chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Czy nowy program na rzecz umiejętności wystarczy?

24/11/2017
przez NSS UK
Język: PL
Document available also in: EN FR DE IT ES

/pl/file/new-skills-agenda-enough-mark-ravenhallIs the new Skills Agenda enough? Mark Ravenhall

Is the new Skills Agenda enough? by Mark Ravenhall

 

Rok temu, Światowy raport na temat uczenia się dorosłych i edukacji (link jest zewnętrzny) UNESCO wykazał pozytywny wpływ, jaki uczenie się wywiera na osoby dorosłe, pracodawców i na społeczności, w których żyją. Uczenie się dorosłych ma pozytywny wpływ na zdrowie, szanse zatrudnienia oraz prawdopodobieństwo rozwoju kariery. Poza tym zwiększa ono nasze zaangażowanie społeczne (jak to jest w przypadku wolontariatu, czy też prawdopodobieństwa wzięcia udziału w głosowaniu). W raporcie stwierdzono, że takie korzyści «pokrywają się», co wskazuje, że uczenie się jest efektywnym kosztowo sposobem na poradzenie sobie z licznymi wyzwaniami typowymi dla świata starzejących się populacji, wymuszonej migracji, niepewności zatrudnienia i pędzących zmian technologicznych. Jako społeczeństwu, potrzeba nam lepszych systemów, które pozwolą nam zrozumieć świat, w którym żyjemy i stać się bardziej odpornymi na zmiany.

Ten światowy raport znajduje odzwierciedlenie w prowadzonych obecnie przez brytyjski Rządowy zespół ds. prognozowania badaniach nad przyszłością uczenia się i nabywania umiejętności przez całe życie (link jest zewnętrzny), we Wszechpartyjnej grupie parlamentarnej ds. edukacji dorosłych (link jest zewnętrzny) oraz niedawnym blogu Alana Tucketta dla Światowego Forum Ekonomicznego (link jest zewnętrzny). 

Przekaz jest jasny: udział w uczeniu się rodzi wiele korzyści dla osób dorosłych, ich rodzin, społeczności i przedsiębiorstw. Jednak jakże często edukacja dorosłych widziana jest jedynie przez pryzmat korzyści dla rozwoju gospodarczego.  Jeśli chodzi o finansowanie publiczne, przekłada się to na wsparcie dla tych kursów, które mają przynieść największą korzyść dla gospodarki.

Gospodarki są natomiast skomplikowane. Nasza zdolność bycia bardziej produktywnym czy dłuższej pracy zależy od naszego zdrowia, a często także zdrowia naszej rodziny (w przypadku osób sprawujących opiekę). Inwestycje biznesowe są połączone z życiem obywatelskim i kulturalnym, jakie narody i miasta są w stanie zapewnić. Skoro uczenie się dorosłych ma pozytywny wpływ na nasze zdrowie i poziom zaangażowania obywatelskiego, jak wskazują na to dowody, z pewnością wszelkiego rodzaju kursy mają również wpływ na gospodarkę.

Są to jednak dla rządów kwestie trudne do rozwiązania. W większości przypadków, polityka i finansowanie - czy to na zdrowie, edukację, zatrudnienie, czy «społeczności» - są utrzymywane osobno, bądź jak stwierdza UNESCO, w «izolacji». Z jednej strony jest to zrozumiałe. Każdy wydział czy ministerstwo boryka się ze skomplikowanymi kwestiami. Często są one prezentowane jako problemy do rozwiązania: problemy zdrowia, deficytu umiejętności, bezrobocia i zachowań antyspołecznych. Tak więc w obszarze zdrowia na przykład, większość naszych funduszy publicznych przeznacza się na leczenie chorób i urazów, a nie zapobieganie im.

Narracja rządu polega na radzeniu sobie z problemami, nie zaś na budowaniu w oparciu o nasze silne strony. Biurokracje czują się bardziej komfortowo walcząc z «deficytami», ponieważ łatwiej je zmierzyć. Przykładowo, jeśli państwo doświadcza deficytu umiejętności, mierzy się go poziomami kwalifikacji, nie zaś zdolnością wykonania danej pracy. Problem w tym, że kwalifikacje są statyczne; zaświadczają one o poziomie kompetencji w danym momencie w czasie.

