chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Sport 50+ – to chyba nie dla mnie?

07/06/2019
by Susanne Witt
Język: PL
Document available also in: DE

Sport w kształceniu dorosłych ma historię długą i bogatą w sukcesy. Według statystyk dotyczących uniwersytetów ludowych, prowadzonych przez Niemiecki Instytut Edukacji Dorosłych liczba kursów sportowych i zdrowotnych od dziesięcioleci przoduje w rankingach popularności obok kursów językowych. Mimo to widok dorosłych idących do uniwersytetu ludowego z matami do jogi nadal wywołuje uśmiech u przypadkowego obserwatora. Sport i edukacja dorosłych są tak oczywiste, a jednocześnie dla wielu tak odlegle.

/pl/file/workout-19311071280jpgworkout-1931107_1280.jpg

Gymnastikmatte, -band und -ball

Ze względu na zachodzące zmiany demograficzne sport odgrywa i nadal będzie odgrywał szczególną rolę w uczeniu się dorosłych. Wiele osób zdaje sobie sprawę z potrzeby uprawiania sportu, ale z praktyką bywa różnie. Jedni nie mogą się obyć bez aktywności fizycznej. Inni po prostu nie lubią sportu. Z punktu widzenia społeczeństwa zmobilizowanie ludzi do aktywności fizycznej jest nie tylko sensowne, ale i konieczne. Dlaczego?

  

Aktywność i samodzielność w dojrzałym wieku

O ile młodość jest nastawiona na osiąganie wyników, o tyle z wiekiem bardziej ceni się utrzymanie dobrej kondycji i samodzielność. Liczy się również aktywne uczestnictwo w społeczności: osoby sprawne fizycznie i psychicznie są samodzielne i włączają się w działania społeczne. Można więc mówić o dwóch procesach starzenia się: fizycznego i psychicznego. Oba mogą postępować bardzo różnorodnie.

 

Postępująca, niezauważalna i wypierana utrata sprawności

Utrata sprawności fizycznej to powolny proces. Przez lata niemal nie dostrzega się utraty sił, mobilności i wydajności. Aż nagle zdarza się, że ciało wyraźnie daje do zrozumienia: „Dziś odmawiam posłuszeństwa. Niech tym zajmą się młodsi”. Każdy, kto będąc młodym chce przekonać się, co odczuwają osoby starsze, powinien ubrać kombinezon symulujący dojrzałość. Po nałożeniu stajemy się siedemdziesięciolatkami, schody stają się przeszkodą nie do pokonania, a czekolada schowana głęboko w szufladzie jest trudno osiągalnym skarbem.

Według najnowszych ustaleń utrata zdolności umysłowych rozpoczyna się już po 45. roku życia i wraz z wiekiem nabiera rozpędu. W ciągu dziesięciu lat zdolność umysłowa 45–49-latków spadnie średnio o 3,6%. Dla porównania, spadek u kobiet mających od 65 do 70 lat wyniesie 7,4%, natomiast u mężczyzn w tej samej grupie wieku – 9,6%. (BMJ, 2012). Podobne wnioski potwierdzono w badaniu nad demencją przeprowadzonym z zastosowaniem gry online Sea Hero Quest.

 

Pozytywne skutki aktywności fizycznej

W obu procesach aktywność fizyczna może wspomagać utrzymanie stanu obecnego przez pewien czas lub przyczynić się do spowolnienia spadku wydajności, a nawet do jej poprawy. Ruch poprawia krążenie krwi i transport tlenu do mięśni i mózgu. Oprócz tlenu krew przenosi również substancje biochemiczne, dzięki czemu organizm jest lepiej zaopatrywany w składniki niezbędne do funkcjonowania.

Wpływ sportu na organizm wykracza daleko poza poprawę krążenia krwi. Przebudowie ulega mózg. Zmienia się jego wielkość i powstają nowe synapsy. Osoby aktywne zwiększają swoją sprawność umysłową – nawet w dojrzałym wieku.

Niemieckie Federalne Ministerstwo ds. Rodziny, Osób Starszych, Kobiet i Młodzieży już w 2005 r. uznało, że sport – obok wpływu na dobrostan fizyczny – ma również wpływ na sferę społeczną, polityczną i poznawczą. Na początku 2018 r. to samo ministerstwo stwierdziło:

„[…] różne oferty dostosowane do potrzeb osób starszych motywują je do aktywności fizycznej i uprawiania sportu. A to należy do głównych zadań Federalnego Ministerstwa ds. Osób Starszych, wspieranych przez różne działania i projekty w dziedzinie sportu i aktywności fizycznej.

W szczególności Niemiecka Konfederacja Olimpijska, przy wsparciu Federalnego Ministerstwa ds. Osób Starszych, włączyła oferty dla grup docelowych do różnych projektów, na przykład "Really fit from 50", "Movement Network 50 plus" lub "Living AUF (Active and Fit).” ("Aktives Alter - Sport und Bewegung", 2018).

Jeśli sport wpływa na spowolnienie starzenia sprawności umysłowej, to wspomaga również każdy proces uczenia. Naukowo udowodniono, że ruch wpływa pozytywnie na proces uczenia się i pozwala na osiąganie lepszych wyników.

W czasopiśmie „DIE Zeitschrift für Erwachsenenbildung” Laura Walk z Centrum Transferu dla Neurologii i Edukacji Manfreda Spitzera podsumowała wyniki dotyczące ruchu i nauki w następujący sposób:

„Wyniki te ilustrują wielki wpływ aktywności fizycznej na procesy poznawcze i pokazują, że osoby starsze i wiekowe mogą również strukturalnie odmłodzić swój mózg, jak również poprawić swoją sprawność poprzez uprawianie sportu i ruch (Walk, 2011).”

 

Rozwiązania

Jednym z rozwiązań może być opracowanie i wdrożenie w edukacji dorosłych oraz kształceniu ustawicznym programów, które łączą w ukierunkowany sposób aktywność fizyczną i przekazywanie wiedzy.

W 2030 r. ponad jedna trzecia ludności przekroczy 60. Rok życia. Wiele spośród dzisiejszych 25–latków ukończy 80 lat. Każdy, kto urodził się w trakcie wyżu demograficznego w końcu będzie kiedyś musiał odpowiedzieć sobie na pytanie: „Czy będę w stanie żyć samodzielnie? A może powinienem/powinnam zapisać się na kurs jogi?”.

  

/pl/file/160210diemotive12wittjpg160210_die_motive_12_witt.jpg

Susanne Witt

Susanne Witt jest naukowcem sportowym i dziennikarką. Pracuje w Niemieckim Instytucie Edukacji Dorosłych jako redaktor portali webowych i EPALE.

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 1 z 1
  • Obrazek użytkownika Monika Dawid-Sawicka
    Warto również w tym kontekście zwrócić uwagę na znaczenie regularności. Brytyjscy naukowcy z Ball State University dowiedli tego badając układ sercowo-naczyniowy osób w bardzo różnym wieku. Badanie polegało na zbadaniu układu sercowo-naczyniowego u 80-letnich osób aktywnie ćwiczących przez wiele lat oraz u 40 latków, którzy prowadzili siedzący tryb życia i nie uprawiali sportów. Okazało się, że aktywni 80-latkowie mieli taką samą wydolność serca jak osoby o połowę od nich młodsze!
    Skoro niemal jedna piąta populacji krajów Unii Europejskiej jest w wieku senioralnym, programy związane z aktywizacją sportową 40+ i 50+ na rzecz zwiększania jakości życia będą nabierać coraz większego znaczenia.