chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Pierwszy tweet w wieku 91 lat … bo nauka trwa całe życie

17/04/2019
przez Nina Woderska
Język: PL
Document available also in: FR DE

O tym, że nauka trwa całe życie, oficjalnie dowiedziałam się na pierwszym roku studiów pedagogicznych. Ze slajdu. Podczas wykładu. Na konwersatoriach czytaliśmy jeszcze fragmenty Raportu dla UNESCO  Międzynarodowej Komisji do spraw Edukacji dla XXI wieku pod przewodnictwem Jacques’a Delorsa: „Edukacja: jest w niej ukryty skarb” (nazywanego często Raportem Delorsa), żeby temu zagadnieniu móc jeszcze się przyjrzeć i je przedyskutować. Wszyscy się zgodziliśmy, że tak właśnie jest – uczymy się całe życie -  i … rozeszliśmy się do domu.

O tym, że to nie utarte powiedzenie ani slogan, a fakt i proces, który ma miejsce w różnych sytuacjach – nie tylko szkolnych - miałam okazję zaobserwować i przekonać się wielokrotnie. Co więcej, dopiero po latach, na podstawie tych obserwacji i doświadczeń uświadomiłam sobie to, o czym przeczytać można także i w najnowszym Raporcie UNESCO, że  uczenie się przez całe życie ma znaczenia nie tylko dla jednostek (czyli dla mnie czy dla Ciebie drogi Czytelniku), lecz także dla miast, narodów czy państw. To uczenie się przez całe życie  przyczynia się do sprawiedliwości społecznej, zrównoważonego rozwoju i globalnego obywatelstwa. [1]

Do głębszego zrozumienia a przede wszystkim zinternalizowania wielowymiarowego znaczenia tego procesu potrzebowałam czasu i uczestnictwa w więcej niż jednej sytuacji edukacyjnej, w której podano mi - mówiącą o tym, jak jest - gotową już wiedzę. To doświadczenie życiowe miało znaczący wpływ na przyjęcie tej perspektywy uczenia się [2].  

Doświadczenie życiowe to kategoria bardzo bliska seniorom. Jak zauważa Tomczyk (2015, s.64), aktywność edukacyjna w okresie starości wynika z faktu bycia aktywnym na tym polu w przeszłości. Niech przykładem będzie Brian May – gitarzysta legendarnego zespołu Queen, który to w 2007 roku po 37 letniej przerwie, w wieku 60 lat obronił pracę, zatytułowaną „Prędkości radialne w zodiakalnej chmurze pyłu kosmicznego” i otrzymał tytuł doktora z astrofizyki [3], francuska nauczycielka geografii i historii Colette Bourlier, która w wieku 90 lat także obroniła doktorat, [4] czy notariusz, emerytowany profesor Miguel Castillo, który w wieku 80 lat ponownie został studentem i wziął udział w programie Erasmus+ [5].

/pl/file/deleece-cook-1161834-unsplash1jpgdeleece-cook-1161834-unsplash_1.jpg

Photo by Deleece Cook on Unsplash

Parafrazując - to ci seniorzy częściej uczą się w okresie starości, którzy chętnie robili to wcześniej. Uznałam więc, że warto w kontekście czterech filarów edukacji za wzór postawić właśnie seniorów, którzy uczą się, aby wiedzieć; aby działać; żyć wspólnie i aby być. [6]

Warto zatem przyjrzeć się bliżej filarom edukacji, także w kontekście nowych technologii oraz Uniwersytetów Trzeciego Wieku, dzięki którym seniorzy podejmując aktywność edukacyjną, mogą lepiej zrozumieć otaczającą ich przestrzeń społeczno-techniczną oraz funkcjonować w społeczeństwie informacyjnym. [7]

Jak podaje Główny Urząd Statystyczny - w 2018 roku działało w Polsce 640 uniwersytetów trzeciego wieku (UTW) – podmiotów, których głównym celem jest działalność edukacyjna, integracja oraz aktywizacja osób starszych w celu poprawy jakości życia oraz zwiększenia ich uczestnictwa w życiu społecznym. [8] Ich oferta jest szeroka: oprócz wykładów i seminariów proponowane jest m.in. „uczestnictwo w kołach zainteresowań, w imprezach kulturalno-artystycznych czy działaniach na rzecz potrzebujących oraz zajęcia sportowe i ruchowe czy kursy językowe lub zajęcia komputerowe, wycieczki czy rajdy. [8]  

Seniorzy mogą tam:

  • uczyć się, aby wiedzieć, tzn. aby zdobyć narzędzia rozumienia; pozyskiwać nową wiedzę w celu zrozumienia otaczającego świata i siebie samego;
  •  uczyć się, aby działać - czyli przygotować się do bardziej skutecznego i efektywnego wykorzystania zgromadzonej wiedzy, kształtować takie cechy osobowościowe i kompetencyjne, które chronią człowieka przed poczuciem bezradności i pozwalają na szybkie dostosowanie się do zmieniającej się rzeczywistości;
  • uczyć się, aby żyć wspólnie -  żyć na zasadzie harmonijnego współistnienia, uczyć się rozwiązywania konfliktów poprzez nabywanie kompetencji mediacyjnych, negocjacyjnych czy społecznych opartych na akceptacji i tolerancji;
  •  uczyć się, aby być  - dążyć do pełnego rozwoju, zdobyć kompetencje do swobodnego funkcjonowania w otaczającej przestrzeni. [9]

Jednak „w sytuacji, gdy na UTW jest w sumie ponad 113 tys. miejsc, zaledwie 1,4 proc. seniorów może korzystać z ich oferty. – Dlatego wielu chętnych czeka w kolejce na miejsce – mówi prof. Piotr Błędowski z Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego [10].

Nowe technologie mogą być zatem pewną alternatywą. Jak stwierdza Tomczyk – edukacja z filaru - uczyć się, aby wiedzieć  - odnosi się do przywoływania zdobytych wcześniej informacji, wiedzy, umiejętności stosowania działań i operacji związanych z poszukiwaniem, kodowaniem, przetwarzaniem informacji i wiedzy. Cechy swoiste nowych mediów stanowią zatem doskonałą podstawę do przeniesienia w praktykę ukazanych założeń”. [11]

Także w obszarze edukacji, której istotą jest uczenie się przygotowujące do działania, autor wskazuje na nowe technologie i potrzebę poznania i korzystania z różnorakich e-usług (e-administracji, e-komunikacji, e-zakupów czy e-bankowości). Usługi te coraz to częściej proponowane i dedykowane są także najstarszej części społeczeństwa. Uczenie się do wspólnego życia, moim zdaniem także bardzo trafnie, Autor powiązał z przełamywaniem barier międzygeneracyjnych wynikających z posiadania  (przez młodzież) lub braku (przez seniorów) cyfrowych kompetencji. [12]

Podsumowanie

„Z przyjemnością udzielę Pani informacji  - w tym roku będę miał w lipcu 88 lat. Samochód sprzedałem. Mam rower z napędem elektrycznym. Do Warszawy - do syna lecę - Lotem -. Z Klubem Cybinka jeżdżę na wycieczki. Choruje na serce. Moje lekarstwo to wesołym być. Z pozdrowieniem Mieczysław”.

Taką wiadomość mailową otrzymałam od Pana Mieczysława, który cztery filary edukacji zna bardzo dobrze – nie z teorii, lecz z praktyki. Od kilkunastu lat z pasją tworzy autorskie prezentacje multimedialne. W zależności od pomysłu, tematu przewodniego i potrzeby Pan Mieczysław nauczył się (na podstawie prób i błędów) tworzyć slajdy, podkładać zdjęcia i dźwięk (zarówno głos, jak i muzykę). Kilka lat temu sama miała przyjemność uczestniczyć w jednym z projektów pn. „Oczy”, w którym razem z uczestniczkami klubu seniora recytowałyśmy sentencje z tytułowymi zwierciadłami duszy. Zachęcam do zapoznania się z efektem.

A o wiek spytałam Pana Mieczysława nie ze wścibstwa, a z ciekawości, po tym, jak dowiedziałam się, że to Królowa Elżbieta zamieściła swoją pierwszą wiadomość na serwisie społecznościowym Twitter w wieku 91 lat! [13]

Zdaniem Międzynarodowej Komisji do spraw Edukacji dla XXI wieku pod przewodnictwem Jacques’a Delorsa to każdy z „czterech filarów wiedzy powinien być przedmiotem jednakowej troski w ustrukturyzowanym kształceniu, tak, aby edukacja jawiła się jako doświadczenie globalne i całościowe, zarówno w aspekcie poznawczym, jak i praktycznym, każdemu obywatelowi jako osobie i członkowi społeczeństwa”. [14] Co ważne, edukacja prosenioralna oparta na tych filarach, może przyczynić się do zmniejszenia wysokiego poziomu poczucia alienacji wśród osób starszych, a także do upowszechnienia i podwyższenia jakości usług na ich rzecz. [15]

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

dr Nina Woderska - Doktor nauk społecznych w zakresie pedagogiki. Badaczka i trenerka edukacji obywatelskiej. Animatorka działań wolontaryjnych i prosenioralnych. Dzięki połączeniu pracy samorządowca oraz realizatora projektów w organizacjach pozarządowych wszechstronnie działa na rzecz integracji międzypokoleniowej i aktywizacji społecznej. Autorka publikacji naukowych i popularno-naukowych. Pracuje również jako wykładowca uczelniany. Chętnie dzieli się wiedzą nie tylko ze studentami, ale także z młodzieżą, seniorami, pracownikami korporacji czy osadzonymi w zakładach karnych. Cały czas poszukuje nowych inspiracji i zawodowych wyzwań, dlatego w 2019 roku założyła Pracownię Integracji Pokoleń. Ambasadorka EPALE.

Literatura

[1] ANNUAL REPORT 2018 UNESCO Institute for Lifelong Learning pobrane: http://uil.unesco.org/sites/default/files/doc/Info/uil_annual_report_2018.pdf  (12.04.2019)

[2] Hejnick-Bezwińska, T. (1996). Związek teorii pedagogicznej z praktyką edukacyjną. Bydgoszcz. Wyd. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy Pobrane: https://repozytorium.ukw.edu.pl/handle/item/2386 (12.04.2019)

[3]Brian May Biography, https://www.biography.com/people/brian-may-20970809 (8.04.2019)

[4] 90-latka obroniła doktorat. Pracę w całości napisała odręcznie,

https://dobrewiadomosci.net.pl/10408-90-latka-obronila-doktorat-prace-w-... (15.04.2019)

[5] 80-letni student z Hiszpanii uczestnikiem programu Erasmus+!. (2018), https://erasmusplus.org.pl/aktualnosci/80-letni-student-z-hiszpanii-ucze... (15.04.2019)

[6] Delors, J. (1996). Edukacja: jest w niej ukryty skarb.Wyd. UNESCO, pobrane: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000109590 (02.04.2019)

 [7], [11], [12] Tomczyk, Ł. (2015). Edukacja osób starszych. Seniorzy w przestrzeni nowych mediów. Warszawa: Wyd. Difin, s. 56-64.

 [8] Seniorzy  w kolejce na uczelnie. Uniwersytety Trzeciego Wieku są oblegane (2019), pobrane: https://forsal.pl/artykuly/1407795,seniorzy-w-kolejce-na-uczelnie-uniwersytety-trzeciego-wieku-sa-oblegane.html?fbclid=IwAR0M1b0AHCli3FXuhhW01PeuNWsZYneFbmIIZO0rUFAjn82RsntwgirE_wY (15.04.2019)

[9] Hejnicka-Bezwińska, T. (2008). Pedagogika ogólna. Warszawa: Wyd. Akademickie i Profesjonalne, s. 155-158.

 [10] Główny Urząd Statystyczny (2019). Uniwersytety trzeciego wieku w Polsce w 2018 r. pobrane: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/edukacja/edukacja/uniwersytety-trzeciego-wieku-w-polsce-w-2018-r-,10,2.html (12.04.2019)

[13] Pierwszy tweet królowej ! „Mam nadzieję, że będzie się podobać. Elżbieta R.” (2014). https://www.polishexpress.co.uk/mam-nadzieje-ze-bedzie-sie-podobac-elzbi... (8.04.2019)

[14] [6] Delors, J. (1998). Edukacja: jest w niej ukryty skarb. Warszawa. Wyd. Stowarzyszenie Oświatowców Polskich.

 [15] Załącznik do uchwały Nr 160/2013 Rady Ministrów z dnia 10 września 2013 r.m Perspektywa uczenia się przez całe życie, Warszawa, wrzesień 2013, pobrane: https://archiwum.men.gov.pl/wp-content/uploads/2014/01/plll_2013_09_10za... (10.04.2019)

Zobacz także:

Refleksje liderów o wolontariacie i wolontariuszach...

Wolontariat pracowniczy – szansą na podniesienie kompetencji zawodowych czy sprytny zabieg promocyjny firm?

Senioralne poruszenie przed sceną i na scenie. Widzoaktorstwo jako metoda inkluzji seniorów i seniorek zależnych

8 zasad, o których powinieneś pamiętać przy organizacji działań dla seniorów (w wakacje i nie tylko)

Warsztaty o starości za murami więzienia

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn