chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Jak sprawić by pracownicy służby zdrowia rozumieli, co oznaczają kompetencje zdrowotne dla pacjentów

21/12/2017
by Gina Ebner
Język: PL
Document available also in: EN FR LV HU HR NL

/pl/file/health-literacy-epale-0Health Literacy EPALE

Health Literacy EPALE

Dr Jaap Koot ze Społeczności Uczącej się "Global Health" w Uniwersyteckim Centrum Medycznym w Groningen opowiada, dlaczego tak ważne jest by pracownicy służby zdrowia wiedzieli, jak radzić sobie z pacjentami o niskim poziomie wiedzy na temat zdrowia.

 

Zrozumieć lekarzy  

„Doktorze, przepisał mi Pan te tabletki 2 x dziennie. Czy powinienem przyjmować dwie tabletki rano lub wieczorem?”

„Siostro, muszę iść do jakiegoś lekarza od skóry, ale w recepcji odesłali mnie do oddziału dermatologicznego.”

Pracownicy służby zdrowia codziennie spotykają się z takimi pytaniami. Wielu pacjentów ma trudności ze zrozumieniem stosowanych pojęć, odnalezieniem się w służbie zdrowia lub przestrzeganiem zaleceń lekarskich. Nazywamy to "niskim poziomem wiedzy na temat zdrowia" lub „niezdolnością do podejmowania decyzji dotyczących problemów zdrowotnych”. Problem jest poważny, ponieważ pacjenci z niskim poziomem wiedzy na temat zdrowia często za długo zwlekają z pójściem do lekarza, w którym to czasie ich stan się pogarsza, częściej trafiają już do szpitala, a prawdopodobieństwo wystąpienia medycznych komplikacji podczas leczenia wzrasta. Mają też więcej problemów zdrowotnych niż osoby z wyższym poziomem wiedzy na temat zdrowia.

Osoby o niskich kompetencjach zdrowotnych,  często mają niższy status społeczno-ekonomiczny lub są starsze. W ogólnym rozrachunku występuje duża zbieżność między umiejętnościami zdrowotnymi a umiejętnością pisania i czytania, lecz nawet osoby piśmienne mogą mieć niski poziom wiedzy na temat zdrowia. Kilka lat temu badania w Europie oszacowały, że około 50% populacji ma niewystarczający poziom wiedzy na temat zdrowia.

Jako personel medyczny mamy obowiązek odpowiednio informować pacjentów i sprawdzać, czy pacjent zrozumiał i akceptuje proponowane leczenie. W Holandii jest to nawet określone w prawodawstwie. I ten temat nie jest lekceważony. W Wielkiej Brytanii i Holandii ponad trzy czwarte skarg pacjentów w sądach dyscyplinarnych dla pacjentów dotyczy komunikacji między lekarzem a pacjentem. W interesie pacjenta, lekarza i szpitala jest poważne podchodzenie do kwestii zdrowia.

 

/pl/file/kompetencjezdrowotnepngkompetencje_zdrowotne.png

Created by Meghna Jadhav, EAEA

 

Jak sobie radzić z niskimi kompetencjami zdrowotnymi

W celu lepszego radzenia sobie z niskim poziomem wiedzy na temat zdrowia podejmowanych jest coraz więcej działań. Możemy je podzielić na dwie kategorie: wzmacnianie i łagodzenie.

Działania wzmacniające pomagają zwiększyć świadomość pacjentów i ułatwić im podejmowanie decyzji dotyczących zagadnień związanych ze zdrowiem. Niektóre są powiązane z kształceniem dorosłych i szkoleniem w zakresie umiejętności podstawowych w ogóle, ale często są to działania specyficzne np. dla cukrzycy (np. Związane z cukrzycą o wysokim ciśnieniu krwi). To, co działa bardzo dobrze, to wsparcie dla innych chorych. Pacjenci z cukrzycą pomagają sobie nawzajem zrozumieć swoją chorobę, radzić sobie z leczeniem i monitorować poziom glukozy. Wspomagające interwencje są kosztowne i na ogół stosowane, gdy ludzie mają chroniczne schorzenia wymagające długoterminowej obserwacji. Nie ma czasu i pieniędzy, aby podejmować takie działania dot. prostych dolegliwości lub leczenia interwencyjnego.

W przypadku chorób nieuleczalnych musimy podejmować działania łagodzące, co oznacza, że ​​pracownik służby zdrowia pomaga pacjentowi radzić sobie z chorobą. Profesjonalny pracownik komunikuje się w taki sposób, żeby pacjent mógł go zrozumieć. Poświęca więcej czasu, używa prostego języka, dokładnie sprawdza, czy pacjent zrozumiał wyjaśnienia. Takie działania obejmują też broszury pisane prostym językiem, filmy i animacje dostępne w Internecie oraz aplikacje na smartfony. Pracownicy medyczni korzystają również z nowoczesnych technologii, na przykład czujników, tele-wiadomości i automatycznych dystrybutorów leków. Najnowszym wynalazkiem jest pigułka z mikroczipem, która informuje farmaceutę, gdy pacjent go połknie. W ten sposób można kontrolować przestrzegania zaleceń  bez wysiłku ze strony pacjenta.

 

Szkolenia pracowników służby zdrowia

Placówki służby zdrowia często nie są przyjazne dla pacjentów - trudno jest osobom, które nie znają terminologii medycznej, aby wybrać właściwe postępowanie. Informacje są zwykle pisane w języku specjalistycznym i nie zawierają prostych sformuowań.

Uniwersytety w Holandii i Irlandii, pracownicy służby zdrowia najpierw analizują sytuację we własnym zakładzie: "w jaki sposób my jesteśmy przyjazny dla zdrowia?"; następnie zajmują się słabymi punktami z pomocą doświadczonych trenerów. To otworzyło oczy wielu uczestnikom szkoleń, którzy odkryli, że przeszacowali swoje umiejętności. Po uświadomieniu sobie ich braków, byli bardzo zmotywowani, aby dowiedzieć się więcej o umiejętnościach zdrowotnych i pomóc ludziom z niskim poziomem wiedzy na temat zdrowia. Pracowali nad tym w swoich zakładach opieki zdrowotnej. Po sprawdzeniu metodologii i zbadaniu wpływu szkoleń, taki pracownik jest gotowy do wdrożenia właściwego postępowania w innych placówkach opieki zdrowotnej.

W Uniwersyteckim Centrum Medycznym w Groningen rozpoczęliśmy szkolenie studentów medycyny. Uczymy ich pojęć i ogólnych zasad komunikacji, a także przeprowadzamy konsultacje poprzez odgrywanie ról. Uczniowie odkrywają, jak trudno jest posługiwać się prostym językiem i odpowiednio wyjaśnić, co mają na myśli. Już na wczesnym etapie w szkole medycznej rozpoczynamy teraz od programu szkolenia medycznego - w drugim roku – uświadamiamy studentom ich obowiązki.

Krok po kroku pracujemy nad lepszą opieką zdrowotną, zrozumiałą dla wszystkich. I, oczywiście, mamy nadzieję, że w międzyczasie będziemy nadal uprawnieni poprzez edukację dorosłych, wsparcie innych chorych i inne metody, aby zwiększyć umiejętności pacjentów w zakresie zdrowia i ułatwić im podejmowanie decyzji dotyczących własnego zdrowia i dobrego samopoczucia.


Jaap Koot jest lekarzem medycyny, specjalizującym się w medycynie tropikalnej i chorobach cywilizacyjnych. Pracuje jako dziekan w Społeczności "Global Health" w Uniwersyteckim Centrum Medycznym w Groningen. Jest członkiem Wydziału Nauk o Zdrowiu na Wydziale Lekarskim i pracuje w zespole prowadzącym badania nad kompetencjami zdrowotnymi w Europie.

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 5 z 5
  • Obrazek użytkownika Ilze Seglēre
    Lasot šo tekstu rodas secinājums, ka cilvēki ar zemām lasīšanas spējām daudz retāk saprot medicīnas terminoloģiju. Iespējams, šo situāciju varētu skaidrot ar to, ka mūsdienās cilvēki, kas lasa gan dažādas masu mediju publicētās ziņas, gan seko līdzi dažādām aktualitātēm, iepazīstas ar medicīnas terminoloģiju, spēj atrast dažādo definīciju skaidrojumu, vai arī rast atbildes tā (teksta) kontekstā. Iedzīvotajiem ar zemām lasīšanas spējām ir grūti uztvert un saprasts dažādos un sarežģītos zinātņu terminoloģiju, kur viens no cēloņiem varētu būt zemais izglītības līmenis vai arī nevēlēšanās piepūlēties meklējot atbildes un skaidrojumus. Savukārt, no otras puses, nereti arī medicīnas personāls nelīdz galam izskaidro pacientam slimības cēloņus saprotamā valodā, kā arī ārstēšanas pamatprincipus, kas tiks pielietoti, kur pamatcēlonis ir īsais laika periods, ko ārsts var veltīt pacientam, lai parunātu radošos un neskaidros jautājumus. Noteikti nepieciešams jautāt ārstam par neskaidrajiem jautājumiem uzreiz, nevis pēc nenoteikta laika. Pēc manām domām, arī medicīnas personālam būtu nepieciešams vienkāršākā veidā izskaidrot pacientiem slimības cēloņus un ārstēšanu, kā arī pārliecināties, vai pacients ir sapratis visu sniegto informāciju.
  • Obrazek użytkownika Daiga Dzene
    Pēc savas nesenās pieredzes, varu spriest, ka pie šādas nepatīkamas ainas, pacienti un viņu izglītītības līmenis vien nav vainojami...protams, ierodoties medicīnas iestādē, lilelākoties, pacienti ir nobažījušies par savu veselību, naudas tēriņiem un laiku, ko zaudē gaidot rindās. Tāpat, situācijā, kad veselības aprūpes sistēma ir visai sarežģīta un starp privātām un valsts med. iestādēm ir milzīgas atšķirības organizācijā, pat cilvēki ar vairām augtākajām izglītībām var justies apjukuši. Personālam, it īpaši reģistratūrā, ir jābūt iecietīgiem, tolerantiem un pacietīgiem, neradot lieku stresu sev un pacientoem, kā arī pietaupot negācijas, kas nereti tiek izgāztas uz ārstiem, kavējot laiku.
  • Obrazek użytkownika Inese Irmeja
    Arī es pati esmu piedzīvojusi to, ka sarunā ar ārstu ir grūti saprast sacīto, jo tiek izmantoti dažādi termini, kurus cilvēkam, kas nav padziļināti izglītojies medicīnas jomā, ir grūti saprast. Daudzas lietas, kas saistās ar medicīnisko terminoloģiju iemācās tieši tie, kuriem bieži ir veselības problēmas, kā arī cilvēki, kas profesionāli specializējas medicīnas jomā. Manuprāt, būtu svarīgi, lai, it sevišķi tagad, individiduālo kompetenču izglītības projekta ietvaros tieši skolēniem mācītu vairāk par veselības aprūpes sistēmu Latvijā, lai rastos plašāks iespaids par to, kā iedzīvotāji var par sevi rūpēties, kā iegūt sociālo nodrošinājumu saistībā ar veselības aprūpi utt. 
  • Obrazek użytkownika Mariella Ciani
    I have always been convinced of the importance of health literacy. We must avoid these people follow the advice of their peers without understanding the degree of danger. I believe that a dedicated European project can be built on this topic.How to deal with this emergency? How to put in place good practices to avoid diseases or to understand them?
  • Obrazek użytkownika Gina Ebner
    Agree! Dr Koot actually coordinated a large research project on health literacy for older people. You can find more information here: http://www.irohla.eu/home/ 
    Thanks, Gina