Przejdź do treści
Blog
Blog

Ilona Zakowicz: włączenie cyfrowe seniorów

Osoby starsze, które nie posiadają komputera, internetu lub kompetencji cyfrowych, pozostają na marginesie życia społecznego.

Historie EPALE 2021

Moja biografia

Jestem pedagożką i kulturoznawczynią. Od ponad 10 lat współpracuję z osobami starszymi i na ich rzecz. Jestem też nauczycielką akademicką, szkoleniowczynią, autorką i współautorką ponad 30 publikacji naukowych. Należę do krajowych i międzynarodowych zespołów projektowych oraz badawczych, jestem kierowniczką ds. społecznych w Fundacji Opieka i Troska (koordynatorka Centrum Aktywności Lokalnej i Klubu Seniora).

Moje EPALE

O EPALE dowiedziałem się dzięki współpracy z Uniwersytetem Trzeciego Wieku na Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie w latach 2009-2015 miałam okazję angażować się w realizację projektów skierowanych do osób dorosłych, zwłaszcza seniorów, finansowanych m.in. ze środków programu Erasmus+ /Grundtvig. EPALE jest dla mnie niewyczerpanym źródłem inspiracji, wiedzy, dobrych praktyk i trendów z obszaru edukacji dorosłych. Wysokiej jakości treści publikowane na platformie EPALE, a także propozycje sprawdzonych, innowacyjnych metod, technik i narzędzi stosowanych w  edukacji dorosłych rozwijają mój warsztat trenerski, zwłaszcza w kontekście edukacji osób starszych.

Moja historia

Trwająca nieprzerwanie od kilkunastu miesięcy pandemia COVID-19 wpłynęła na niemal każdy obszar naszego życia, wywołując zmiany w naszym codziennym funkcjonowaniu, a niejednokrotnie także przekonaniach na temat roli i potencjału nowych technologii. Konieczność przeniesienie znacznej części naszych dotychczasowych aktywności do przestrzeni wirtualnej przyczyniła się do wielu zmian, także w obszarze edukacji dorosłych. Nowym elementem naszej społecznej rutyny stały się wideo- i telekonferencje, organizowane z wykorzystaniem: edukacyjnych platform, aplikacji, mediów społecznościowych oraz innych narzędzi umożliwiających edukację zdalną. Zmiana ta, choć dotyczy całego społeczeństwa, ma szczególne znaczenie dla osób starszych, a co za tym idzie także dla edukatorów senioralnych, zadaniem których było (i nadal jest) dostosowanie metod, technik i form pracy do nowych okoliczności.

Moje przygoda ze zdalnym nauczaniem osób starszych zaczęła się w marcu 2020 r. To wtedy członkowie grupy dyskusyjnej „Cafe UTW” przy Uniwersytecie Wrocławskim, którą mam przyjemność prowadzić od niespełna 10 lat, zaproponowali mi przejście na tryb spotkań online. Wprowadzony 20 marca 2020 r. stan epidemii w Polsce uniemożliwił nam realizację zajęć w dotychczasowej, stacjonarnej formule, mogliśmy jednak kontynuować je wykorzystując narzędzia do pracy zdalnej. Przejście od spotkań organizowanych we wrocławskich kawiarniach do „Wirtualnego Cafe UTW” przebiegał  bez większych komplikacji. Członkowie grupy Cafe UTW od wielu lat uczestniczyli bowiem w kursach komputerowych, prowadzonych w Uniwersytecie Trzeciego Wieku w Uniwersytecie Wrocławskim przeze mnie i innych edukatorów. To podczas tych zajęć seniorzy nauczyli się między innymi obsługi programu Skype, komunikatora Messenger czy serwisu społecznościowego Facebook.

W rezultacie udało nam się wybrać takie narzędzia zdalnej komunikacji, które odpowiadały potrzebom, możliwościom i oczekiwaniom słuchaczy. Ponieważ członkowie grupy Cafe UTW mieli zróżnicowany poziom kompetencji cyfrowych oraz motywacji do kontynuowania spotkań w formie online, niektórzy z nich ograniczyli się do korzystania z materiałów edukacyjnych i filmów instruktażowych zamieszczanych przeze mnie w grupie na Facebooku. Pozostali brali aktywny udział w spotkaniach online oraz dyskusjach na Facebooku. Seniorzy, jak sami deklarowali, nie chcieli przerywać realizowanego od wielu lat cyklu zajęć, a tym bardziej rezygnować z kontaktu, dyskusji, czytelniczych inspiracji, czy możliwości dzielenia się swoimi przemyśleniami i lękami związanymi z pandemią.

Po ponad roku pracy zdalnej wiem, że Internet (narzędzia zdalnej edukacji i komunikacji) pomógł seniorom lepiej funkcjonować w czasie pandemii. Oczywiście nie zastąpił on kontaktów i aktywności realizowanych offline, ale dał ich namiastkę.

Z jednej strony zatem narzędzia zdalnej komunikacji umożliwił mi kontynuowanie spotkań z seniorami - mimo izolacji, z drugiej natomiast pozwoliły mi być zdecydowanie bardziej elastyczną. Dzisiaj, w zależności od potrzeb i oczekiwań osób starszych, dobieram taką formułę zajęć (stacjonarne, hybrydowe, zdalne), która najlepiej wpisują się w potrzeby i oczekiwania określonej grupy. Jednocześnie nieustannie zachęcam seniorów do udziału w szkoleniach z zakresu metod i technik kształcenia na odległość. Prowadzę także konsultacje telefoniczne z zakresu obsługi programu Skype dla tych członków Klubu Seniora przy Fundacji Opieka i Troska,  którzy chcą dołączyć do zajęć prowadzonych od października 2020 r. w trybie online.

Prowadzone przeze mnie od ponad roku obserwacje pozwalają mi twierdzić, że seniorzy  wykazujący niski poziom kompetencji cyfrowych (lub ich brak) w większym stopniu doświadczyli skutków izolacji społecznej wynikającej m.in. z niemożności brania aktywnego udziału w zajęciach edukacyjnych – zarówno stacjonarnych, jak i tych wykorzystujących technik kształcenia na odległość. Pandemia sprawiła, że te osoby starsze, które były dotąd wykluczone cyfrowo zostały odcięte od możliwości korzystania z różnych form kontaktu czy aktywizacji. Nie tylko nie mogły one brać udziału w zajęciach, ale także konfrontować informacji czerpanych z radia i telewizji (na temat pandemii) z innymi źródłami wiedzy, co potęgowało ich niepokój.  Kluby Seniora, UTW czy inne organizacje w czasie pandemii przeszły na zajęcia zdalne lub zawiesiły swoją działalność. Seniorzy, którzy nie posiadali sprzętu komputerowego (z dostępem do Internetu) lub kompetencji cyfrowych zostały więc na obrzeżach życia społecznego.

W konsekwencji doszło do zerwania lub zmniejszenia intensywności kontaktów społecznych, a w rezultacie, przynajmniej w niektórych przypadkach, znacznego obnażenia nastroju i  stanów depresyjnych. Dlatego niezmiennie podkreślam, że jednym z podstawowych zadań, które powinny stawiać przed sobą placówki kierujące swoją ofertę do osób starszych powinna być  edukacja cyfrowa. Zwłaszcza po doświadczeniach pandemicznych wiemy, że należy upowszechniać wiedzę z zakresu obsługi komputera z dostępem do Internetu, zwłaszcza wśród seniorów. Jest to kompetencja przydatna i, jak się okazuje, kluczowa w sytuacji, której doświadczyliśmy wraz z pandemią.


podziel się swoją historią

Czy zainspirowała cię ta historia? Daj nam znać w komentarzu i wygraj wyjątkowy prezent od EPALE!

W każdym miesiącu, od maja do listopada 2021, 5 losowo wybranych użytkowników spośród tych, którzy skomentują opublikowane opowiadaniaotrzyma upominek. Wpisy muszą być merytoryczne i związane z tematem. 

Login (4)

Inna wersja językowa?

Ten dokument jest również dostępny w innych wersjach językowych. Wybierz z listy.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Najnowsze dyskusje

Dyskusja EPALE: Aktywne starzenie się i życiowe zmiany

W jaki sposób edukacja międzypokoleniowa może pomóc w aktywnym starzeniu się i życiowych zmianach?

Więcej

Dyskusja EPALE: Blended learning w edukacji dorosłych

W czwartek 26 listopada 2020 r., od godz. 10.00 do 16.00, EPALE będzie gospodarzem internetowej dyskusji na temat blended learning w edukacji dorosłych. Dyskusja będzie miała zupełnie nowy format, zaczynając od 30-minutowej transmisji na żywo, której towarzyszyć będzie rozmowa w formie komentarzy na platformie.

Więcej

Dyskusja EPALE: Integracja społeczna starzejącego się społeczeństwa i edukacja międzypokoleniowa

W środę 28 października, od godziny 10.00, EPALE będzie gospodarzem internetowej dyskusji na temat integracji społecznej starzejącego się społeczeństwa i edukacji międzypokoleniowej. Komentarze będą otwarte 19 października, aby uczestnicy mogli się przedstawić i zamieścić swoje uwagi z wyprzedzeniem. Dołącz do dyskusji!

Więcej