chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

System Nauczania Kierowanego: podejście edukacyjne do rehabilitacji dorosłych

28/06/2017
by Iwona Buks
Język: PL
Document available also in: EN FR HU DE IT ES HR

Dr Melanie R Brown, Director & Senior Conductor w Conductive Rehabilitation Services w Narodowym Instytucie Szkolnictwa Wyższego w Birmingham w Wielkiej Brytanii, wyjaśnia czym jest System Nauczania Kierowanego i jak może pomóc  dorosłym z zaburzeniami neurologicznymi.

 

Nauczanie Kierowane

Nauczanie Kierowane (CE) to system opracowany przez węgierskiego lekarza András Pető. Pető rozwijał swoje idee podczas pracy z dziećmi i dorosłymi z zaburzeniami neurologicznymi w Budapeszcie na Węgrzech, po drugiej wojnie światowej. Zainteresowanie tym systemem w Wielkiej Brytanii zaczęło się od lat sześćdziesiątych i szybko się wzrosło w latach osiemdziesiątych po filmie dokumentalnym "Standing Up for Joe". Chociaż dokument ten koncentrował się na Nauczaniu Kierowanym u dzieci z porażeniem mózgowym, to w 1984 roku Parkinson’s Disease Society (Stowarzyszenie Chorych na Parkinsona) w Wielkiej Brytanii wysłało grupę roboczą do Instytutu Pető, aby obserwowali pracę z dorosłymi z chorobą Parkinsona. To doprowadziło do powstania w 1990 roku ośrodka Nauczania Kierowanego (CE) w Birmingham.

Kto może skorzystać?

CE jest edukacyjnym podejściem do habilitacji i rehabilitacji dorosłych i dzieci z neurologicznymi zaburzeniami ruchowymi. Zaburzenia ruchowe powstają, gdy uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego wpływa na zdolność osoby do kontrolowania ruchu. Wszystkie osoby, u których występują zaburzenia motoryczne mogą potencjalnie skorzystać z Systemu Nauczania Kierowanego.

Na przykład:

  • porażenie mózgowe u dorosłych
  • choroba Parkinsona i parkinsonizm
  • stwardnienie rozsiane i choroby demielinizacyjne
  • udar
  • ataksja.

 

Podejście medyczne lub edukacyjne?

/pl/file/nice-charityNICE Charity

NICE Charity

Źródło: conductive-education.org.uk

Praca Pető była rewolucyjna, ponieważ łączyła metody edukacyjne z jego wiedzą medyczną. To stworzyło zintegrowany system rehabilitacji dorosłych, który kwestionował model wyłącznie oparty na wiedzy medycznej medyczny. Model medyczny koncentruje się na przebiegu choroby; bierze pod uwagę zakres uszkodzeń w ośrodkowym układzie nerwowym (CNS) i możliwą, skuteczną metodę leczenia. Podstawą tej wiedzy jest często założenie, że rzeczywista kondycja jest w dużym stopniu odzwierciedlona w uszkodzeniach ośrodkowego układu nerwowego. Z neurologicznego punktu widzenia wszystko się zgadza. System Nauczania Kierowanego zakłada jednak możliwość wspomagania poprzez naukę odzyskiwania kontroli nad ciałem i wykonywania ruchów, które miały wpływ na konkretny charakter choroby. Aby to osiągnąć, stosuje się szeroki zakres zasad nauczania i uczenia się, aby nawiązać nowe połączenia w mózgu. Ogólny konsensus dotyczący potencjału plastyczności mózgu i związanej z tym zależności udoskonalania został wypracowany dopiero w ostatnich latach

Te informacje nie są jednak wystarczające. W modelu medycznym odnosi się do osób z zaburzeniami neurologicznymi jako do "pacjentów". To sugeruje, że są one bierne, chore i z pewnością nie mogą przejąć kontroli nad swoją przyszłością. W Systemie Nauczania Kierowanego widzimy ludzi jako "uczących się", ludzi, którzy muszą nauczyć się umiejętności i technik, które były wcześniej wykonywane automatycznie. Takie podejście do rehabilitacji oddala się od modelu medycznego, zbliżając się tym samym do modelu edukacyjnego, w który ważne jest, jak ludzie uczą się, a nie to czego powinni się nauczyć.

