chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Czy ECVET to system przenoszenia i akumulacji osiągnięć?

27/02/2019
przez WOJCIECH STECHLY
Język: PL
Document available also in: EN

Jeśli czytasz ten artykuł, to pewnie już wiesz, że w akronimie ECVET kryje się system przenoszenia i akumulacji osiągnięć (Europejski System Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym [1]). Przysparza to niemało trudności interesariuszom, którzy próbują zrozumieć, czym jest ECVET. Jeśli to nie system przenoszenia i akumulowania osiągnięć, to co? Może jedynie propozycja ramowych rozwiązań (framework)?

Wielu przedstawicieli krajów i partnerów zajmujących się mobilnością edukacyjną i zawodową używa ramowych rozwiązań ECVET, takich jak kwalifikacje, efekty uczenia się, jednostki efektów uczenia się lub wskaźniki ilościowe: liczba godzin lub punktów zaliczeniowych. To znaczy, że korzystają z podejścia i narzędzi opisanych w Zaleceniu w sprawie ECVET [2] (czyli z ramowych rozwiązań ECVET) albo do tworzenia lokalnego systemu przenoszenia i akumulowania osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym (na poziomie krajowym), albo do akumulowania i przenoszenia osiągnięć w ramach dwu- lub wielostronnej współpracy. Podczas zeszłorocznego szkockiego Peer Learning Activity [3] niektórzy uczestnicy nazywali takie działania skrótowo stosowaniem „zasad ECVET” (ECVET principles).

A jak to jest z europejskim wymiarem ECVET? W opinii niektórych stworzenie międzynarodowego rozwiązania to pieśń przyszłości (w najlepszym razie). Z drugiej strony, według tych, którzy zjedli zęby na rozwijaniu międzypaństwowej współpracy w ramach mobilności edukacyjnej i zawodowej, perspektywa opracowania międzynarodowego systemu jest w zasięgu ręki.

Odkładając na bok różnice opinii wynikające z indywidualnych doświadczeń, odpowiedź na pytanie zawarte w tytule zależy od tego, jak kto rozumie pojęcie systemu. Nie ryzykując zbyt wiele, można powiedzieć, że system zawsze pełni określone funkcje i działa w praktyce. Zapewne ważna jest też pewna minimalna spójność w systemie i zorganizowanie? A jeśli system jest mozaiką różnych rozwiązań, to w jakim stopniu powinny one ze sobą współgrać, żebyśmy tę całość mogli nazwać systemem?

Zastanówmy się najpierw nad łagodnymi kryteriami weryfikacji, które oddawałyby zdroworozsądkowe rozumienie systemu:

  

/pl/file/tabelka1plpng-2tabelka_1_pl.png

  

Moim zdaniem wynik oceny spełnienia tych kryteriów przemawia za tym, by na razie mówić o ramowych rozwiązaniach dla przenoszenia i akumulowania osiągnieć, a nie o systemie. Ale mimo to opracowanie Europejskiego Systemu Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym uważam za potrzebne. Aby to osiągnąć, potrzeba czegoś więcej niż jednego tylko Zalecenia i garści technicznych specyfikacji. Trzeba jasno powiedzieć: to, jak rzeczy się mają, to nie wina ani Komisji Europejskiej, ani społeczności ECVET. Systemy kwalifikacji oraz kształcenia i szkolenia zawodowego (w tym przepisy dotyczące edukacji i rynku pracy, branżowego zaangażowania, a także kultury w edukacji itd.) są bardziej zróżnicowane, niż większość z nas sobie wyobraża.

Obszar szkolnictwa wyższego jest dobrym punktem odniesienia – od ponad siedmiuset lat rozwija współpracę, akademickie standardy, a od niedawna intensywnie rozwija proces boloński. Ma ogólnoeuropejską ramę kwalifikacji (tzw. deskryptory dublińskie, ERK) i system kwalifikacji obowiązujący w każdym kraju (zestaw stopni i tytułów: licencjata, inżyniera, magistra i doktora), a nawet międzynarodowy system przenoszenia i akumulowania osiągnięć (ECTS).

Tymczasem rozwiązania stosowane w kształceniu i szkoleniu zawodowym są bardziej zróżnicowane i o wiele młodsze. Składają się na nie różnorodne systemy wstępnego szkolenia zawodowego, korzeniami sięgające XIX wieku, funkcjonujące od (setek) lat systemy rzemiosła, ale także dynamicznie rozwijane ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe. Temu wszystkiemu towarzyszy rozkwit sektora kształcenia pozaformalnego – często pomijany w dyskusjach nad ECVET. Oczywistym powinno być, że droga do stworzenia europejskiego systemu transferu i akumulacji osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym jest o wiele dłuższa i trudniejsza, niż mogłoby się wydawać.

Wracając do rozróżnienia między ramowymi rozwiązaniami a systemem przenoszenia osiągnięć. W literaturze ani praktyce nie funkcjonuje jasne rozgraniczenie między tymi terminami. Mimo to jest ono potrzebne, aby lepiej rozumieć polityki i narzędzia uczenia się przez cale życie. Pomocne w tym celu może być pokrewne rozróżnienie między ramą (np. Polska Rama Kwalifikacji) a systemem w obszarze kwalifikacji. Ogólnie rzecz biorąc, wygląda ono następująco:

  

/pl/file/rysunek1plpngrysunek_1_pl.png

  

Podsumujmy. Moim zdaniem niektóre trudności związane z wdrożeniem ECVET na poziomie europejskim wynikają z koncepcyjnych niejasności w treści Zalecenia: nie wiadomo, czy chodzi o system, czy o ramowe rozwiązania dla przenoszenia i akumulowania osiągnięć. Ramowe rozwiązania mogą wspierać transfer i akumulację osiągnięć pomiędzy dwoma krajami lub instytucjami na podobnej zasadzie, jak w projektach dotyczących mobilności edukacyjnej i zawodowej ECVET. Ale system transferu musi funkcjonować w ustrukturyzowanej przestrzeni kształcenia, która zazwyczaj opiera się na ramach kwalifikacji lub systemach edukacji. I w końcu – mając na uwadze wnioski ze szkockiego Peer Learning Activity – aby ECVET stał się systemem z prawdziwego zdarzenia, musi wykorzystywać rozwiązania pochodzące z systemów kwalifikacji i obejmować także elementy uczenia się wykraczające poza kształcenie wstępne (tj. najczęściej młodzieży).

[1] European Credit System for Vocational Education and Training.

[2] Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 czerwca 2009 r.

[3] To coroczne wydarzenie służące do wymiany dobrych praktyk w zakresie kształcenia zawodowego. Tym razem odbyło się ono w dniach 18-19.09.2018 w Glasgow, a  tematem było „ECVET, NQF and Upskilling Pathways”. Materiały ze spotkania dostępne tutaj.

  

***

Wojciech Stęchły – ekspert w projekcie Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji w Instytucie Badań Edukacyjnych, członek Polskiego Zespołu Ekspertów ECVET.

  

Może zainteresują Cię inne artykuły na temat ECVET:

Wspieranie uczenia się dorosłych poprzez zapewnianie jakości edukacji pozaformalnej. Wprowadzenie do tematyki ZSK i ECVET – część 1

Wspieranie uczenia się dorosłych poprzez zapewnianie jakości edukacji pozaformalnej. Wprowadzenie do tematyki ZSK i ECVET – część 2

Interesujesz się walidacją lub zintegrowanym systemem kwalifikacji?
A może szukasz możliwości podniesienia swoich kwalifikacji?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn