European Commission logo
Utwórz konto
Blog
Blog

Edukacja (d)o starości. Dlaczego i dla kogo nawiązywanie relacji międzypokoleniowych jest ważne

14% respondentów w starszym wieku dostrzega u młodzieży niechęć wobec seniorów.

Jeśli odrzucimy stereotypy „nudnej starości” i „szalonej młodości”,

to okazuje się, że jesteśmy w głębi serca i ducha bardzo podobni.

Stanisław, uczestnik projektu „Seniorzy w Akcji”

Wydaje się, że słowa uczestnika działań międzypokoleniowych trafiają w samo sedno, mimo to współpraca międzypokoleniowa, wymiana doświadczeń i wiedzy pomiędzy generacjami nie jest zjawiskiem powszechnym w naszym społeczeństwie. Wyniki badań potwierdzają poczcie obawy przed taką współpracą u każdej ze stron, wywołaną utrzymującymi się w społeczeństwie stereotypami, nieuzasadnioną niechęcią czy brakiem wiary we własne siły.[1]

Jak wynika z badań - 14% respondentów w starszym wieku dostrzega u młodzieży niechęć wobec seniorów. Większość seniorów (49%) dostrzega obojętność ludzi młodych, a tylko u 30% odnotowuje w postawach młodzieży życzliwość do osób starszych. [2] Zrozumiała wydaje się zatem obawa seniorów przed wchodzeniem w relacje i współpracę z młodzieżą.

Pojedyncze negatywne doświadczenia mogą potęgować obawy i lęk oraz skutkować pogłębianiem się stereotypów dotyczących młodzieży i uogólnianiem ich na wszystkich młodych ludzi. Następstwem może być dalsze wycofywanie się z życia społecznego, pasywność, brak wiary we własne możliwości, obniżenie samooceny, strach przed wchodzeniem w nowe relacje i nowe sytuacje.

Wydaje się zatem istotne, by działania, składające się na edukację międzypokoleniową, miały na celu przywrócenie im poczucia bycia ważnymi i potrzebnymi dla innych, szczególnie w oczach młodszych. Należy podkreślać niezwykle istotną rolę starszych w społeczeństwie – jako tych, którzy mogą dzielić się i wspierać swym doświadczeniem. Zadaniem edukacji międzypokoleniowej staje się zatem inicjowanie do podejmowania dialogu, który opiera się na  wzajemnym szacunku, uwzględniając jednocześnie pokoleniową odmienność jej uczestników.

Młodzi – seniorom, seniorzy  – młodym

Podstawą zaangażowania seniorów jest dobra motywacja, dlatego ważne są potencjalne korzyści, jakie osobom starszym daje międzygeneracyjna aktywność społeczna: możliwość dzielenia się wiedzą, nawiązywanie nowych kontaktów, poczucie własnej wartości, użyteczności dla innych, kontakty społeczne, często ucieczka przed samotnością, zachowanie kondycji psychicznej i fizycznej, możliwość realizacji własnych pasji, rozwijanie umiejętności, zdobywanie nowej wiedzy, poczucie dobrze wykorzystanego czasu. Dzięki zaangażowaniu seniorów w działalność międzypokoleniową dajemy im także możliwość poznania innego sposobu spędzania czasu wolnego niż - jak wskazują badania - głównie oglądania telewizji.

Edukacja międzypokoleniowa niesie ze sobą także wiele wartości dla młodszego pokolenia. Uczestnicząca w niej młodzież, ma możliwość zrekonstruowania swojej wizji osoby starszej, która najczęściej obciążona jest chorobami i niedołężnością oraz utratą samodzielności i uzależnieniem od innych ludzi. Funkcjonuje także stereotyp pasywnego, schorowanego seniora, bojącego się i nienadążającego za postępem technicznym (komputery, Internet, portale społecznościowe), przepełnionego żalem i narzekającego na swój los.

Ważne jest zatem stworzenie warunków do nawiązania kontaktów i współpracy, która będzie satysfakcjonująca dla każdej ze stron. To dzięki pozytywnym doświadczeniom młodzieży w nawiązywaniu zadowalających i trwałych relacji międzygeneracyjnych, osłabieniu ulegają skutki ageizmu (dyskryminacji wiekowej w społeczeństwie), do których należy dystansowanie się czy dewaluacja. Młodzież chętniej korzysta z potencjału, jakim dysponują seniorzy ze względu na swoje doświadczenie życiowe, a także „pamiętanie” przeszłości.

Dobre praktyki

Edukacja międzypokoleniowa wymaga celowych działań edukacyjnych, które powinny być prowadzone z wykorzystaniem różnych metod i instytucji.

Za dobrą i godną naśladowania praktykę, uznaję działania realizowane przez Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę", w  szczególności projekt „Seniorzy w akcji”, który w tym roku obchodzi swoje 10-lecie istnienia. [3] Jest to konkurs, w którym oferowane są granty i szkolenia dla osób powyżej 60. roku życia. Autorskie działania prospołeczne seniorów mogą być realizowane przez nich samodzielnie, jednak najczęściej dochodzi do nawiązania współpracy z osobą młodszą. Sprzyja to tworzeniu międzygeneracyjnych i trwałych relacji społecznych.

Podsumowanie

Podsumowując, chciałabym jeszcze raz podkreślić, że edukacja międzypokoleniowa umożliwia lepsze wzajemne poznanie się osób należących do różnych pokoleń, ogranicza stereotypy, które cały czas funkcjonują w społecznej świadomości. Są to stereotypy występujące zarówno w myśleniu młodszych osób o osobach starszych i o starości, jak i w myśleniu osób starszych o ludziach młodych.

Projektowani działań wielopokoleniowych oraz uczestnictwo seniorów i młodzieży w edukacji międzygeneracyjnej, umożliwia im zdobycie wiedzy i umiejętności o tym, w jaki sposób mogą skutecznie podejmować i realizować działania oraz jak je odpowiednio komunikować.

Często osoby starsze nie wiedzą, w jaki sposób pokazywać się jako osoby aktywne, ważne dla społeczeństwa, atrakcyjne pod względem współpracy na rzecz swoich lokalnych społeczności.

Działania międzygeneracyjne dają zatem szansę seniorom na aktywne włączanie się w nurt życia społecznego, wspierającego proces edukacyjno-wychowawczy młodzieży.


Nina Woderska – doktor nauk społecznych, trener, animator działań międzypokoleniowych


Interesujesz się edukacją seniorów? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod prowadzenia szkoleń i niestandardowych form aktywizacji seniorów?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPAL


Zobacz także:

Zoom na innowacje społeczne w Domach pomocy społecznej

Potencjał i wyzwania klubów seniora jako miejsc aktywizacji osób starszych

Miasto przyjazne starzeniu, czyli jakie?

6 powodów, dla których seniorzy (nie) korzystają z mediów społecznościowych

Być czy nie być … wolontariuszem na starość? Oto jest pytanie. O znaczeniu wolontariatu w życiu seniorów

#Zdrowie – kampanie prozdrowotne w edukacji pozaformalnej dorosłych


Źródła:

[1] Lamparska–Zając L., Współczesny obraz człowieka starszego wśród młodych dorosłych, Repozytorium Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2013, http://repozytorium.ukw.edu.pl/handle/item/165.

[2] CBOS, Polacy wobec ludzi starych i własnej starości. Komunikat z badań, Warszawa 2009.

[3] Szatur-Jaworska B., O sposobach mówienia o starości. Debata, analiza, przykłady, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2014.

[4] http://seniorzywakcji.pl/

Login (2)

Komentarz

W pełni zgadzam się, że świadoma praca nad relacjami międzypokoleniowymi jest bardzo potrzebna zarówno społecznie jak i osobiście. Nie tak dawno temu pracowałam dla menedżerów w dużej organizacji i pytałam, co jest dla nich ważne w życiu na tyle, żeby poświecili temu swój czas (poza pracą, rodziną, przyjaciółmi) To byli młodzi ludzie, pistolety.  I dowiedziałam się, że zrobiliby to na rzecz powstańców warszawskich, innych osób starszych i dzieci. Co więcej, zrobili to. Dlaczego? Dla doświadczenia, dla nauki, dla poczucia sensu i aby się nawzajem lepiej poznać. Tak powiedzieli. Piękne!

Login (0)

Odkąd model rodziny wielopokoleniowej przestał być normą we współczesnej Europie wydaje się, że drogi pokoleń młodzieży i seniorów rozchodzą się. A przecież właściwe relacje między pokoleniami gwarantują choćby podtrzymywanie tradycji, przekaz doświadczeń i więzi rodzinnych oraz właściwy rozwój postaw obywatelskich. Obie strony mogą być równie atrakcyjne dla siebie nawzajem. Ważne jest moim zdaniem takie konstruowanie programów edukacyjnych, aby pozwolić obu stronom mieć poczucie satysfakcji ze skutecznego przekazania  wiedzy (umiejętności) i korzyści ze zdobytej wiedzy (umiejętności) jednocześnie.
Login (0)

Programy edukacyjne, o których pani pisze, to raz, a dwa osoby tworzące/ animujące takie sytuacje, w których dochodzi do kontaktów i współpracy osób z różnych pokoleń. Z moich obserwacji wynika, że lęk po obu stronach jest często nieuzasadniony, niemniej jednak blokuje dialog i wymianę wiedzy oraz doświadczeń. Tworzenie przestrzeni do spotkania się i mądre łączenie obu pokoleń (inspirujące, życzliwe, nie na siłę) może być tu dobrym kluczem.  
Login (0)

Zgodzę się Pani Jolanto, że zadaniem animatora jest stworzenie odpowiedniej przestrzeni do wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy tymi generacjami. Ważne jest wiele elementów - np.  atmosfera szacunku do każdego uczestnika tego procesu - zarówno do sędziwego wiekiem "Antoniego", jak i młodego "Antka". 
Efekty (z moich obserwacji) są błyskawiczne. 
Login (0)

Witam Panią, bardzo ciekawy tekst, zwłaszcza że dotyczy aktualnych problemów i budowania relacji międzypokoleniowej - takiej właściwej. Muszę powiedzieć, że obserwuję czasem bardzo udane działania w tej mierze w ośrodkach kultury, w których organizuje się szereg projektów i aktywności, pozwalających lepiej wzajemnie się zrozumieć - na poziomie juniorzy - seniorzy. Takim przykładem może być wieloletni klub Walor działający od 30 lat w MOK w Piastowie, którego celem jest rozwój artystyczno-malarski jego uczestników. Pracują razem, wymieniają się doświadczeniami, jedni drugich inspirują. Uczestniczą tam osoby w wieku nawet 94 lat, a także, można rzec, pra-pra wnuki. Są wspólne wystawy obrazów i wernisaże, widoczny jest wzajemny dobry kontakt i korzyści wzbogacające poziom umiejętności, jak i rozwijanie veny twórczej. Uważam, że działania te wzmacniają rodziny oraz w dużym stopniu rozwijają zdrowsze i silniejsze społeczeństwo.Pozdrawiam serdecznieMaria Idźkowska - Ambasadorka EPALE
Login (0)

Users have already commented on this article

Chcesz zamieścić komentarz? Zaloguj się lub Zarejestruj się.

Inna wersja językowa?

Ten dokument jest również dostępny w innych wersjach językowych. Wybierz z listy.
Switch Language

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Najnowsze dyskusje

Dyskusja EPALE na temat społeczności uczących się na obszarach wiejskich

Nie przegap kolejnej dyskusji EPALE w środę, 8 czerwca!

Więcej

Dyskusja online na temat kultury w czasach kryzysu

W czwartek 28 kwietnia 2022 r., między godz. 10.00 a 16.00, na EPALE odbędzie się transmitowana na żywo dyskusja online na temat kultury w czasach kryzysu.

Więcej