/pl/file/parkinsons-nice-charityParkinsons NICE Charity

Parkinsons NICE Charity

Źródło: conductive-education.org.uk

Model medyczny zakłada, że pacjent chce się uczyć; nie zwrócono żadnej uwagi na metody potwierdzenia tej "chęci". Częstymi konsekwencjami schorzeń neurologicznych są również brak motywacji, depresja i utrata zaufania oraz poczucia własnej wartości.  Jeśli weźmiemy pod uwagę, że nadrzędnym celem rehabilitacji jest poprawa jakości życia, musimy patrzeć na jednostkę jak na osobę uczącą się i pracować równolegle nad fizycznymi i psychologicznymi aspektami prowadzącymi do  poprawy życia codziennego. Obecnie wiadomo, że jakość życia zależy nie tylko od stopnia niepełnosprawności, ale także od samopoczucia psychicznego.

CE integruje wiedzę medyczną z metodami edukacyjnymi, umożliwiając osobie chorej uczenie się jak odzyskać kontrolę nad swoimi ruchami. To z kolei zwiększa zaufanie, poczucie własnej wartości i daje umiejętności rozwiązywania problemów w codziennych aktywnościach.

Format sesji CE

Dla dorosłych sesja trwa zwykle od 1,5 do 2 godzin. W tym czasie pracuje się w małej grupy osób z podobnym stanem zdrowia. Praca grupowa jest postrzegana jako istotna część filozofii Nauczania Kierowanego, ponieważ daje możliwość dzielenia się doświadczeniami i szukania wspólnych rozwiązania danego problemu. Zapewnia również pozytywne środowisko uczenia się. Instruktor dba o to, aby wszyscy członkowie grupy odnieśli sukces, podejmowali wyzwaniami i uczyli się nowych umiejętności w kameralnym środowisku, które nagradza wysiłek, a nie tylko wyniki.

Podczas sesji grupa wykonuje zadania ruchowe w pozycji leżącej, siedzącej i stojącej. Seria zadań obejmuje wszystkie ruchy ciała i zawiera wymagane elementy specyficzne dla danego stanu zdrowia – na przykład  dla osób z chorobą Parkinsona zaplanowano ćwiczenia z pisania czy z mimiką twarzy, dla osób ze stwardnieniem rozsianym zadania wspomagające opróżnianie pęcherza moczowego i ćwiczenia oczu.

Zadania

/pl/file/stroke-nice-charityStroke NICE Charity

Stroke NICE Charity

Źródło: conductive-education.org.uk

Zadania są postrzegane jako ruchy, których trzeba się nauczyć. Instruktorzy pomagają nauczyć się jak ten ruch wykonywać prawidłowo. Zadaniem nauczyciela jest raczej poprowadzenie osoby do właściwego rozwiązania niż wykonanie zadania za nią. Wymaga to bardzo ostrożnego podejścia, ponieważ osoby te muszą czuć się częścią procesu uczenia się. Punktem wyjścia jest to, co mogą wspólnie z instruktorem osiągnąć np. wstać. Stopniowo nauczyciel przekazuje te umiejętności osobie chorej, ucząc ją jak wstać samodzielnie. Podobnie jak w przypadku nauki zawodu, instruktor musi wzbudzić zaufanie i pomóc nabrać pewności siebie. Przekazywanie tych umiejętności powinno być pozytywnym procesem. Każda osoba uczestnicząca w nim musi postrzegać go jako sukces i dostrzegać rozwój, w przeciwnym razie szybko straci determinację i wiarę w to, że można jeszcze coś zmienić.  

Aby osiągnąć sukces, instruktor ściśle stosuje się do określonych metodach nauczania. Zadania mogą być dostosowywane do indywidualnych przypadków a dodatkowe wsparcie dostosowywane jest w miarę potrzeb i nabytych już umiejętności danej osoby.

Właściwy rytm

Nauczanie Kierowane to połączenie mowy, myśli i ruchu. W praktyce oznacza to, że instruktor powie zadanie, które zostanie wykonane np. „podnoszę prawą rękę”; grupa to powtórzy, a potem wykona ten ruch licząc od jednego do pięciu. W ten sposób nauczyciel pomaga skoncentrować się na wykonywanych ruchach, a także zapewnić optymalną skalę czasową, w ramach której można dane zadanie ukończyć. Uczy tym samym, jak przezwyciężyć objawy choroby i przeprowadzić ruch z powodzeniem. Użycie mowy pomaga chorym internalizować ruch i używać go poza sesją Nauczania Kierowanego. Na przykład w domu osoby z zaburzeniami motorycznymi powinny zapowiadać swój ruch, wypowiadając określone zdanie a następnie odliczając, wykonać go.  Bardzo ważne jest, aby opiekunowie i członkowie rodziny również nauczyli się, jak wykorzystać te strategie, aby pomóc we wdrażaniu umiejętności we wszystkich aspektach życia codziennego.


Dr Melanie R Brown is CEO & Senior Conductor w National Institute of Conductive Education, Birmingham, UK.

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn