chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Niskie umiejętności podstawowe Polaków – czy to domena tylko grup defaworyzowanych?

31/05/2019
przez Monika Gromadzka
Język: PL
Umiejętności podstawowe

Jest wiele różnych podejść i definicji umiejętności podstawowych. Często umiejętności te rozpatruje się przez pryzmat ram kwalifikacji i określa się jakiś poziom, powyżej którego nie ma już mowy o niskich umiejętnościach. Co prawda sporo analiz prowadzonych na poziomie unijnym i krajowym potwierdza, że niskie umiejętności podstawowe i niskie wykształcenie współwystępują ze sobą, ale przekonanie, że to jedyne kryterium czy warunek, jest błędne. O ile możemy zakładać, że większość osób z wykształceniem podstawowym czy gimnazjalnym ma deficyty w obrębie umiejętności podstawowych, o tyle coraz częściej spotykamy się z wynikami, które potwierdzają, że niskie umiejętności dotyczą także ludzi pracujących (również tych na stanowiskach menedżerskich oraz osób, których poziom wykształcenia jest całkiem wysoki – potwierdzają to m.in. badania związane z analfabetyzmem funkcjonalnym). Dlatego twierdzenie, że niskie umiejętności podstawowe są domeną osób z niskim wykształceniem, bywa zgubne. Czym tak naprawdę są niskie umiejętności podstawowe? Cóż, najprościej możemy to wytłumaczyć, wykorzystując badanie PIAAC (Programme for the International Assessment of Adult Competencies, czyli Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych), które przeprowadza Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i w którym pomiarowi poddane są umiejętności ważne dla funkcjonowania społecznego jednostki. Są to:

  • czytanie i rozumienie tekstu (literacy),
  • rozumowanie matematyczne (numeracy),
  • wykorzystywanie technologii informacyjno-komunikacyjnych (problem solving in technology-rich environments).

/pl/file/aaron-burden-64849-unsplashjpg-0aaron-burden-64849-unsplash.jpg

  

Coraz częściej na potrzeby innych badań, projektów i raportów dodaje się jeszcze tzw. umiejętności miękkie, czyli komunikację interpersonalną, pracę w zespole, wyznaczanie celów życiowych, rozwiązywanie konfliktów, podejmowanie decyzji. Same umiejętności definiuje się jako zdolność do stosowania i przetwarzania wiedzy w różnych sytuacjach życiowych. O niskich umiejętnościach podstawowych można mówić, gdy człowiek ma problemy z prostymi czynnościami z danego obszaru (np. nie rozumie prostych instrukcji dotyczących wypełniania formularza czy trudność sprawia mu wysłanie maila). Warto zaznaczyć, że niskie umiejętności podstawowe wcale nie muszą objawiać się w każdym z tych obszarów równocześnie. Znajdą się osoby, których umiejętności w jakimś obszarze są wyższe, tylko w jednym można zauważyć poważne luki.

Czy to realny problem?

No cóż, wydaje się, że jak najbardziej. Według najnowszych danych CEDEFOP (European Centre for the Development of Vocational Training / Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego) szacuje się, że osób, które potencjalnie potrzebują podwyższenia umiejętności podstawowych, jest w Polsce między 6 a 8,4 mln (CEDEFOP 2019).

Problemem jest to, że osoby te nie zawsze widzą potrzebę podnoszenia tych umiejętności, a nie da się ukryć, że niskie umiejętności podstawowe wpływają nie tylko na daną jednostkę, ale też często na resztę społeczeństwa. Dobrym przykładem są zachowania zdrowotne.