Jednak kwalifikacje ułatwiają przewidywanie możliwości wyższych zarobków, lepszego stanu zdrowia i zaangażowania w życie społeczności. Warto pamiętać, że nie liczy się sama kwalifikacja, lecz proces uczenia się, który był niezbędny do jej osiągnięcia. Dla niektórych osób dorosłych, którym się nie udało przy pierwszym podejściu, kwalifikacje mogą stanowić znaczący czynnik zniechęcający. Kursy krótkotrwałe, zaprojektowane z myślą o potrzebach osób dorosłych według ich własnego odczucia, mogą przynieść podobne rezultaty za ułamek kosztów.

Skupienie się na efektach uczenia się i stopniu jego wpływu, zamiast na materialnych wynikach (takich jak kwalifikacje), niesie z sobą spore skutki dla twórców polityk i placówek kształcenia. Złożone kwestie, z jakimi borykają się twórcy polityk są wielowymiarowe. W celu rozwiązania pojedynczego problemu, często potrzeba współpracy specjalistów z szeregu dziedzin w zespołach wielodyscyplinarnych. Przykładowo, program pilotażowy Instytutu Uczenia się i Pracy (ang. Learning and Work Institute - L&W) Citizens’ Curriculum (link jest zewnętrzny) w Rochdale, Greater Manchester, skupiał się na starszych, bezrobotnych mężczyznach, często będących odizolowanymi od społeczeństwa, z ryzykiem słabego stanu zdrowia czy nadużywania substancji odurzających. W tego typu przypadkach, nieakredytowane, pozaformalne kształcenie oparte o potrzeby osoby uczącej się stwarza oszczędności dla systemów opieki zdrowotnej, opieki socjalnej, jak i dla systemu sprawiedliwości społecznej. Takich przykładów jest wiele na terenie Zjednoczonego Królestwa i dalej. Rzadziej spotyka się przykłady wspólnego finansowania takich programów przez służbę zdrowia, policję, a szczególnie urzędy pracy. Jest nadzieja, że ten stan rzeczy się zmieni, gdy środki w większej mierze będą przekazywane brytyjskim administracjom lokalnym i regionom miejskim.

Dla placówek kształcenia wyzwaniem będzie odpowiednia odpowiedź na te zmiany. Od wielu lat, kwalifikacje w brytyjskim systemie uczenia się dorosłych bierze się za pewnik. Stanowią one podstawę systemu finansowania i uprawnień dla uczących się. Obecnie dostępnych jest mniej środków, stąd środki na pokrycie kosztów uzyskania pełnych kwalifikacji stają się niemożliwością. Przykładowo, w regionie Greater Manchester, poziom finansowania przeznaczanego na edukację dorosłych wynosi rocznie 80 mln funtów; koszt podniesienia poziomu edukacji w tym mieście-regionie do poziomu średniej krajowej (Level 2 i powyżej) wyniósłby 279 mln funtów. Innymi słowy, rozwiązanie tylko tej kwestii zajęłoby trzy i pół roku. Tak więc, zdecentralizowane regiony muszą działać mądrzej: przyglądać się wielu szerszym skutkom (miejsca pracy, możliwości rozwoju kariery, zarobki) i inicjatywom ukierunkowanym (np. osoby długotrwale bezrobotne). Wymagać to będzie od placówek kształcenia, przywykłych do dostarczania kwalifikacji, zmiany sposobu pracy. Być może na taki, jaki jest bardziej typowy dla organizatorów uczenia się i rozwoju na potrzeby lokalne.   

Program na rzecz umiejętności

Zdecentralizowane regiony również stoją przed wyzwaniem prognozowanych braków na stanowiskach wysoce wyspecjalizowanych i wymagających znacznych umiejętności.  W pobrexitowej rzeczywistości, w której Zjednoczone Królestwo jest mniej dostępne (lub zachęcające) dla wysoce wykwalifikowanych migrantów, zdecentralizowane regiony będą musiały znaleźć własne sposoby na uzyskanie talentów. Problem ten nie dotyka tylko Zjednoczonego Królestwa. Nowy program na rzecz umiejętności (2016) Komisji Europejskiej dostrzega, że „ludzie coraz chętniej uczą się w warunkach innych niż oferowane w ramach kształcenia formalnego, np. w ramach e-uczenia się oraz uczenia się w pracy, na kursach zawodowych, zajęciach towarzyskich lub w ramach wolontariatu”.

Nowy program na rzecz umiejętności wpisuje się w inicjatywy dotyczące zatrudnienia i pracy, ale jednocześnie podkreśla fakt, że umiejętności «miękkie» i uniwersalne („umiejętność pracy w zespole, kreatywne myślenie i rozwiązywanie problemów”) można zdobyć poprzez kształcenie pozaformalne.  Ponadto, takie kursy (może to być nauka w rodzinie czy uczenie się na potrzeby lokalne) powinny być uznawane i zatwierdzane, jako kursy dostarczające tych umiejętności i kompetencji.

Taki był kluczowy wniosek w raporcie Nauka Przez Życie [(ang. oryg. Learning Through Life) 2009], gdzie takie szerokie umiejętności życiowe nazwano «kompetencjami». Tutaj Schuller i Watson zaproponowali wspomniane wcześniej podejście Obywatelskiego Programu Nauczania (ang. Citizens’ Curriculum). Zamiast patrzeć na osoby dorosłe jako na zbiór deficytów, podejście to oparte jest na wkładzie, jaki ludzie wnoszą do własnej nauki.  Niedawno Obywatelski Program Nauczania został wykorzystany jako część ścieżki wprowadzającej, w ramach której osoby dorosłe zdobywają zdolności obywatelskie, społeczne, finansowe i cyfrowe, a także uczą się podstawowych umiejętności. Ma to silny wydźwięk w Nowym programie na rzecz umiejętności, który nawołuje do «ulepszenia ścieżek umiejętności», ale nie wskazuje zbytnio rozwiązań służących osiągnięciu tego celu.

Zasada rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu (rozwoju, który zmniejsza nierówności społeczne) staje się krytycznie ważna w momencie, gdy trudniejszy jest, z jakiejkolwiek przyczyny, import siły roboczej z innych części Europy. Połączone podejścia do zarządzania oznaczają, że kolejnym celem dostarczania umiejętności jest zmniejszenie liczby wniosków o zasiłek i odciążenie systemu opieki zdrowotnej. Stąd, jeśli osoby dorosłe decydują, że chciałyby podjąć kurs z tematyki zdrowego odżywiania, przeciwdziałania zastraszaniu, malowania na szkle, czy też mediów społecznościowych, placówki kształcenia powinny wsłuchać się w ich życzenia.

W Nowym programie na rzecz umiejętności znajdziemy wiele przydatnych informacji: rekomendację, aby szukać «kompetencji kluczowych», jakich potrzeba dorosłym; o tym, jak programy powinny być projektowane wspólnie przez pracodawców i osoby uczące się; o skupieniu się na umiejętnościach cyfrowych (dla osób dorosłych, dla nauczycieli osób dorosłych, dla miejsc pracy); o mapowaniu kwalifikacji między granicami; opracowywaniu profili umiejętności dla migrantów; strategiach dla konkretnych sektorów przemysłu (często międzynarodowych); lepszym zrozumieniu aspektów zatrudniania absolwentów i zjawiska «drenażu mózgów» z mniejszych krajów i miast.

Jednak Program nie sięga dostatecznie głęboko.

Ustalanie agendy

Musimy spojrzeć na rolę edukacji dorosłych nie tylko jako wspieranie wąskiego rozwoju gospodarczego. Skoro uczenie się dorosłych wpływa na nasze zdrowie i dobrostan, nasze możliwości zatrudnienia i życie zawodowe, a także na życie naszych rodzin i społeczności, z całą pewnością strategia ta musi być szerzej zakrojona. Taki jest cel przyświecający europejskiej agendzie na rzecz uczenia się dorosłych, której krajowym koordynatorem w Zjednoczonym Królestwie jest Instytut Uczenia się i Pracy. 

Jesteśmy zainteresowani Państwa opiniami co do ustalania tej agendy. Włącz się do dyskusji i weź udział w Społecznościach wymiany dobrych praktyk w ramach „Brytyjskiej strategii na rzecz uczenia się przez całe życie”.

Niniejszy artykuł jest tłumaczeniem z języka angielskiego.

Mark Ravenhall

Starszy pracownik naukowy

Instytut Uczenia się i Pracy

/pl/file/setting-agenda-conference-partnersSetting the Agenda conference partners

Setting the Agenda conference partners

 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn