Przejdź do treści
Blog
Blog

Walka z analfabetyzmem funkcjonalnym przy pomocy szkół drugiej szansy – przykład z Serbii

Jakie są pierwsze słowa, które przychodzą państwu na myśl, kiedy słyszą państwo określenie „szkoła drugiej szansy”? Edukatorzy dorosłych w tym obszarze pomyślą zapewne o analfabetyzmie funkcjonalnym, biedzie, marginalizacji i wykluczeniu społecznym, wczesnym porzucaniu nauki, wrażliwych grupach dorosłych, uchodźcach, itd. Chociaż w kontekście dzisiejszych wyzwań gospodarczych posiadanie funkcjonalnej umiejętności czytania i pisania nie oznacza włączenia społecznego, to można zdecydowanie stwierdzić, że bycie analfabetą funkcjonalnym idzie w parze w dużym stopniu ze społeczną marginalizacją i wykluczeniem społecznym.

Second Chance Education Serbian example

Analfabetyzm funkcjonalny nie jest dwuwymiarowy

Jakie są pierwsze słowa, które przychodzą państwu na myśl, kiedy słyszą państwo określenie „szkoła drugiej szansy”? Edukatorzy dorosłych w tym obszarze pomyślą zapewne o analfabetyzmie funkcjonalnym, biedzie, marginalizacji i wykluczeniu społecznym, wczesnym porzucaniu nauki, wrażliwych grupach dorosłych, uchodźcach, itd. Chociaż pełny analfabetyzm został w zasadzie zwalczony w Europe, walka wciąż trwa, jeśli chodzi o zmniejszenie liczby osób dorosłych cierpiących na analfabetyzm funkcjonalny. Szacuje się, że 55 milionów obywateli UE pomiędzy 16 a 65 rokiem życia ma problemy związane z analfabetyzmem, natomiast UE wkłada więcej wysiłku w osiągnięcie ambitnych celów postawionych w strategii Europa 2020. Problem ten staje się coraz bardziej skomplikowany, jeśli spojrzymy na analfabetyzm funkcjonalny nie w sposób biegunowy, tzn. z perspektywy „tak” lub „nie”, bądź też na poziomie zadowalającym i niezadowalającym, lecz przypisując mu różne stopnie natężenia. Istnieje wiele sposobów rozumienia pojęcia funkcjonalnej umiejętności czytania i pisania w kontekście europejskim; ale na poziomie operacyjnym i z perspektywy kształcenia ustawicznego, można powiedzieć, że osoba, która ma taką umiejętność to ktoś, kto posiada kluczowe i podstawowe kompetencje oraz jest w stanie używać ich z powodzeniem w życiu codziennym. Chociaż w kontekście dzisiejszych wyzwań gospodarczych posiadanie funkcjonalnej umiejętności czytania i pisania nie oznacza włączenia społecznego, to można zdecydowanie stwierdzić, że bycie analfabetą funkcjonalnym idzie w parze w dużym stopniu ze społeczną marginalizacją i wykluczeniem społecznym.

 

Przykład serbski

Serbia zajmuje 39 miejsce na 160 badanych podmiotów w rankingu alfabetyzmu i szacuje się, że 98,1% ludności tego kraju potrafi czytać i pisać (chociaż można spekulować, że liczba osób umiejących czytać i pisać funkcjonalnie jest o wiele niższa). Opierając się na danych z kilku poprzednich dekad, uważa się, że znaczna ilość obywateli Serbii powyżej 15 roku życia albo rzuciła szkołę podstawową przed jej ukończeniem, albo w ogóle nie posiada wykształcenia. Obecnie, walka z tym problemem odbywa się w ramach dwóch różnych polityk, poprzez prewencję oraz edukację drugiej szansy.

Projekt Druga Szansa – Systemowy Rozwój Funkcjonalnej Edukacji Podstawowej dla Dorosłych rozpoczął się w Serbii w 2010 roku i miał na celu stworzenie systemu funkcjonalnej edukacji podstawowej połączonej z kształceniem zawodowym (trzeci poziom formalnej edukacji – najniższy poziom formalnego kształcenia i szkolenia zawodowego w Serbii) tak, aby zwiększyć zatrudnienie, spójność społeczną oraz przyspieszyć rozwój gospodarczy i obniżyć poziom biedy. Projekt opiera się na łączeniu potrzeb edukacyjnych z potrzebami rynku pracy, oraz na pojęciu kształcenia ustawicznego i na położeniu nacisku na rozwój umiejętności życiowych i kompetencji. Został on sfinansowany przez UE, która przyznała grant w wysokości 4 milionów euro, i zrealizowany przez GOPA Consulting Group w ramach konsorcjum z DVV-International, Europejskim Stowarzyszeniem na rzecz Edukacji Dorosłych (EAEA) oraz lokalnymi serbskimi partnerami takimi, jak Ministerstwo Edukacji Nauki i Rozwoju Technologicznego i Instytut Pedagogiki i Andragogiki Uniwersytetu w Belgradzie.

 

Program nauczania zorganizowany jest w trzech jednorocznych cyklach, które odpowiadają ośmiu latom edukacji formalnej w szkole podstawowej. Poza tym zawiera on także elementy przygotowania zawodowego, które pozostają do wyboru przez dorosłych uczniów. Wśród przedmiotów nauczania na poziomie podstawowym są: język serbski i angielski, matematyka, nauki ścisłe i przyrodnicze oraz alfabetyzm cyfrowy, które zostały specjalnie zaprojektowane dla dorosłych. Oprócz tego realizowane są nowe przedmioty, na przykład Odpowiedzialne Funkcjonowanie w Społeczeństwie Obywatelskim oraz Przedsiębiorczość. Ten ogromny projekt doprowadził do restrukturyzacji i renowacji starych szkół podstawowych dla dorosłych. Wymagał także stworzenia nowych klas na potrzeby dorosłych uczniów w 80 normalnych szkołach podstawowych oraz w 75 zawodowych szkołach średnich. Chodziło o to, aby te klasy pozostały na przyszłość oraz, żeby były w pełni finansowane przez państwo serbskie. Ponad 1000 nauczycieli przeszło dodatkowe szkolenie w zakresie andragogiki tak, aby mogli użyć strategii oraz umiejętności potrzebnych do nauki osób dorosłych. Od czasu publikacji przez Komisję Europejską Białej Księgi „Nauczanie i uczenie się. Na drodze do społeczeństwa uczącego się”, co przyczyniło się do rozpoczęcia pilotażowych projektów szkół drugiej szansy w 1997 roku, Serbia jest istotnym przykładem w kontekście szkół drugiej szansy.

 

Szkoły drugiej szansy w Europie

Obecnie Europejskie Stowarzyszenie Miast na Rzecz Szkół Drugiej Szansy (którego Zgromadzenie Ogólne odbędzie się 21 września 2017 r. w Sopocie, Polska) jest jedyną europejską siecią zaangażowaną w dalszy rozwój edukacji drugiej szansy. W całej Europie, szkoły drugiej szansy opierają się na zasadach multi-alfabetyzmu (język, umiejętność liczenia oraz alfabetyzm cyfrowy). Wyposażają one dorosłych w podstawowe elementy przygotowania zawodowego, a ponadto rozwijają osobisty potencjał dorosłych uczniów, zwiększając ich niezależność, samodzielność oraz motywację. Ta ostatnia jest prawdopodobnie niezwykle istotna dla zwiększenia własnych szans dorosłych już po „drugiej szansie”. Jedną z najbardziej widocznych cech tych osób, które zostały w tyle przez system formalnego wczesnego szkolnictwa jest brak perspektyw. To może oznaczać ich całkowitą niezdolność wyobrażenia sobie swojego miejsca w społeczno-gospodarczej przyszłości kraju, i w związku z tym koncentrowanie się tylko na przetrwaniu z dnia na dzień, bądź też nieumiejętność rozpoznania szans na polepszenie swojej jakości życia. Nie ulega wątpliwości, że we współczesnych społeczeństwach, edukacja formalna jest jedną z najważniejszych technik modernizowania własnego ja. Tak długo, jak tak jest, szkoły drugiej szansy pozostaną być może jedyną furtką dla niewidzialnych społeczności pozostawionych w tyle na dalekich peryferiach naszej rzeczywistości „jednego kliknięcia”.


Aleksandar Bulajić jest asystentem, a jednocześnie studentem ostatniego roku studiów doktoranckich w Katedrze Andragogiki Wydziału Filozofii na Uniwersytecie w Belgradzie. Jest także zastępcą redaktora naczelnego międzynarodowego czasopisma akademickiego Andragogical Studies. Ukończył studia magisterskie w zakresie andragogiki na Uniwersytecie w Belgradzie. Posiada tytuł naukowy magistra z zakresu psychologii i edukacji, który uzyskał na Uniwersytecie w Cambridge. Pracował ponadto w firmie międzynarodowej (Telenor) działającej w sektorze Nauczanie i Rozwój Zasobów Ludzkich. Aleksandar Bulajić opublikował 15 referatów poświęconych edukacji osób dorosłych, m.in. samodzielnie kierowanemu uczeniu się, konstruktywistycznemu uczeniu się, uczeniu się przez doświadczenie, edukacji wielokulturowej, gender i męskości w nauce dorosłych oraz pamięci operacyjnej a nauce dorosłych. Obecnie jego badania koncentrują się na kognitywnych aspektach nauki w wieku dojrzałym oraz umiejętności czytania i pisania osób dorosłych.

 

Login (10)

Inna wersja językowa?

Ten dokument jest również dostępny w innych wersjach językowych. Wybierz z listy.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Najnowsze dyskusje

Dyskusja EPALE: Blended learning w edukacji dorosłych

W czwartek 26 listopada 2020 r., od godz. 10.00 do 16.00, EPALE będzie gospodarzem internetowej dyskusji na temat blended learning w edukacji dorosłych. Dyskusja będzie miała zupełnie nowy format, zaczynając od 30-minutowej transmisji na żywo, której towarzyszyć będzie rozmowa w formie komentarzy na platformie.

Więcej

Dyskusja EPALE: Integracja społeczna starzejącego się społeczeństwa i edukacja międzypokoleniowa

W środę 28 października, od godziny 10.00, EPALE będzie gospodarzem internetowej dyskusji na temat integracji społecznej starzejącego się społeczeństwa i edukacji międzypokoleniowej. Komentarze będą otwarte 19 października, aby uczestnicy mogli się przedstawić i zamieścić swoje uwagi z wyprzedzeniem. Dołącz do dyskusji!

Więcej

Dyskusja EPALE: Zapewnienie edukacji w zakresie podstawowych umiejętności

Podstawowe umiejętności są przekrojowe. Są one istotne nie tylko dla edukacji, ale także dla polityki zatrudnienia, zdrowotnej, społecznej i środowiskowej.  Dyskusja online odbędzie się na tej stronie w dniach 16-17 września w godzinach 10:00-16:00 CET i będzie moderowana przez koordynatorów tematycznych EPALE Gracielę Sbertoli (sekretarza generalnego EBSN) i Tamása Harangozó.

Więcej