Według badań spora część społeczeństwa zamieszkującego Europę ma problem ze zrozumieniem prostych komunikatów dotyczących zdrowia i stosowaniem się do nich (Kickbusch 2008). Jeśli ktoś nie rozumie prostego tekstu z opakowania leków albo zaleceń, które przekazuje mu lekarz, to po prostu nie będzie się do nich stosował. Kiedy osoba, dajmy na to z cukrzycą, nie rozumie, jak ma o siebie zadbać, wtedy koszty późniejszego leczenia, a czasem także hospitalizowania, ponosi całe społeczeństwo. Gdy matka nie wie, jak wyliczyć dziecku dawkę leku (często u dzieci wylicza się ją na podstawie wagi), to może dojść do zatrucia czy też podania za małej dawki, rozwoju choroby i późniejszych powikłań.

To tylko jeden z przykładów, ale można by je mnożyć, dlatego w grudniu 2016 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła zalecenia w sprawie ścieżek podnoszenia umiejętności (Upskilling Pathways: New Opportunities for Adults), które rekomendują, aby państwa członkowskie tworzyły bardziej skoordynowane i systematyczne działania na rzecz osób dorosłych z niskimi umiejętnościami podstawowymi i (lub) niskimi kwalifikacjami.

Właśnie na mocy tych zaleceń powstają inicjatywy, które mają wspierać podnoszenie umiejętności podstawowych Polaków. Do takich inicjatyw należy projekt Szansa – nowe możliwości dla dorosłych. Ma on na celu wypracowanie i przetestowanie innowacyjnych modeli wsparcia edukacyjnego dla ludzi z niskimi umiejętnościami podstawowymi, które potem będzie można włączyć do systemowych działań krajowych. Liderem projektu jest Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, a partnerem – Instytut Badań Edukacyjnych. Sam projekt finansowany jest z Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER).

Głównym działaniem będzie opracowanie trójetapowego modelu: diagnozy, wsparcia, walidacji.

  

Sam projekt składa się z trzech faz:

  • określenie grup docelowych i założeń modeli wsparcia,
  • opracowanie i przetestowanie rozwiązań,
  • tworzenie rekomendacji.

Powoli kończy się faza pierwsza i już jesienią rozpocznie się druga, w trakcie której ogłoszony zostanie konkurs na grantobiorców.

  

Grantobiorcami mogą być podmioty, które pracują z ludźmi dorosłymi: instytucje edukacyjne, instytucje rynku pracy (związane z obszarem przedsiębiorczości, doradztwa zawodowo-edukacyjnego; związki zawodowe; izby rzemieślnicze), biblioteki, uniwersytety ludowe i trzeciego wieku, organizacje pozarządowe i inne, bo lista grantobiorców nie jest ograniczona.

Jeśli chcą Państwo dowiedzieć się czegoś więcej o projekcie, zapraszamy na webinar, który odbędzie się 27 czerwca o godzinie 11.00. Poprowadzę go ja, a moją rozmówczynią będzie przedstawicielka lidera projektu – Monika Wojciechowska.

Serdecznie zapraszamy!

Webinarium EPALE: „Szansa – nowe możliwości dla dorosłych”. Nowy projekt FRSE

Jeśli już teraz mają Państwo jakieś pytania, to proszę napisać je w komentarzach pod tym tekstem. Postaramy się odpowiedzieć na wszystkie!

 

CEDEFOP (2019), Cedefop country factsheet. Adult population in potential need of upskilling: Poland, źródło: http://www.cedefop.europa.eu/files/factsheet_pl.pdf (link is external), dostęp: 29.05.2019.

Kickbusch I. (2008), Health literacy: an essential skill for the twenty-first century, „Health Education”, 108, s. 101–104.

dr Monika Gromadzka - Wykładowca i tutor akademicki, trener, konsultant. Pracuje na Uniwersytecie Warszawskim w Katedrze Edukacji Ustawicznej i Andragogiki. Realizatorka licznych projektów badawczych i edukacyjnych. Współpracuje zarówno z organizacjami pozarządowymi, jak i podmiotami biznesowymi. Cały czas doskonali swoje kompetencje uczestnicząc w kursach i programach rozwoju zawodowego i osobistego. Jest m.in.: absolwentką Szkoły Trenerów Biznesu prowadzonej przez Ośrodek Pomocy i Edukacji Psychologicznej INTRA, a także posiada międzynarodowy certyfikat (Certified Behavioral Consultant) wystawiony przez The Institute for Motivational Living uprawniający do korzystania z testu kompetencji D3™ (DISC/TEAMS/VALUES). Jest członkinią ATA (Akademickie Towarzystwo Andragogiczne) i ESREA (.European Society of Research on the Education of Adults). Autorka licznych publikacji z zakresu edukacji dorosłych.

  

Zobacz także:

A co Tobie daje siłę? Czyli kilka słów o teście StrengthsFinder

Co to znaczy być aktywnym obywatelem i jak się nim stać?

Jak uciec przed ZOMBIE? Trzeba jeść zdrowo :) Słów kilka o pewnym innowacyjnym projekcie z zakresu edukacji żywieniowej

Może pogramy? W grę społecznie zaangażowaną!

Chcesz się uczyć nowych rzeczy, a nie masz pieniędzy? Źródła online.

Kilka przydatnych porad, jak wybrać szkołę trenerów i nie tylko… Mój proces decyzyjny

Kilka przydatnych porad, jak wybrać szkołę trenerów i nie tylko… Zasady, którymi się kieruję

Podejmowanie aktywności edukacyjnej oczami andragoga. Część 1.

   

***

Platforma EPALE to miejsce, w którym edukatorzy osób dorosłych, szkoleniowcy i trenerzy mogą znaleźć inspiracje, propozycje nowych metod nauczania oraz sposobów motywowania dorosłych do nauki. Społeczność EPALE tworzą praktycy chcący rozwijać swoje kompetencje zawodowe, prowadzić dyskusje, rozmawiać na temat warsztatu swojej pracy.

Wykorzystaj w pełni EPALE i załóż konto Sprawdź korzyści z rejestracji!

Pracujesz z osobami zagrożonymi wykluczeniem? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 8 z 8
  • Obrazek użytkownika Marcin Szeląg
    Zachęcony do zadawania pytań przed webinarium, ciekawi mnie na ile projekt jest w stanie zainteresować instytucje kultury (inne, niż wymienione jako przykładowi grantobiorcy, biblioteki). Pytanie nie dotyczy, czy będą zainteresowane, bo to się okaże jak zostanie ogłoszony konkurs, ale chciałbym się dowiedzieć, czy kryteria oceny wniosków faktycznie będą również premiować projekty nakierowane na wspomniane umiejętności miękkie, a zwłaszcza komunikację interpersonalną i pracę zespołową? Bo taki konkurs mógłby stanowić ciekawe wsparcie dla nieszablonowej (czyt. zaangażowanej społecznie) edukacji teatralnej, muzealnej czy galeryjnej. Interesuje mnie również to, czy promocja konkursu obejmuje, a jeśli tak, to w jaki sposób, organizacje zajmujące się edukacją kulturową?
  • Obrazek użytkownika Monika Gromadzka
    po pierwsze, zdecydowanie można powiedzieć, że będziemy premiować projekty skierowane na rozwój umiejętności miękkich. Mogę powiedzieć więcej: nie tylko premiować, ale jest to obowiązkiem grantobiorcy, aby właśnie ten obszar był objęty wsparciem. Tak, jak mówiłyśmy podczas spotkania: obszary umiejętności podstawowych przyjęte w projekcie "Szansa..." są cztery. Działania mogą dotyczyć więc wszystkich czerech obszarów (rozumienie i tworzenie informacji, u. matematyczne itd.), ale mogą dotyczyć też tylko dwóch czy trzech, przy czym każdorazowo musi to być obszar umiejętności społecznych. Co to twojego drugie pytania, to nie wiem czy dobrze je zrozumiałam. Czy promocja konkursu obejmuje organizacje zajmujące się edukacją kulturową? Chodzi Ci o to, czy będziemy jakoś szczególnie promować nasz projekt wśród tych instytucji? Jeśli tak, to odp. brzmi: nie. Planowana jest bardzo duża kampania promocyjna, konferencja, spotkania z potencjalnym grantobiorcami, ale promocja będzie obejmować wszystkie podmioty, które mogą brać udział w naszym projekcie.
  • Obrazek użytkownika Beata Ciężka
    Projekt Szansa jest nie tylko ciekawy, ale przede wszystkim jest potrzebnym działaniem, które powinno wesprzeć upowszechnienie się najlepszych rozwiązań w zakresie doskonalenia umiejętności podstawowych. Miałam okazję brać udział w części diagnostycznej tego projektu jako badacz. Dzięki temu poznałam wiele instytucji i organizacji realizujących różne przedsięwzięcia edukacyjne i aktywizacyjne adresowane do osób z niskimi umiejętnościami podstawowymi oraz potrzeby tych osób. Wyniki tych badań posłużyły do zaplanowania kolejnych etapów projektu. Polecam zatem uczestnictwo w webinarium, bo zapowiada się bardzo interesująco.
  • Obrazek użytkownika Monika Gromadzka
    tak, działania w tym zakresie są niezmiernie ważne. Jakoś nie zauważamy tego na co dzień, ale ostatnie badania CEDEFOPu nie pozostawiają złudzeń. Mamy problem i to całkiem spory. Jeśli nie zaczniemy  wprowadzać jakichś sensowych systemowych działań, za kilka lat będzie jeszcze gorzej. W Polsce jest bardzo dużo fajnych instytucji, które prowadzą potrzebne i skuteczne działania, ale dobrze jest wprowadzić też kilka rozwiązań bardziej, powiedzmy, kompleksowych.

    Link do podsumowania Cedefop: http://www.cedefop.europa.eu/files/factsheet_pl.pdf
  • Obrazek użytkownika Beata Ciężka

    Rewanżuję się publikacją z projektu, który kilka lat temu realizowała Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Projekt miał nazwę „Każdy pracownik jest ważny – podnoszenie kompetencji pracowników o niskich kwalifikacjach” i realizowany był w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (Działanie 2.1.3). Projekt obejmował badania i zaprojektowanie wsparcia dla pracowników z niskimi kompetencjami. Choć minęło kilka lat i zmienił się rynek pracy, to jednak wnioski z tego raportu są nadal aktualne.

    https://www.parp.gov.pl/files/74/75/76/487/493/8270.pdf


  • Obrazek użytkownika Monika Gromadzka
    bardzo dziękuję. Myślę, że będziemy tworzyć listę takich raportów, które mogą się też przydać potencjalnym grantobiorcom. Jeśli będziesz miała coś jeszcze, to wrzuć proszę :)

  • Obrazek użytkownika Marta Kosińska
    Bardzo ciekawie zapowiada się ten projekt. Czy będzie można zapoznać się z efektami diagnozy? I z jej metodologią? Ciekawi mnie, w jaki sposób była przeprowadzana. No i oczywiście niezmiernie interesujący jest wymiar relacji pomiędzy wymienionymi umiejętnościami podstawowymi a umiejętnościami społecznymi - wydaje się, że w tym zakresie mamy w Polsce duży problem. 
  • Obrazek użytkownika Monika Gromadzka
    Diagnoza jest częścią całego modelu czyli pozostaje w gestii grantobiorcy. Oczywiście Lider Projektu zaproponuje pewne wskazówki, ale to grantobiorca będzie musiał przygotować  i dokładnie opisać projekt skutecznej diagnozy. Z doświadczenia  wiemy, że czasem super projekty, które  były bardzo interesująco i rzetelnie opisane niestety kończą się ze „średnimi wynikami”. Właśnie dlatego, że ten pierwszy, niezmiernie ważny etap, jakim jest diagnoza został przeprowadzony niezbyt skutecznie. Chcemy, żeby w modelach stworzonych dzięki projektowi Szansa diagnoza stanowiła fundament dalszych działań.