chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Języki online - zalety i wyzwania

09/09/2019
by Alina Łukawska
Język: PL

Popularność nauczania online rośnie z każdym rokiem. Mimo to wciąż pojawia się wiele pytań, czy jest ono skuteczne przy nauce języków obcych, gdzie kluczowy jest bezpośredni kontakt z drugim człowiekiem. Jakie są więc zalety tej formy edukacji, a jakie wyzwania związane z jej wykorzystaniem w edukacji językowej? Dlaczego niektórzy lektorzy całkowicie przerzucają się na uczenie języków za pomocą popularnych komunikatorów, takich jak skype, zoom, clickmeeting itp., inni zaś pozostają dalej zwolennikami tradycyjnych spotkań face to face. Jak nauczanie online planować, projektować i prowadzić, żeby przyniosło ten sam lub nawet lepszy skutek niż tradycyjna praca w klasie? Jakie są najlepsze praktyki nauczania online? Czy w innych krajach europejskich są już wypracowane skuteczne modele tej formy nauki, które dałoby się przenieść na grunt polski? Na te i inne pytania szukaliśmy odpowiedzi podczas realizacji projektów Erasmus+ i chcielibyśmy podzielić się naszymi wnioskami.

                     

/pl/file/online-34124981920pngonline-3412498_1920.png

                                 

Nauka online rozwija się tak intensywnie, gdyż  niesie ze sobą wiele korzyści, które nie występują w tradycyjnym modelu edukacyjnym. Na pierwszym miejscu nie są jednak aspekty dydaktyczne, ale praktyczne. Ucząc się online, nie tracimy czasu na dojazdy do szkoły lub lektora, możemy spotykać się o dowolnej godzinie (nawet 21:00), nie mamy ograniczeń miejsca (szkoły, wolnej sali), nie musimy wiązać się sztywnym grafikiem zajęć, możemy dowolnie intensyfikować zajęcia, a przy częstych podróżach i nieregularnej pracy projektowej dostosowujemy uczenie się do swoich możliwości czasowych.

W przypadku uczenia się języków obcych jest jeszcze kilka innych wartości, które są niebywale cenne i często nie do osiągnięcia w tradycyjnym modelu zajęć. Naszym nauczycielem może być native speaker pochodzący z kraju, w którym mówi się wybranym przez nas językiem. Możemy sobie nawet dobrać osobę o interesującym nas akcencie czy dialekcie. Zakładając, że na co dzień pracujemy z firmą amerykańską, możemy chcieć uczyć się angielskiego amerykańskiego,  a nie brytyjskiego. Nie musimy ograniczać się do nauczycieli z naszej lokalizacji czy regionu. Możemy wybrać osobę, której metody przemawiają do nas najbardziej. Niejednokrotnie szukamy kursów specjalistycznych, a w naszej miejscowości nie ma fachowców, np. od języka angielskiego medycznego. Mamy możliwość połączyć naukę języka z zainteresowaniami i pasją, np. ucząc się z kimś, kto jest trenerem językowym i zna się na psychologii czy malarstwie. Że już nie wspomnę o językach mniej popularnych, takich jak kataloński, kiedy to znalezienie kursu tego języka w naszym kraju czasem jest nie lada wyzwaniem, szczególnie jak nie mieszka się w stolicy. Podobnie rzecz się ma, kiedy okazuje się, że potrzebujemy zdać jakiś mało popularny w naszym kraju egzamin (np. OET – Occupational English Test) i pilnie szukamy fachowca, który pomoże nam się do niego przygotować.

Jakie więc wyzwania stoją przed nami i naszymi nauczycielami kiedy decydujemy uczyć się języków online? Jest ich wbrew pozorom cała masa i można je podzielić na kilka kategorii.

W pierwszej fazie wyboru tej formy nauki napotykamy na wyznania techniczne, w kolejnej na metodyczne, organizacyjne i psychologiczne.  

                 

Technika

Wyzwania techniczne są najczęstszą blokadą i utrudnieniem, szczególnie, jeśli lektor lub słuchacz nie należą do osób bardzo sprawnych w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych. Dodatkowo początkującym adeptom nauki online wydaje się, że poza umiejętnościami IT potrzebują świetnego sprzętu, skomplikowanego oprogramowania, doskonałego Internetu. Dlatego już na tym etapie decyzji o nauce online bardzo dużo osób odrzuca tę formę nauki. Nic bardziej mylnego.

Do technologii potrzebna jest wyłącznie cierpliwość i wytrwałość. Pierwszym krokiem jest wybranie odpowiedniego komunikatora. Wiele osób decyduje się na skype, gdyż zna go z prywatnych kontaktów. Z czasem szukamy bardziej zaawansowanych rozwiązań i testujemy inne, często nawet specjalnie przeznaczone do nauczania online platformy. Ich wybór jest  naprawdę duży, ale  korzystanie z niektórych - dość kosztowne. Na początek warto więc skorzystać z modeli bezpłatnych, wziąć pod uwagę jakość połączenia, możliwość dzielenia ze słuchaczem screenu, funkcję tablicy, dodatkowo możliwość czatu i przesyłania dokumentów. Wymienione cechy dobrej platformy są naprawdę bardzo podstawowe i całkowicie wystarczą do prowadzenia zajęć językowych online. Bardzo polecam jednak zaopatrzyć się dodatkowo w mail i telefon słuchacza, oraz mieć konto na jakiejś dodatkowej platformie poza tą,  na którą się zdecydowaliśmy, np. oprócz zoom można mieć kontakt na skypie. Jeśli w danym dniu mamy problemy z połączniem na zoomie, zawsze możemy się ze słuchaczem skomunikować za pomocą smsa i przerzucić na skype.

Chciałabym  też  obalić mit o potrzebie posiadania świetnego sprzętu i Internetu. Do zajęć online (szczególnie indywidualnych) wystarczy bardzo podstawowe łącze. Jak możemy, bądźmy podłączeni do Internetu na kablu,  a nie wifi. Jak nie możemy się połączyć przez komputer pamiętajmy, że większość komunikatorów jest obsługiwanych przez tablety i telefony. Czasem połączenie się z naszym lektorem wydaje się frustrujące – bywa, że  kiedy logujemy się w ostatniej chwili okazuje się, że nie działają słuchawki, zawiesił nam się komputer czy nagle nie widzimy się. Aby uniknąć zdenerwowania i napięcia, konieczne jest logowanie się na 5-10 minut wcześniej. Ten czas w porównaniu z tradycyjnym dojazdem do lektora jest i tak bardzo krótki, a da nam przestrzeń  na usunięcie pojawiających się w ostatniej chwili niespodzianek.

Lektor zaczynający zajęcia online powinien wcześniej poćwiczyć uruchamianie platformy i prezentowanie na niej treści ze znajomymi. Może też zaproponować bezpłatną lekcję „techniczną” swojemu słuchaczowi, żeby ten czuł się pewnie i bezpiecznie.

Chyba największa frustracja techniczna, jaka może się pojawić przy nauczaniu online, wynika z tego, że nie mamy świadomości, że nie jest to wejście do gotowej i wywietrzonej sali z budynku szkoły,  kiedy to od pierwszego pojawienia się w klasie  możemy zaczynać zajęcia. Tutaj trzeba poświęcić czas na ogarnięcie swojej przestrzeni od strony technicznej, w zakresie połączenia się ze słuchaczem, ale też możliwości prezentacji materiału (teksty, filmy, nagrania, ćwiczenia). Oznacza to uruchomienie aplikacji, sprawdzenie dźwięku i obrazu, odpalenie prezentacji, otworzenie tablic, przygotowanie potrzebnych linków i materiałów z poprzedniej lekcji.

                

Metodyka

Możliwości techniczne używanych przez nas aplikacji i biegłość w posługiwaniu się nimi mają bezpośredni wpływ na metody nauczania. Jeśli umiemy korzystać z tablicy, wyświetlać prezentacje, pliki tekstowe, uruchamiać  filmy i nagrania oraz używać takich narzędzi jak podkreślacze, gumki czy dzielenie screenu, nasz repertuar metodyczny jest bardzo duży, a nawet większy niż w tradycyjnej klasie. Najważniejszym elementem uczenia online jest fakt,  że budowa lekcji z jej wszystkim fazami pozostaje taka sama, jak w systemie zajęć face to face - cała nasza wiedza metodyczna jest w dalszym ciągu przydatna, a nawet niezbędna. Jeśli umiemy przygotować dobrą lekcję,  to tak samo może być ona skuteczna w klasie tradycyjnej, jak i online.

Uczenie online ma jednak sporo dodatkowych zalet. Kiedy prowadzimy lekcję, możemy mieć od razu otwartych kilka tablic. Na jednej może być dostępny tekst, który w czasie czytania i analizowania możemy rozbijać na fragmenty, podkreślać nieznane dla słuchacza frazy, boldować słowa, a nawet w nawiasie wrzucać jego zamienniki. Praca na tekście jest dużo bardziej skuteczna i atrakcyjna. Tekst staje się na naszym ekranie żywym elementem lekcji, a nie czarno-białą kserówką. Dodatkowo zapisujemy ten tekst po „obróbce” językowo-gramatycznej i na koniec zajęć przesyłamy słuchaczowi gotową, spersonalizowaną notatkę. Personalizacja tekstu może być nawet głębsza, gdyż oddając dzielenie screenu słuchaczowi, dajemy też jemu możliwość pracy na tekście i jego zmiany, podkreślania i od razu widzimy miejsca, które są dla niego wyzwaniem.

Możemy mieć też jednocześnie otwartą drugą tablicę, na którą przeklejamy nowe sformułowania,  opisujemy to, co pojawiło się na zajęciach, przeklejamy definicje ze słowników (łatwo do nich przeskoczyć na trzeciej tablicy) lub wklejamy obrazki przedstawiające dane słowo. To poruszanie się pomiędzy tablicami, naszą prezentacją, filmem, nagraniem i dzielenie widoku ze słuchaczem jest bardzo praktyczne i daje nowe możliwości personalizacji treści, lepszego budowania procesu zapamiętywania na lekcji, tworzenia skojarzeń, pobudzania emocji, pracy z kolorem (tradycyjnie  mamy zazwyczaj cztery kolory), pracy z różnymi aspektami języka. Wszystko to zachowuje się w postaci świetnych notatek, do których słuchacz zmoże odnieść się w domu.

Bardziej technicznie obeznani nauczyciele mogą otwierać kolejne zakładki i np. mieć na jednej z tablic Quizlet (narzędzie do tworzenia fiszek językowych) i w czasie lekcji lub pod jej koniec mogą wspólnie ze słuchaczem przygotować set słów i wyrażeń do opanowania na następne zajęcia. Niebywale cenne przy nauczaniu online jest to,  że możemy korzystać z bardzo dobrej jakości zdjęć, obrazów. Grafiki to częsty element zajęć. Słuchacze mówią o zdjęciach, opisują sytuacje. Skopiowanie pięknej grafiki i przyniesienie jej na zajęcia nie zawsze jest łatwe i w dużej mierze bazujemy albo na podręcznikach, albo na zwykłych czarno-białych kopiach. Tu materiały mogą być piękne, pobudzające emocje i wyobraźnię, dzięki czemu na dłużej zapadają w pamięć.

Dodatkowym atutem zajęć online  jest ich dynamika i żywy charakter.  Poruszeni jakimś zagadnieniem, zainspirowani postacią, możemy spontanicznie przeskoczyć ze słuchaczem do Internetu i pogłębić wiedzę, zobaczyć, co oryginalne źródła mówią na dany temat. Nauka odrywa się od podręcznika, gotowych treści, jest bardziej spontaniczna, autentyczna, bazująca na żywym języku. Uczenie online jest więc rodzajem sztuki (jak każde uczenie) i można je rozwijać wraz z nabywaniem doświadczenia.

                 

Organizacja i czynniki psychologiczne

Na drodze do pełnego sukcesu stoją jeszcze trudności organizacyjne i psychologiczne. Przez to, że nauczenie online jest tak elastyczne w swojej formie i jego dostępność jest tak duża, często z niego korzystamy w niewłaściwy sposób. Zajęcia online dużo łatwiej odwołać, bo przecież lektor nie jedzie od godziny do miejsca naszego spotkania. Przez elastyczny grafik często trudno znaleźć wspólny z lektorem termin.  Nauka staje się nieregularna, nie mamy poczucia postępu i rozwoju. Słuchacze uczący cię online często zaczynają naukę i po jakimś czasie z niej rezygnują, po czym znajdują nowego lektora i ponownie zaczynają kurs. Takie działania nie przekładają się na efekty nauczania. Decyzja o nauce online wymaga więc pewnych ram. Warto mimo wszystko określić intensywność zajęć, stałe terminy, czas nauki, tj. ile godzin w jakim czasie chcemy zrealizować, i cele. Tylko wtedy możemy liczyć na postępy i co za tym idzie - zwrot z inwestycji.

Podobnie ma się rzecz z tradycyjnymi kursami językowymi. Częste nieobecności, brak zaangażowania w kurs, brak czasu na naukę uniemożliwiają osiągnięcie celu. Kiedy jednak płaci się za rok czy semestr z góry, a zajęcia są zaplanowane dwa razy w tygodniu, mamy większą motywację, żeby z nich korzystać.

Zajęcia językowe online to doskonała forma nauki języków. Ma ona wiele praktycznych zalet, ale też jest bardzo intersująca metodycznie. Ma jednak swoje pułapki, które warto wcześniej dobrze przemyśleć, aby faktycznie z niej skorzystać.

Jesteś zainteresowany edukacją językową? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn