chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Edukacja osadzonych obcokrajowców w polskim systemie penitencjarnym

14/12/2016
by Anna Pokrzywnicka
Język: PL

Wszelkiego rodzaju zamknięte zakłady penitencjarne stanowią swoisty mikroświat, rządzący się swoimi zasadami i regułami, w którym zachodzą różnego rodzaju interakcje i relacje międzyludzkie. Zatem spotykają się w nim osoby o różnorakich poglądach, wyznaniach, wykształceniu czy pozycji społecznej. Jednym z elementów resocjalizacji jest udział w procesie uczenia się, co przekłada się na możliwość uczęszczania do szkoły podstawowej, gimnazjum, liceum czy uczestnictwo w kursach zawodowych. Co dzieje się w momencie gdy do jednostki zamkniętej trafia osoba odmiennej narodowości? Czy tak jak obywatel Polski ma prawo do nauki za kratami więzienia? Na jaką pomoc czy też możliwości edukacyjne może liczyć?

Osadzonych obcokrajowców w polskich jednostkach penitencjarnych jest stosunkowo niewielu, jednak patrząc na statystyki Służby Więziennej liczebność ich wzrasta (we wrześniu 2015 r. było 544 a już we wrześniu br. 646). Pomimo tego iż, żadne przepisy, ani ustawy o cudzoziemcach ani ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie mówią nic o obowiązku objęcia nauką osadzonych małoletnich w ośrodkach strzeżonych, to konstytucyjnym jest zapewnienie im takiej możliwości czy to w ośrodku strzeżonym czy też w pobliskiej szkole do której mogliby być dowożeni.

Obowiązkowi szkolnemu podlegają wszystkie dzieci aż do ukończenia gimnazjum, przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od ich statusu prawnego. Ten obowiązek dotyczy zatem także cudzoziemców – niezależnie od tego czy przebywają w Polsce legalnie, czy też nielegalnie. Niewątpliwie największym problemem i barierą jest brak znajomości języka polskiego. Obcokrajowcy pochodzący z niemal każdego zakątka świata, w dużej mierze mają problemy z komunikacją ze względu na barierę językową, dlatego duży nacisk kładzie się na jego naukę. Każdej osobie podlegającej obowiązkowi nauczania w ramach oświaty więziennej, a nie władającej językiem polskim na odpowiednim poziomie, na mocy art. 94a ust. 4a ustawy o systemie oświaty zapewnia się osobę (asystenta kulturowego) w charakterze pomocy nauczyciela. Jednak pomoc ta udzielana jest nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy. Wskazane byłoby rozszerzenie takiej pomocy również na innych uczących się obcokrajowców, aby proces dydaktyczny był pełniejszy i na odpowiednim poziomie. Asystent mógłby służyć pomocą, informacją czy też poradą w sytuacji gdy główną przeszkodą jest bariera językowa.

Obcokrajowcy pochodzący z różnych obszarów świata osadzeni w zakładach karnych pozostają w rozproszeniu. Nie praktykuje się bowiem systemu grupowania w tych samych jednostkach penitencjarnych osadzonych pochodzących z tego samego kraju czy regionu, a co za tym idzie, jeśli powstają grupy dydaktyczne w danym ZK czy też AŚ to są to grupy wielonarodowościowe. Trudne jest zatem stworzenie w takiej sytuacji zajęć kultywujących kulturę czy język danego kraju. Niewątpliwie przed trudnym zadaniem stają w tej sytuacji nauczyciele, którzy aby dobrać odpowiednie metody nauczania dla grup wielonarodowościowych powinni rozeznać się w kulturze i obyczajach wszystkich członków danej grupy aby proces edukacji spełnił odpowiednio swoją rolę. System grupowania mógłby pomóc w procesie resocjalizacji, uwzględniając potrzeby więźniów związane z kontaktem i porozumiewaniem się z osobami mówiącymi tym samym językiem, wyznającymi tą samą religię czy też wywodzącymi się z tej samej kultury.

Dużą nadzieję w edukacji skazanych cudzoziemców pokłada się w metodach kształcenia na odległość (e-learning). Obok tradycyjnych środków e-lerningowych opartych na e-mailach, chatach, wideokonfrencjach czy też kursach korespondencyjnych, Adam Szecówka ("E-learning jako czynnik wspierający edukację osadzonych ich readaptację społeczną") promuje wprowadzenie modelu sieci uczenia asynchronicznego ALN (Asynchronous Learning Networks). Model ten polega na wysyłaniu różnego rodzaju materiałów dydaktycznych (tekstów, dźwięków, obrazów statycznych i dynamicznych) oraz na aktywnym symulowaniu fizycznej obecności nauczycieli, administratorów sieci oraz osób wspomagających cały proces, co pozwala na odczucie przez wychowanków faktycznej interakcji, współpracy i wsparcia, niezbędnych do wdrożenia środków naukowo - dydaktycznych. Zaletą tej metody jest brak równoczesnego uczestnictwa nauczyciela i ucznia w procesie nauczania, ale jednocześnie wymaga ona raz na jakiś czas zorganizowania spotkań niezbędnych do przeprowadzenia np. ćwiczeń laboratoryjnych, wymiany zdań czy przeprowadzenia egzaminów.

Aby zatem dążyć do osiągnięcia jednego z głównych celów wykonywania kary pozbawienia wolności (zgodnie z art.67 Kodeksu Karnego Wykonawczego), czyli wzbudzenia w skazanym woli współdziałania, kształtowania jego społecznie pożądanych postaw, a w szczególności poczucia odpowiedzialności oraz potrzeby przestrzegania porządku prawnego i tym samym powstrzymania się od powrotu do przestępstwa, należy jak najpełniej organizować proces uczenia się uwzględniając nauczanie, zdobywanie odpowiednich kwalifikacji zawodowych, czy udział w zajęciach kulturalno-oświatowych i sportowych. Ukierunkowanie się w tym procesie na cudzoziemców, z uwzględnieniem nauki języka polskiego jest bardzo pożądanym zjawiskiem i będzie dla nich szczególnie ważne, aby po wyjściu na wolność, mogli jak najpełniej funkcjonować w polskim środowisku, już bez łamania prawa. Natomiast pozostałym współwięźniom pozwala to na poznanie innych kultur, zwiększenie tolerancji i poszanowania odmienności.

Anna Cupiał

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn