Blog
Blog

[naukowy insight] Kilka badań o zmianie postaw

Jak wprowadzać zmiany na poziomie postaw w naszych zespołach i na naszych szkoleniach?

ok. 6 minut czytania - polub, linkuj, komentuj!


Kilka dni temu prowadziłem webinar poświęcony wprowadzaniu zmian w postawach pracowników wobec RODO. Uczestnicy webinaru wskazywali, że pracownicy traktują często bezpieczeństwo informacji jak hamulec biznesu, przez co niechętnie podchodzą do wszelkich obowiązków wynikających z ochrony.

Jako trenerzy ze zmianami postaw mierzymy się często. Bez nich trudno o odpowiednie zachowania, więc badania, które omawiałem na webinarze, mogą przydać się też w innych obszarach, w których chcemy wprowadzić zmianę w firmie.

Mózg palacza

Naukowcy z Uniwersytetu w Pensylwanii sprawdzali, jak osoby palące reagują na reklamy zachęcające do rzucania nałogu. Konkretnie – badali które obszary mózgu aktywują się w czasie oglądania tych reklam i jak później wyglądały nawyki uczestników. Okazało się, że te osoby, u których w trakcie oglądania reklam aktywowała się brzuszno-przyśrodkowa kora przedczołowa po obejrzeniu reklam paliły mniej od osób, u których nie zaobserwowano aktywności w tym rejonie[1].

kobieta zasłaniająca twarz

Photo by Priscilla Du Preez on Unsplash

Wyniki nie były dla autorów zaskakujące. To nie były pierwsze badania tego obszaru w zjawiskach perswazji. Jest to część naszego mózgu, która odpowiada za myślenie o… sobie. Okazało się, że te reklamy, które skłoniły palaczy do przemyślenia własnych nawyków, zachowań, postanowień, planów, czy relacji były najbardziej skuteczne. Wiedzą o tym dobrze marketerzy, którzy w swoich reklamach nie mówią o tym, jak świetny mają produkt, ale budują w wyobraźni klientów wizerunek lepszego, pewnego siebie bohatera, którym się staną dzięki nowemu antyperspirantowi.

Te badania tłumaczą proces szkoleniowy, które dobrze znamy z teorii Kolba, ale nie zawsze obserwuję go na warsztatach, szczególnie w dobie szkoleń online. Chodzi o autorefleksję, odniesienie do własnych doświadczeń, czy dyskusję o trudnościach, z którymi się spotykamy w codziennej pracy. Jeśli w następnym konspekcie szkolenia zauważycie, że brakuje takiego elementu, to warto znaleźć choćby pięć minut na to, żeby zachęcić do tego uczestników. Istnieje spora szansa, że będzie to jedyna autorefleksja, jakiej się poddadzą w danym dniu, tygodniu, czy nawet miesiącu.

A może kartę kredytową?

W innym eksperymencie Compton i Pfau badali, w jaki sposób można skłonić studentów do tego, żeby nie podejmowali pochopnych decyzji finansowych, skuszeni możliwością szybkiego dostępu do gotówki[2]. Część studentów na uczelni otrzymało kilka wiadomości e-mail, informujących o zagrożeniach związanych z kartami kredytowymi i istotnych informacjach, na które należy zwracać uwagę, podpisując umowę kredytową. Po tym procesie na kampusie pojawiła się możliwość zdobycia karty kredytowej oferowana przez zmyśloną przez naukowców firmę. Okazało się, że osoby, które wcześniej przeczytały artykuły przesyłane przez naukowców, dużo rzadziej decydowały się na skorzystanie z oferty. Nawet gdy to zrobiły – czytały umowę bardziej wnikliwie od osób, które maili nie przeczytały.

Ten proces nazywa się w badaniach społecznych inokulacją. Gdy sprawdzisz, co znaczy to słowo w języku polskim, możesz znaleźć informację o szczepionkach. I w praktyce właśnie tym jest inokulacja – szczepionką na potencjalne ryzyko podjęcia złej decyzji. Ekspozycja na niegroźną formę zagrożenia pozwala zmniejszyć ryzyko podatności na to prawdziwe, rzeczywiste ryzyko. Tym w praktyce szkoleniowej są wszelkie warsztaty typu Error Management Training, gdzie projektujemy dla uczestników przestrzeń, w której mogą bezpiecznie polec i tak zaszczepić się na przyszłość.

Jak stworzyć bojówki równouprawnienia?

LaCour i Green prowadzili badania dotyczące tolerancji osób o odmiennej orientacji seksualnej. W prostym eksperymencie pokazali, że w większości przypadków wystarczy rozmowa z osobą z grupy, wobec której mamy obiekcje, żeby zmienić nasze postawy wobec grupy, którą reprezentuje[3]. Uczestnicy badania nie tylko zmienili swoje zdanie, ale też byli gotowi zaangażować się w dalszą promocję równości. Za to zjawisko może być odpowiedzialny dysonans poznawczy[4]. Uczestnicy badania dzięki rozmowie mogli obdarzyć sympatią swoich rozmówców, co wywołało wewnętrzny konflikt z przekonaniami co do tematu równości. Ich nieokreślony „wróg” zyskał sympatyczną twarz, więc musieli skorygować przekonania, żeby rozwiązać wewnętrzny konflikt.

Choć nie zachęcam do tworzenia sytuacji wywołujących dysonans w praktyce trenerskiej[5], to już budowanie postaw przez dialog jest praktyką jak najbardziej skuteczną. To tłumaczy, dlaczego lepiej jest na szkoleniu poprosić grupę o to, żeby wypracowała np. listę korzyści z wprowadzenia kultury feedbacku w firmie, zamiast po prostu im ją przedstawić. Może działa tu efekt dialogu, a może efekt IKEA?

Kilka dobrych historii

Na koniec warto pamiętać jeszcze o dwóch kwestiach. Poza sytuacjami, w których dochodzi do dysonansu poznawczego, zmiana postaw zwykle wymaga czasu[6]. Obiecując klientowi, że nasze pojedyncze, jednodniowe szkolenie zrewolucjonizuje sposób, w jaki członkowie zespołu postrzegają dane zagadnienie, przeszacowujemy nasze zdolności perswazji. Zmiana postaw to proces długotrwały i regularny. Więcej dobrego od pojedynczego, długiego spotkania zrobi w nim seria krótkich interwencji.

Jedną z takich interwencji mogą być historie. Kurt Braddock i James Dillard podsumowali wiele badań w tym zakresie i okazało się, że historie mają dużo silniejszą moc perswazyjną od twardych danych[7]. W swojej meta-analizie ujęli również historie zmyślone i co ciekawe – to, czy słuchacze wiedzieli, że dana historia nie wydarzyła się naprawdę, miało znikomy wpływ na siłę perswazji. Możemy więc śmiało tworzyć wymyślone scenariusze i dawać się ponieść wyobraźni!

Od jakiegoś czasu chętniej wplatam historie w moje działania follow-up. Czasem opowiadam o własnych doświadczeniach, a czasem projektuję przygody wymyślonego współpracownika, który wpada w różnorodne tarapaty ze względu na niestosowanie wiedzy, jaką zdobył na szkoleniach i proszę uczestników o pomoc w jego imieniu.

A gdzie klasyki?

Zarówno na webinarze, jak i w artykule celowo nie powiedziałem o klasycznym podejściu do zmian. Można by się pochylić nad krzywą zmiany, nad postawami wobec zmian, modelami Kurta Lewina, ADKAR, McKinsey itp. Mam jednak wrażenie, że tkwimy w pętli z wiedzą wykorzystywaną i omawianą na warsztatach, przez co świat ani trochę nie idzie do przodu. Warto czasem sięgnąć po coś innego i mam nadzieję, że badania, które tu przytoczyłem, Wam do tego posłużą! :))


Radosław Czahajda - trener, naukowiec, aktywista. Koordynator europejskiej społeczności Trainers' Forum, współfundator inkubatora innowacji społecznych Impossible. Przeprowadził ponad 1500 godzin warsztatów, szkoleń i wystąpień dla trenerów, korporacji i organizacji pozarządowych w kilkunastu krajach Europy. W działalności naukowej szuka odpowiedzi na to, jak organizować najbardziej skuteczne szkolenia, a w trakcie warsztatów i wystąpień konferencyjnych promuje ważne odkrycia naukowe w obszarach edukacji, zasobów ludzkich, przedsiębiorczości i marketingu. Ambasador EPALE.


Interesują Cię nowe technologie w edukacji osób dorosłych? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod prowadzenia szkoleń, narzędzi trenerskich i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE!  

Zobacz także:

Naukowy Insight: O zbawiennych skutkach prokrastynacji

Sztuczna inteligencja w edukacji: przyszłość uczenia się?

Trener kontra AI-trener. Zestaw pytań, które warto sobie zadać

Podstawy Sztucznej inteligencji - darmowy kurs online #AI Challenge

Poznaj Sztuczną Inteligencję - cykl darmowych kursów online "Elements of AI"

Sztuczna inteligencja w edukacji

"Syntentyczny" wykładowca właśnie składa swoje CV


Źródła:

[1] Cooper, N., Tompson, S., O’Donnell, M. B., & Emily, B. F. (2015). Brain activity in self-and value-related regions in response to online antismoking messages predicts behavior change. Journal of Media Psychology.

[2] Compton, J., & Pfau, M. (2004). Use of inoculation to foster resistance to credit card marketing targeting college students. Journal of Applied Communication Research, 32(4), 343-364.

[3] LaCour, M. J., & Green, D. P. (2014). When contact changes minds: An experiment on transmission of support for gay equality. Science, 346(6215), 1366-1369.

[4] Van Veen, V., Krug, M. K., Schooler, J. W., & Carter, C. S. (2009). Neural activity predicts attitude change in cognitive dissonance. Nature neuroscience, 12(11), 1469-1474.

[5] Moim zdaniem jest to zbyt silne i niebezpieczne narzędzie, które może przynieść niepożądane rezultaty. Choć wiemy, że działa, projektowanie takiej sytuacji jest niezwykle trudne i może przynieść inny efekt, niż byśmy chcieli.

[6] Braddock, K., & Dillard, J. P. (2016). Meta-analytic evidence for the persuasive effect of narratives on beliefs, attitudes, intentions, and behaviors. Communication Monographs, 83(4), 446-467.

[7] Braddock, K., & Dillard, J. P. (2016). Meta-analytic evidence for the persuasive effect of narratives on beliefs, attitudes, intentions, and behaviors. Communication Monographs, 83(4), 446-467.

Login (0)

Users have already commented on this article

Chcesz zamieścić komentarz? Zaloguj się lub Zarejestruj się.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Najnowsze dyskusje

Dyskusja EPALE: Aktywne starzenie się i życiowe zmiany

W jaki sposób edukacja międzypokoleniowa może pomóc w aktywnym starzeniu się i życiowych zmianach?

Więcej

Dyskusja EPALE: Blended learning w edukacji dorosłych

W czwartek 26 listopada 2020 r., od godz. 10.00 do 16.00, EPALE będzie gospodarzem internetowej dyskusji na temat blended learning w edukacji dorosłych. Dyskusja będzie miała zupełnie nowy format, zaczynając od 30-minutowej transmisji na żywo, której towarzyszyć będzie rozmowa w formie komentarzy na platformie.

Więcej

Dyskusja EPALE: Integracja społeczna starzejącego się społeczeństwa i edukacja międzypokoleniowa

W środę 28 października, od godziny 10.00, EPALE będzie gospodarzem internetowej dyskusji na temat integracji społecznej starzejącego się społeczeństwa i edukacji międzypokoleniowej. Komentarze będą otwarte 19 października, aby uczestnicy mogli się przedstawić i zamieścić swoje uwagi z wyprzedzeniem. Dołącz do dyskusji!

Więcej