Blog
Blog

Partycypacja w praktyce

Niniejszy wpis stanowi wprowadzenie do rozmowy z dr Katarzyną Jagodzińską autorką „Atlasu muzealnej partycypacji”, która ukaże się na początku marca.

ok. 5 minut czytania - polub, linkuj, komentuj!


Jakiś czas temu pisałem na temat partycypacji jako jednej z formuł, poprzez które muzea realizują działania edukacyjne adresowane między innymi do osób dorosłych. Wówczas interesowało mnie teoretyczne i metodyczne ujęcie „partycypacji”, które starałem się zilustrować na podstawie kilku zrealizowanych w Polsce przykładach. Wracam do tego tematu w związku z oficjalnym uruchomieniem Atlasu muzealnej partycypacji, który zresztą, kilka dni temu, został zaprezentowany w dziale Materiały.

Niniejszy wpis stanowi wprowadzenie do rozmowy z dr Katarzyną Jagodzińską autorką „Atlasu muzealnej partycypacji”, która ukaże się na początku marca. Zachęcam do lektury.

Teraz jednak tytułem wprowadzenia, kilka zdań o tym na ile powstanie „Atlasu muzealnej partycypacji” poszerza wiedzę o projektach partycypacyjnych w polskich muzeach i na ile przykłady w nim zamieszczone mogą stanowić inspirację w praktyce edukacji dorosłych.

Grupa ludzi w mieście.

Czego dowiedzieliśmy się o partycypacji w polskich muzeach?

W Atlasie muzealnej partycypacji znajdziemy rozmowy oraz artykuły związane z 50 różnymi projektami, które zrealizowane zostały w 32 polskich muzeach w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Prawdopodobnie nie są to wszystkie projekty, które można, ze względu na rolę, którą one przywiązują do zaangażowania publiczności, potraktować jako projekty partycypacyjne. Niemniej należy przypuszczać, że to zdecydowana większość. W Atlasie zostały one uporządkowane systemem tagów oraz kategorii, które pozwalają na ich sortowanie ze względu na rodzaj projektu lub muzeum. Wśród tagów znalazły się takie typowo muzealne hasła jak #kolekcja (3), #archiwum (5), #wystawa (14), #oprowadzanie (4) oraz w mniejszy sposób kojarzące się z nimi, używane również poza kontekstem muzealnym #wolontariat (2), #projekt (10), #rada/klub (2) i moje ulubione #filozofia (5). Wśród muzeów niekwestionowanym liderem jest Muzeum Sztuki w Łodzi (6 - razem z oddziałem Muzeum Pałac Herbsta), następnie Muzeum Krakowa (4 - z oddziałem Muzeum Podgórza), Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN (3), Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku (3).

Czy to dużo, czy mało? Z punktu widzenia potencjalnego użytkownika „Atlasu” wydaje się całkiem sporo. Kilkadziesiąt rozmów z realizatorami/kami tych inicjatyw, opatrzonych dokumentacją fotograficzną lub wideo, to materiał na kilkanaście godzin lektury. A to dopiero początek, bo Autorka zapowiada kolejne! Każdy, kogo interesuje zmiana podejścia do funkcjonowania instytucji kultury znajdzie tu przykłady poszukiwania różnorodnych formuł wiązania muzeów z dorosłymi użytkownikami. Spektrum jest bogate: od kursów rzemiosła, do występów chórowych, od budowania kolekcji do tworzenia wystawy, od utrwalania indywidualnych biografii po dokumentowanie życia społecznego w czasach pandemii.

Z drugiej jednak strony, biorąc pod uwagę, że w Polsce oficjalnie jest ok. 900 muzeów, a każde z nich rocznie ma na swoim koncie od kilku, do niekiedy kilkuset projektów, które mieści się w kategoriach Atlasu, a on sam obejmuje realizacje z kilkunastu ostatnich lat, to zdamy sobie sprawę, że mówimy o niewielkiej skali, w porównaniu do muzealnej codzienności. Szkoda, bo aktywne włączanie społeczności w tym dorosłych w działania instytucji muzealnych może pełnić rolę włączającą oraz oczywiście edukacyjną. Ciekawe jednak, że „edukacja” nie pojawia się jako tag  porządkujący projekty znajdujące się w „Atlasie”.

Projekty partycypacyjne jako inspiracja dla edukacji dorosłych

Czy w takim razie partycypacja nie ma potencjału edukacyjnego? Przeciwnie. Przykłady w Atlasie mogą stanowić inspirację dla tworzonych w innych muzeach projektów, nie tylko w obszarze zmiany sposobów angażowania publiczności, ale także poprzez rewizję myślenia o edukacji sprowadzonej do przekazywania wiedzy i kształtowania umiejętności. Wyrasta ono z milczącego założenia, że uczestnicy działań edukacyjnych powinni się czegoś „nauczyć”. Tymczasem w partycypacji często stosuje się metody pedagogiki dialogowej poprzez dostarczenie kontekstu, który pozwala uczestnikom mówić, być słyszanym i mieć możliwość aktywnego tworzenia znaczeń. W Muzeum Społecznym, w którym poprzez zaangażowanie społeczności lokalnych, w muzealne formaty wprowadzane są „małe” narracje związane z eksponatami przynoszonymi przez ludzi z własnych domów, podkreśla się przede wszystkim potrzebę dzielenia się, z pozoru pospolitymi, doświadczeniami i historiami. Z kolei anty-wystawa „ms3Re:akcja”, polegająca na oddaniu do dyspozycji publiczności pustych sal ekspozycyjnych nowej siedziby Muzeum Sztuki w Łodzi na terenie kompleksu handlowo-rozrywkowego „Manufaktura” stanowiła przykład pedagogiki negatywnej, w której pojęcie wychowania zastępuje się wspieraniem czy pomaganiem. Z punktu widzenia praktyk muzealnych, tego rodzaju podejścia i działania, mogą być inspiracją do krytycznego określania niektórych dogmatów edukacji kulturowej realizowanych w praktyce muzealnej. Już tylko te dwa przykłady pokazują, że „Atlas muzealnej partycypacji” dla edukatorów, którzy pracują w muzeach z dorosłymi, stanowić może istotne źródło inspiracji. Jego wartość polega na tym, że zamiast teoretycznych spekulacji, proponuje rozmowy z praktykami, którzy/które osadzają je dobrze w kontekście realiów polskich muzeów i instytucji kultury. 

Więcej o „Atlasie muzealnej partycypacji”, jego założeniach, najciekawszych projektach i wnioskach dotyczących roli partycypacji w instytucjach muzealnych i edukacji dorosłych w rozmowie z dr Katarzyną Jagodzińską, która ukaże się na początku marca.


dr Marcin Szeląg – historyk sztuki, edukator muzealny i kurator, adiunkt na Wydziale Edukacji Artystycznej i Kuratorstwa Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu, dyrektor Muzeum Regionalnego w Jarocinie.


Interesujesz się edukacją kulturową dorosłych? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form w obszarze edukacji muzealnej?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE!  

Zobacz także:

Nie bój się uczyć o tym, co Cię przeraża

Nie-nowa normalność

Zmiana klimatu w muzeach

LGBT Lives Matters

Pedagogika oporu

 

 

Login (1)
Tagi

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Najnowsze dyskusje

Dyskusja EPALE na temat społeczności uczących się na obszarach wiejskich

Nie przegap kolejnej dyskusji EPALE w środę, 8 czerwca!

Więcej

Dyskusja online na temat kultury w czasach kryzysu

W czwartek 28 kwietnia 2022 r., między godz. 10.00 a 16.00, na EPALE odbędzie się transmitowana na żywo dyskusja online na temat kultury w czasach kryzysu.

Więcej

Edukacja w sytuacji kryzysowej: konsekwencje wojny w Ukrainie.

W czwartek 17 marca 2022 r. w godz. 10.00-16.00 EPALE będzie gospodarzem dyskusji online, podczas której omówimy edukację kryzysową oraz jaką rolę może odegrać kształcenie dorosłych w radzeniu sobie ze skutkami konfliktów i sytuacji kryzysowych.

Więcej