chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Jak pokonać bariery w edukacji językowej seniorów?

20/09/2019
by Katarzyna BRZOZOWSKA
Język: PL

„Sharing Best Practices in Teaching English for 50+” to projekt, którego uczestnikami byli lektorzy języka angielskiego z Polski, Rumunii oraz Estonii. Realizowany był w ramach programu Erasmus+ Edukacja dorosłych, Akcja 2. Celem współpracy była wymiana doświadczeń z zakresu nauczania seniorów języka angielskiego.

Studium Języków Obcych Modern Languages Center, koordynator z Polski, od ponad 10 lat prowadzi z powodzeniem zajęcia języka angielskiego dedykowane seniorom. Realizując projekt, chcieliśmy zwrócić uwagę na płynące z naszego doświadczenia specyficzne potrzeby i bariery, które pojawiają się w nauczaniu języka obcego osób starszych.

Na wstępie, chcielibyśmy podkreślić, że chociaż założeniem projektu była edukacja osób 50+, to w toku wymiany doświadczeń wraz z partnerami zdecydowaliśmy, że właściwszym byłoby skoncentrowanie się na znacznie starszych słuchaczach – osobach 60+, a nawet 70+. Jednym z czynników warunkującym pojawienie się określonych barier w nauczaniu językowym, oprócz wieku, jest status na rynku pracy. Osoby, które pozostają aktywne zawodowo, znacznie późnej zgłaszają i odczuwają, że trudniej jest im nauczyć się języka obcego, niż młodszym słuchaczom. Lektorzy biorący udział w projekcie również podkreślali, że widzą różnicę w nauczaniu dorosłych słuchaczy, kiedy ci przechodzą na emeryturę.

/pl/file/english-27244421920pngenglish-2724442_1920.png

                           

Owocem projektu jest “The Set of Tips & Guidelines for teaching English in 50 + groups” – materiał, który powstał dzięki wymianie doświadczeń między szkołami i lektorami zaangażowanymi w projekt, uczącymi grupy seniorów i grupy mieszane wiekowo.

Podczas sześciu spotkań projektowych, lektorzy  wzajemnie obserwowali swoje zajęcia, brali udział w warsztatach oraz omawiali wrażenia z obserwowanych lekcji. Ważnym elementem każdego spotkania było odkrywanie nowości, a także wspólnych elementów w strukturach szkół i przyjętych strategiach nauczania. Jako zwieńczenie projektu, w czerwcu 2019 roku odbyło się w Polsce szkolenie dla 16 lektorów wykorzystujące rezultaty projektu i wspólne zdobytą wiedzę.

Mimo wielu podobieństw między partnerami, np. przynależności do dawnego bloku wschodniego oraz profilu działalności (prywatne szkoły językowe), między naszymi instytucjami istnieje też wiele różnic. Podstawową jest chociażby sposób określania poziomów zaawansowania językowego. Mimo że wszyscy pracujemy w oparciu o Europejski Systemu Opisu Kształcenia Językowego (CEFR), był to jeden z trudniejszych i ważniejszych momentów w naszej współpracy. Aby rozmawiać „na temat” musieliśmy znaleźć wspólny punkt odniesienia. Wszystkie szkoły używają trochę innego systemu nazewnictwa poziomów i np. umiejętności, które w Polsce zaliczamy do kategorii poziomu B1, w Rumunii zawarte są jeszcze w poziomie A2.

Najbardziej zbliżone do siebie poziomy, wybrane potem do porównania, to: A2.2 (Estonia), A2.3 (Rumunia) oraz A2+ (Polska). Dokładny opis systemów nauczania oraz ram wybranych poziomów zaawansowania językowego w każdej ze szkół przedstawiono w pierwszej części “The Set of Tips & Guidelines for teaching English in 50 + groups”.

Drugim aspektem różniącym nasze kraje jest sytuacja ekonomiczna seniorów, wiek emerytalny oraz dostęp do edukacji. W najlepszej sytuacji są Estończycy, ich przewidywana długość życia jest najdłuższa, najpóźniej przechodzą na emeryturę oraz mają najłatwiejszy dostęp do edukacji. Sytuacja najgorzej wygląda w Rumunii, w której odsetek osób z wyższym wykształceniem w grupie 50+ jest najniższy z krajów partnerskich, przewidywana długość życia jest najkrótsza, a dostęp do edukacji jest ograniczony przez finanse. Polska znajduje się pośrodku. Warto jednak podkreślić, że mimo bogatej oferty zajęć dla seniorów, często ich odpłatność  jest barierą nie do pokonania. Dokładne porównanie sytuacji socjo-ekonomicznej seniorów jest częścią wspomnianej broszury.

Najważniejszym celem projektu było stworzenie zbioru uniwersalnych porad i wskazówek, które niezależnie od różnic kulturowych ułatwią lektorom prowadzenie zajęć w grupach seniorów. W tym celu przeprowadziliśmy, we wszystkich zaangażowanych w projekt szkołach, wśród słuchaczy-seniorów i ich lektorów ankiety diagnozujące potrzeby edukacyjne seniorów w zakresie nauki języka angielskiego oraz najbardziej powszechne bariery: w dostępie do edukacji i w nauczaniu osób starszych. W wyniku porównania ankiet udało nam się zdiagnozować bariery w edukacji językowej seniorów, a także sformułowaliśmy zestaw porad pozwalających na ich pokonanie.

Zdefiniowane bariery to:

  • Ograniczony dostęp do materiałów w języku angielskim w codziennym życiu (np. YouTube, Netflix).
  • Niechęć do poznawania nowoczesnych technik nauczania.
  • Niechęć do dostosowania się do nowego środowiska, np. nowej grupy.
  • Potrzeba większej zachęty, aby przeciwdziałać brakowi wiary w swoje umiejętności językowe.
  • Mniej okazji do ćwiczenia angielskiego poza klasą.
  • Większa zależność od zachęty jako motywatora.
  • Wolniejsze przyswajanie nowych materiałów (np. nowych reguł gramatycznych i jednostek leksykalnych).

Następnie przeprowadziliśmy pilotażowe lekcje przygotowane w oparciu o wskazówki. W zebranych po zajęciach ankietach zapytaliśmy: lektorów o przydatność porad, a słuchaczy o to, czy zauważyli różnicę w prowadzeniu zajęć.

Lektorzy uznali wskazówki za przydatne, zauważyli również pozytywną reakcję wśród słuchaczy na wprowadzone zmiany.

Z kolei według słuchaczy zajęcia były bardziej zrozumiałe, bardziej interesujące, atmosfera była milsza, a materiał bardziej dostosowany do ich potrzeb niż zwykle.

Podczas zbierania materiału do zestawu wskazówek lektorzy udzielili również kilku rad, jak lepiej przygotować zajęcia dla seniorów w odniesieniu do młodszych wiekowo grup dorosłych:

  • Wiek należy brać pod uwagę, ale w kontekście cech osobowości słuchaczy.
  • Podczas tworzenia aktywności weź pod uwagę doświadczenie życiowe uczniów 50+, wtedy zajęcia będą bardziej stymulujące.
  • Poświęć więcej czasu na wyjaśnienia, przejścia i ćwiczenia.
  • Ćwiczenia ze słuchu należy wzmacniać i powtarzać częściej niż w młodszych grupach.
  • W zajęciach typu „odgrywanie ról” poświęć więcej czasu na fazę przygotowawczą.
  • Starsi słuchacze często wymagają większej liczby ćwiczeń automatycznie utrwalających przyswojony wcześniej materiał, tzw. “drilling technique”.
  • Seniorzy mogą potrzebować więcej przykładów i/lub tłumaczeń, aby zrozumieć nowy materiał.
  • Stosowanie mniej rygorystycznych i formalnych ocen przynosi lepsze efekty nauczania.
  • Dyplomatycznie formułowane opinie nie wprowadzają napięcia w klasie.
  • Dostosuj treść lekcji do zainteresowań i celów uczniów.
  • Dostosuj swój styl nauczania do wieku słuchaczy. Osoby w różnych przedziałach wiekowych mają różne potrzeby edukacyjne – np. pięćdziesięciolatkowie przeważnie jeszcze pracują, podczas gdy siedemdziesięciolatkowie w większości są już na emeryturze

Jeżeli są Państwo zainteresowani dokładnymi wynikami naszej pracy oraz poznaniem wskazówek, jak pokonywać bariery w nauczaniu języka angielskiego osób 50+ zapraszamy do zapoznania się z “The Set of Tips & Guidelines for teaching English in 50 + groups”.

  

Jesteś zainteresowany edukacją językową? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn