chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Druga szansa dla skazanych

28/07/2017
by Karolina MILCZAREK
Język: PL

Pod koniec czerwca br. międzynarodowy projekt "Second Chance", zrealizowany jeszcze w ramach programu Grundtvig (2013-2015), z udziałem Aresztu Śledczego w Warszawie-Białołęce, został nagrodzony przez Europejskie Stowarzyszenie na rzecz Edukacji Dorosłych (EAEA - European Association for the Education of Adults). Nagroda Grundtvig Award została przyznana już po raz piętnasty.
Wywiadu na temat projektu udzieliła nam mł. chor. Marzanna Mańkowska, Młodszy Wychowawca Aresztu Śledczego w Warszawie-Białołęce.

Podobno Areszt Śledczy w Warszawie-Białołęce jest jedną z największych jednostek penitencjarnych w Europie. Jak wygląda jego działalność w zakresie edukacji skazanych?


Tak, to prawda, w naszym areszcie przebywa ok. 1385 osób pozbawionych wolności. Przy areszcie śledczym funkcjonuje szkoła przywięzienna – Centrum Kształcenia Ustawicznego dla ok. 200 słuchaczy odbywających karę pozbawienia wolności. Kształci na poziomie szkoły średniej i kursów zawodowych. Na zakończenie nauki w szkole średniej można przystąpić do egzaminu maturalnego. Jest to jedna z najlepiej wyposażonych przywięziennych placówek dydaktycznych w Polsce – posiada pracownie komputerowe, bibliotekę multimedialną oraz sale do nauki języków obcych.
Dla osób odbywających karę pozbawienia wolności jest realizowany szereg programów naprawczych i resocjalizacyjnych w zależności od zdiagnozowanych u więźniów deficytów. Programy obejmują tematykę m.in. uzależnień, przemocy i agresji, integracji rodzin, aktywizacji zawodowej i powrotu do społeczeństwa. Wiele działań realizowanych jest we współpracy z fundacjami, stowarzyszeniami, środowiskami naukowymi oraz innymi instytucjami zewnętrznymi.
Poza edukacją formalną w stosunku do więźniów często podejmowana jest edukacja nieformalna, która kształtuje postawy, wartości, umiejętności i wiedzę na podstawie różnych doświadczeń oraz wpływu edukacyjnego otoczenia. Dzięki komputerom i nowoczesnym środkom komunikacji świat bardzo szybko się zmienia i konieczne jest uzupełnianie wiedzy na temat dokonujących się wokół przemian. Poprzez różnego rodzaju formy edukacji nieformalnej skazani mogą szybko uzupełnić brakującą wiedzę, a zaletą jest to, że odbywa się to zazwyczaj bez narzucania sztywnych ram procesu uczenia się. Więźniowie uczą się, biorąc udział w warsztatach, seminariach oraz innowacyjnych szkoleniach przy wsparciu metod audiowizualnych mających na celu spełnienie wymagań bardziej skutecznych i innowacyjnych systemów ICT. Nowatorską metodą nauki w resorcie sprawiedliwości skierowaną do osób pozbawionych wolności jest nauka w systemie e-learningu.
Edukacja w jednostkach penitencjarnych jest szansą dla więźniów, którą należy jak najlepiej wykorzystać, by pomóc im w powrocie do społeczeństwa po odbyciu kary pozbawienia wolności. Wcześniejsza, przed osadzeniem, integracja ze społeczeństwem tych osób, pochodzących głównie ze środowisk wykluczonych, była najczęściej bardzo utrudniona, m.in. z powodu braku wykształcenia.

Czy projekt „Second Chance” był pierwszym przedsięwzięciem realizowanym przez Areszt Śledczy w Warszawie-Białołęce?


Od lat byliśmy zainteresowani pracą z osobami pozbawionymi wolności oraz wywodzącymi się ze środowisk wykluczonych.
Pierwsze kroki związane z podjęciem współpracy międzynarodowej nie powiodły się. Projekt ,,Fair play w życiu, fair play w sporcie’’, nawiązujący do problemów kiboli w obliczu zbliżającego się Euro 2012, którego koordynatorem był Areszt Śledczy w Warszawie-Białołęce, został złożony w ramach konkursu w 2012 r. Niestety ze względu na niewystarczającą liczbę partnerów zagranicznych, którzy mogli być dofinansowani w swoich krajach, mimo dobrej oceny projektu, wniosek został odrzucony.
W 2013 r. Areszt Śledczy w Warszawie-Białołęce otrzymał od partnerów z Włoch propozycję przystąpienia do projektu ,,Second Chance’’, poświęconego edukacji osób pozbawionych wolności w więzieniach, którego koordynatorem była szkoła przywięzienna w Barcelonie. Projekt ,,Second Chance’’ został przygotowany przez zespoły z Hiszpanii i Estonii, a w trakcie jego tworzenia dołączyły kolejne kraje: Turcja, Włochy, Rumunia i Polska. Nasza propozycja szczęśliwie uzyskała dofinansowanie.

Proszę opowiedzieć o projekcie „Second Chance”. Jakie były jego cele?

Trudno opisać w kilku zdaniach wpływ realizowanego projektu wymiany partnerskiej na uczestniczące w nim instytucje i organizacje z sześciu krajów. Dwa lata intensywnej pracy pozostawiły znaczący ślad. Możliwość poznania i porównania odmiennych systemów penitencjarnych oraz edukacyjnych pozwoliły na dokonanie podsumowania i wyciągnięcie odpowiednich wniosków.
Projekt ,,Second Chance’’ miał na celu porównanie edukacji osób pozbawionych wolności oraz wykluczonych społecznie w krajach partnerskich. Omówiono i zbadano dwie kwestie: po pierwsze odniesiono się do aktualnej sytuacji nauczania w więzieniach, przeanalizowano przyczyny niekończenia przez  skazanych edukacji szkolnej na wolności i przedstawiono im szansę nauki w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności. Drugą kwestią było zaoferowanie więźniom edukacji nieformalnej, która jest uzupełnieniem tradycyjnych form nauczania. Projekt poprawił wiedzę uczniów nie tylko na temat sytuacji więźniów w innych krajach, ale także na temat kultury i sytuacji społecznej państw partnerskich.
Polska kadra więzienników objęła wsparciem uczniów szkół przywięziennych oraz osoby odbywające karę pozbawienia wolności w areszcie śledczym. W przypadku pozostałych partnerów wsparciem objęto także uczniów szkół przywięziennych oraz więźniów nie uczących się, w tym kobiety pozbawione wolności (Hiszpania, Włochy, Turcja, Estonia), osoby nieletnie i młodociane z zamkniętego ośrodka penitencjarnego (Rumunia), osoby bezrobotne ze środowisk wykluczonych i defaworyzowanych społecznie (Turcja).

Co więcej udało się wypracować w ramach projektu?


Projekt ,,Second Chance’’ posłużył wypracowaniu nowych form wspierania osób dorosłych w uczeniu się, dostosowanych do potrzeb grupy, która wymaga szczególnego wsparcia. Są one nadal wykorzystywane w pracy przez partnerów, choć projekt zakończył się już blisko dwa lata temu. Stał się impulsem do podjęcia dalszej pracy nad rozpoczętymi w ramach projektu badaniami i wdrożenia efektów pracy, a także podnoszenia kompetencji kluczowych i kwalifikacji przez kadrę Służby Więziennej.
W wyniku wymiany doświadczeń, obserwacji i analiz przeprowadzonych w pierwszym roku realizacji projektu, każdy partner wdrożył kilka usprawnień w oparciu o zdiagnozowane potrzeby i deficyty. Niektóre z propozycji są wzajemnie wykorzystywane przez partnerów celem wspierania współpracy w zakresie edukacji.  Wiele działań zostało bezpośrednio skierowanych do więźniów, aby ich zaktywizować i włączyć do udziału w projekcie. To wszystko przyczyniło się do opracowania nowych propozycji aktywności dla więźniów.
Dzięki działaniom aktywizacyjnym na rzecz uczniów, doskonaleniu umiejętności językowych (w ramach tłumaczenia na język angielski i polski kart, pocztówek i listów wysyłanych do osób pozbawionych wolności w innych krajach) zwiększyły się ich umiejętności w zakresie komunikacji, kreatywności, ale również ekspresji artystycznej. Dzięki nowej metodologii - wprowadzonej na skutek działań projektowych - zostały podwyższone kompetencje informatyczno-cyfrowe słuchaczy, co wzmocniło ich pewność siebie i możliwości rozwoju osobistego.  W trakcie projektu wypracowano nowe podejście do rozwijania postaw i wartości, takich jak: odpowiedzialność, wytrwałość, poczucie własnej wartość, samorealizacji, możliwości dokonywania wyboru.
To wszystko wpłynęło na poprawienie wśród skazanych motywacji do kontynuowania edukacji na jeszcze wyższym poziomie.
Poprzez wywiady, historie życia i dyskusje grupowe, z perspektywy osób odbywających karę pozbawienia wolności w szkołach przywięziennych, badaliśmy i analizowaliśmy zagadnienie: czy edukacja w izolacji więziennej jest potrzebna i czy jej ukończenie daje skazanym umiejętność łatwiejszego powrotu do społeczeństwa oraz aktywnego włączenia się w jego nurt. Doszliśmy do wniosku, że więźniowie pochodzący z różnych krajów mają zbliżone potrzeby w zakresie rozwoju osobistego, podobnie jak kadra dydaktyczna w zakresie poznawania metodologii, którą należy wprowadzić do szkół przywięziennych i modyfikować również pod kątem przyszłych potrzeb.
Większość wypracowanych w ramach projektu produktów jest wykorzystywana w pracy przez partnerów programu. Ze względu na zamieszczenie ich na stronie internetowej projektu, każdy potencjalny odbiorca ma do nich nieograniczony dostęp.

Co można uznać za największe osiągnięcie projektu?


Dzięki projektowi mogliśmy spojrzeć na resocjalizację i edukację w sposób bardziej otwarty i elastyczny. To doświadczenie pomogło podnieść kompetencje osobiste i zawodowe uczestników, wzrosła umiejętność lepszej komunikacji oraz empatii w relacji nauczyciel-uczeń.
W trakcie współpracy zostały nawiązane kontakty, które pozwoliły lepiej poznać inne kraje, ich system penitencjarny i edukacyjny. Pozwoliło to na dokonanie porównań i wyłonienie najciekawszych i najbardziej konstruktywnych rozwiązań przydatnych w codziennej pracy penitencjarnej.
Przyjaźnie i porozumienia nawiązane między uczestnikami wymian międzynarodowych stworzyły perspektywy dla realizacji nowych projektów i zawiązania stałych partnerstw dwustronnych.

Więcej informacji na temat nagrodzonego projektu można znaleźć na stronie EAEA.

Zobacz także:

Tydzień Edukacji w Więzieniach na EPALE

Pracujesz z osobami zagrożonymi wykluczeniem? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 1 z 1
  • Obrazek użytkownika Beata Ciężka

    To wspaniale, że realizowane są takie projekty. Zastanawiam się czy ktoś jeszcze pamięta Program Inicjatywa Wspólnotowa EQUAL  w ramach którego zrealizowano w Polsce kilka projektów testujących innowacyjne podejścia do resocjalizacji poprzez edukację? Czy ktoś wykorzystuje jeszcze dorobek tamtych projektów? Jednym z takich projektów był realizowany przez Zakład Karny w Wołowie wraz z kilkoma partnerami projekt „Czarna Owca. Skazani na ochronę przyrody", w którym połączono resocjalizację, rolnictwo i ochronę przyrody, przygotowując skazanych opuszczających zakład karny do wejścia na rynek pracy.