chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE - Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

Blog

Wiarygodność pomiaru alfabetyzacji jest w stanie krytycznym

28/07/2015
przez Aaron Rajania
Język: PL
Document available also in: EN FR DE IT

Skuteczne strategie alfabetyzacji dorosłych muszą opierać się na faktach. Zestawienie dokładnych i solidnych danych skutkuje między innymi większą odpowiedzialnością, zapewniając także dane wejściowe o kluczowym znaczeniu dla kształtowania przyszłej polityki. Zgodzili się z tym kluczowi decydenci UE w Planie działań na rzecz kształcenia dorosłych Komisji Europejskiej, wzywającym państwa członkowskie do poprawy monitorowania sektora kształcenia dorosłych. Przyjęta następnie Rezolucja Rady w sprawie odnowionej europejskie agendy w zakresie uczenia się dorosłych uzupełniła ET2020 o strategiczne cele w zakresie poprawy polityki opartej na faktach i systemów monitorowania jako konkretnego priorytetu sektora uczenia się dorosłych.

Jednak zawiłości, jakie pojawiają się przy przedstawianiu wiarygodnych faktów na temat poziomu i skali alfabetyzacji to doskonały przykład wyzwań związanych z pomiarami i monitorowaniem, z jakimi mierzy się sektor edukacji dorosłych. Jak podkreślono w opublikowanym niedawno przez UNESCO Drugim globalnym raporcie na temat uczenia się i edukacji dorosłych, wskaźniki alfabetyzacji opierają się w dużej mierze na zbyt uproszczonych i niewiarygodnych danych i metodach. W raporcie czytamy, że 105 krajów na całym świecie opiera swoje dane na jednym pytaniu zadawanym przy okazji spisu ludności i/lub badań ankietowych gospodarstw domowych. To pytanie jest zazwyczaj zadawane w prosty sposób, tj. „Czy umiesz czytać i pisać?”. Odpowiedzi są uzależnione zatem od tego, jak poszczególne osoby rozumieją umiejętność „czytania” i „pisania”, bez odzwierciedlenia różnic między osobami udzielającymi odpowiedzi.

W odpowiedzi na ten problem w ramach szeregu międzynarodowych badań ankietowych zainicjowano opracowanie bogatszych zestawów wskaźników i stworzenie możliwości przeprowadzania porównań między krajami. Są to między innymi:

  • Badanie Alfabetyzacji i Umiejętności Życiowych Dorosłych (ALL);
  • Międzynarodowe Badanie Alfabetyzacji Dorosłych (IALS);
  • Program OECD na rzecz Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC);
  • Inicjatywy Instytutu Statystyki UNESCO: LAMP (Ocena Alfabetyzacji i Program Monitorowania) oraz RAMAA (Działanie badawcze mające na celu pomiar efektów uczenia się uczestników programu alfabetyzacji). Celem tej ostatniej jest sprawdzenie skuteczności różnych programów alfabetyzacji i ich oddziaływania na beneficjentów.

Tego typu badania nie tylko podnoszą świadomość luk w alfabetyzacji funkcjonalnej dorosłych, ale także zapewniają użyteczną ocenę stanu nauczania alfabetyzacji w danym kraju. Kraje UE mają ogromną szansę na pełniejsze wykorzystanie wyników takich badań, których nie mogłyby tak łatwo przeprowadzić we własnym zakresie. Jestem zatem przekonany, że taka współpraca w całej UE, wspomagana finansowo za pośrednictwem unijnych programów, odgrywa zasadniczą rolę w sprzyjaniu odpowiednim, opartym na faktach, podejściom do polityki mającej zaradzić lukom w alfabetyzacji. Jednak samo takie wsparcie międzynarodowe nie wystarczy. Wzrost liczby bezpośrednich testów na szczeblu krajowym to oznaka postępu, niemniej należy przyznać, że tego typu podejścia są bardziej wymagające pod względem technicznym i finansowym.

I tutaj właśnie rządy wskażą na pojawiający się dylemat – przeznaczenie środków na pozyskiwanie wiarygodnych danych wpłynie na łączną kwotę środków dostępnych na realizację programu. To istotnie problem, niemniej w perspektywie długofalowej rządy muszą inwestować w pomiar alfabetyzacji oraz przeznaczać wystarczające środki finansowe i zawodowe na wiarygodne pomiary alfabetyzacji i inicjatywy kontrolne. Tego typu inwestycje są nieodzowne dla kształtowania świadomej polityki na wszystkich szczeblach. Należy również pamiętać, że fakty mogą przybierać rozmaite postaci oraz że badania ilościowe i instrumenty testowe to nie jedyne opcje. W poszukiwaniach sposobów, które umożliwiają rozwijanie, utrzymywanie i wykorzystywanie alfabetyzacji, do dyspozycjipozostaje szereg uzupełniających źródeł faktów. Zaliczają się do nich między innymi etnografie, studia działań badawczych oraz bardziej opłacalne sprawozdania własne.

Na koniec chciałbym zachęcić do dzielenia się przemyśleniami na temat następującego zagadnienia: Jakie jest oddziaływanie i praktyczne zastosowanie rozmaitych badań ankietowych, testów i dodatkowych badań w kontekście rozwoju strategii alfabetyzacji dorosłych w twoim kraju? Czy międzynarodowe badania ankietowe, takie jak PIAAC,zapewniają swoisty „wstrząs polityczny” potrzebny do pobudzenia niezbędnych zmian w polityce, prowadzących do poprawy poziomu alfabetyzacji dorosłych w twoim kraju? Czy ktoś może podać takie przykłady?

Aaron Rajania jest starszym konsultantem naukowym w Ecorys, Zjednoczone Królestwo, który koncentruje się na polityce edukacji i zatrudnienia oraz na pracy badawczej. Konkretne obszary badawcze obejmują systemy doskonalenia zawodowego nauczycieli, ścieżki uczenia się, ramy na rzecz zapewniania jakości oraz rozwijanie umiejętności w miejscu pracy. Mieszkał i pracował w wielu krajach europejskich, między innymi w Belgii, Niemczech, na Węgrzech i w Zjednoczonym Królestwie.

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn Share on email