, z racji tego, że uczy ich sposobu postępowania z osadzonymi, którzy mają problemy zdrowotne spowodowane ich postępującym wiekiem.
Login (0)

Pani Karino,
ja także ciesze się, że mogłam z tematyką dotyczącą starości dotrzeć do osadzonych w zakładach karnych. Zauważyłam, że wiedza  osadzonych dotycząca starości była bardzo zróżnicowana, jednak zainteresowanie tym tematem wysokie. Z pewnościa kombinezon, który mogli założyć uczestnicy, był elementem, który wzbudzał dużą ciekawość i wiele komentarzy.
Login (0)

Cieszy mnie fakt, że podjęła Pani inicjatywę związaną z działaniami na rzecz profilaktyki oraz zmiany w myśleniu i zachowaniu wobec osadzonych seniorów przez młodszych osadzonych.Poprzez warsztaty dotyczące starości dla osadzonych mieli możliwość zmierzenia się z ich codziennymi barierami. Uważam, że była to dla nich cenna lekcja, ponieważ wielu z nich zmieni swoje nawyki myślowe oraz zachowanie w stosunku do seniorów. Warsztaty te przydały się też z pewnością Służbie Więziennej, która będzie miała bogatszą wiedzę na temat postępowania z tymi osobami. 
Login (0)

Users have already commented on this article

Chcesz zamieścić komentarz? Zaloguj się lub Zarejestruj się.

Inna wersja językowa?

Ten dokument jest również dostępny w innych wersjach językowych. Wybierz z listy.
Switch Language

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Najnowsze dyskusje

Dyskusja EPALE na temat społeczności uczących się na obszarach wiejskich

Nie przegap kolejnej dyskusji EPALE w środę, 8 czerwca!

Więcej

Dyskusja online na temat kultury w czasach kryzysu

W czwartek 28 kwietnia 2022 r., między godz. 10.00 a 16.00, na EPALE odbędzie się transmitowana na żywo dyskusja online na temat kultury w czasach kryzysu.

Więcej