chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Walka z analfabetyzmem funkcjonalnym przy pomocy szkół drugiej szansy – przykład z Serbii

28/07/2017
by Beata Jurkowicz
Język: PL
Document available also in: EN HU FR HR DE CS

/pl/file/second-chance-education-serbian-exampleSecond Chance Education Serbian example

Second Chance Education Serbian example

Analfabetyzm funkcjonalny nie jest dwuwymiarowy

Jakie są pierwsze słowa, które przychodzą państwu na myśl, kiedy słyszą państwo określenie „szkoła drugiej szansy”? Edukatorzy dorosłych w tym obszarze pomyślą zapewne o analfabetyzmie funkcjonalnym, biedzie, marginalizacji i wykluczeniu społecznym, wczesnym porzucaniu nauki, wrażliwych grupach dorosłych, uchodźcach, itd. Chociaż pełny analfabetyzm został w zasadzie zwalczony w Europe, walka wciąż trwa, jeśli chodzi o zmniejszenie liczby osób dorosłych cierpiących na analfabetyzm funkcjonalny. Szacuje się, że 55 milionów obywateli UE pomiędzy 16 a 65 rokiem życia ma problemy związane z analfabetyzmem, natomiast UE wkłada więcej wysiłku w osiągnięcie ambitnych celów postawionych w strategii Europa 2020. Problem ten staje się coraz bardziej skomplikowany, jeśli spojrzymy na analfabetyzm funkcjonalny nie w sposób biegunowy, tzn. z perspektywy „tak” lub „nie”, bądź też na poziomie zadowalającym i niezadowalającym, lecz przypisując mu różne stopnie natężenia. Istnieje wiele sposobów rozumienia pojęcia funkcjonalnej umiejętności czytania i pisania w kontekście europejskim; ale na poziomie operacyjnym i z perspektywy kształcenia ustawicznego, można powiedzieć, że osoba, która ma taką umiejętność to ktoś, kto posiada kluczowe i podstawowe kompetencje oraz jest w stanie używać ich z powodzeniem w życiu codziennym. Chociaż w kontekście dzisiejszych wyzwań gospodarczych posiadanie funkcjonalnej umiejętności czytania i pisania nie oznacza włączenia społecznego, to można zdecydowanie stwierdzić, że bycie analfabetą funkcjonalnym idzie w parze w dużym stopniu ze społeczną marginalizacją i wykluczeniem społecznym.

 

Przykład serbski

Serbia zajmuje 39 miejsce na 160 badanych podmiotów w rankingu alfabetyzmu i szacuje się, że 98,1% ludności tego kraju potrafi czytać i pisać (chociaż można spekulować, że liczba osób umiejących czytać i pisać funkcjonalnie jest o wiele niższa). Opierając się na danych z kilku poprzednich dekad, uważa się, że znaczna ilość obywateli Serbii powyżej 15 roku życia albo rzuciła szkołę podstawową przed jej ukończeniem, albo w ogóle nie posiada wykształcenia. Obecnie, walka z tym problemem odbywa się w ramach dwóch różnych polityk, poprzez prewencję oraz edukację drugiej szansy.

Projekt Druga Szansa – Systemowy Rozwój Funkcjonalnej Edukacji Podstawowej dla Dorosłych rozpoczął się w Serbii w 2010 roku i miał na celu stworzenie systemu funkcjonalnej edukacji podstawowej połączonej z kształceniem zawodowym (trzeci poziom formalnej edukacji – najniższy poziom formalnego kształcenia i szkolenia zawodowego w Serbii) tak, aby zwiększyć zatrudnienie, spójność społeczną oraz przyspieszyć rozwój gospodarczy i obniżyć poziom biedy. Projekt opiera się na łączeniu potrzeb edukacyjnych z potrzebami rynku pracy, oraz na pojęciu kształcenia ustawicznego i na położeniu nacisku na rozwój umiejętności życiowych i kompetencji. Został on sfinansowany przez UE, która przyznała grant w wysokości 4 milionów euro, i zrealizowany przez GOPA Consulting Group w ramach konsorcjum z DVV-International, Europejskim Stowarzyszeniem na rzecz Edukacji Dorosłych (EAEA) oraz lokalnymi serbskimi partnerami takimi, jak Ministerstwo Edukacji Nauki i Rozwoju Technologicznego i Instytut Pedagogiki i Andragogiki Uniwersytetu w Belgradzie.

 

Program nauczania zorganizowany jest w trzech jednorocznych cyklach, które odpowiadają ośmiu latom edukacji formalnej w szkole podstawowej. Poza tym zawiera on także elementy przygotowania zawodowego, które pozostają do wyboru przez dorosłych uczniów. Wśród przedmiotów nauczania na poziomie podstawowym są: język serbski i angielski, matematyka, nauki ścisłe i przyrodnicze oraz alfabetyzm cyfrowy, które zostały specjalnie zaprojektowane dla dorosłych. Oprócz tego realizowane są nowe przedmioty, na przykład Odpowiedzialne Funkcjonowanie w Społeczeństwie Obywatelskim oraz Przedsiębiorczość. Ten ogromny projekt doprowadził do restrukturyzacji i renowacji starych szkół podstawowych dla dorosłych. Wymagał także stworzenia nowych klas na potrzeby dorosłych uczniów w 80 normalnych szkołach podstawowych oraz w 75 zawodowych szkołach średnich. Chodziło o to, aby te klasy pozostały na przyszłość oraz, żeby były w pełni finansowane przez państwo serbskie. Ponad 1000 nauczycieli przeszło dodatkowe szkolenie w zakresie andragogiki tak, aby mogli użyć strategii oraz umiejętności potrzebnych do nauki osób dorosłych. Od czasu publikacji przez Komisję Europejską Białej Księgi „Nauczanie i uczenie się. Na drodze do społeczeństwa uczącego się”, co przyczyniło się do rozpoczęcia pilotażowych projektów szkół drugiej szansy w 1997 roku, Serbia jest istotnym przykładem w kontekście szkół drugiej szansy.

 

Szkoły drugiej szansy w Europie

Obecnie Europejskie Stowarzyszenie Miast na Rzecz Szkół Drugiej Szansy (którego Zgromadzenie Ogólne odbędzie się 21 września 2017 r. w Sopocie, Polska) jest jedyną europejską siecią zaangażowaną w dalszy rozwój edukacji drugiej szansy. W całej Europie, szkoły drugiej szansy opierają się na zasadach multi-alfabetyzmu (język, umiejętność liczenia oraz alfabetyzm cyfrowy). Wyposażają one dorosłych w podstawowe elementy przygotowania zawodowego, a ponadto rozwijają osobisty potencjał dorosłych uczniów, zwiększając ich niezależność, samodzielność oraz motywację. Ta ostatnia jest prawdopodobnie niezwykle istotna dla zwiększenia własnych szans dorosłych już po „drugiej szansie”. Jedną z najbardziej widocznych cech tych osób, które zostały w tyle przez system formalnego wczesnego szkolnictwa jest brak perspektyw. To może oznaczać ich całkowitą niezdolność wyobrażenia sobie swojego miejsca w społeczno-gospodarczej przyszłości kraju, i w związku z tym koncentrowanie się tylko na przetrwaniu z dnia na dzień, bądź też nieumiejętność rozpoznania szans na polepszenie swojej jakości życia. Nie ulega wątpliwości, że we współczesnych społeczeństwach, edukacja formalna jest jedną z najważniejszych technik modernizowania własnego ja. Tak długo, jak tak jest, szkoły drugiej szansy pozostaną być może jedyną furtką dla niewidzialnych społeczności pozostawionych w tyle na dalekich peryferiach naszej rzeczywistości „jednego kliknięcia”.


Aleksandar Bulajić jest asystentem, a jednocześnie studentem ostatniego roku studiów doktoranckich w Katedrze Andragogiki Wydziału Filozofii na Uniwersytecie w Belgradzie. Jest także zastępcą redaktora naczelnego międzynarodowego czasopisma akademickiego Andragogical Studies. Ukończył studia magisterskie w zakresie andragogiki na Uniwersytecie w Belgradzie. Posiada tytuł naukowy magistra z zakresu psychologii i edukacji, który uzyskał na Uniwersytecie w Cambridge. Pracował ponadto w firmie międzynarodowej (Telenor) działającej w sektorze Nauczanie i Rozwój Zasobów Ludzkich. Aleksandar Bulajić opublikował 15 referatów poświęconych edukacji osób dorosłych, m.in. samodzielnie kierowanemu uczeniu się, konstruktywistycznemu uczeniu się, uczeniu się przez doświadczenie, edukacji wielokulturowej, gender i męskości w nauce dorosłych oraz pamięci operacyjnej a nauce dorosłych. Obecnie jego badania koncentrują się na kognitywnych aspektach nauki w wieku dojrzałym oraz umiejętności czytania i pisania osób dorosłych.

 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 1 z 1
  • Obrazek użytkownika Simone Kaufhold
    Vielen Dank für den interessanten Einblick in die Situation der Alphabetisierung/ Grundbildung in Serbien. Wir freuen uns auf viele Impulse für die europäische Erwachsenenbildung aus Serbien über Erasmus+