chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Buduj zaangażowanie - narzędzie Personas

21/06/2019
by Sławomir Łais
Język: PL

Czy starasz się projektować i realizować swoje działania szkoleniowe w taki sposób, żeby przyciągać i angażować odbiorców tych działań? Jeśli tak, to prawdopodobnie działasz zgodnie z i ideą inbound learning, choć może o tym nie wiesz. Poznaj bliżej Personas – jedno z narzędzi Inbound Learning.

Podejście Inbound Learning stawia w centrum projektowania i realizacji projektu szkoleniowego lub rozwojowego (projektu L&D) angażowanie. Bez zaangażowania po stronie osoby uczącej się nie ma uczenia.

Technika Personas, dość powszechna w świecie nowoczesnego marketingu, znajduje zastosowanie w podejściu Inbound Learning z tych samych powodów, z jakich sprawdza się w marketingu – pozwala w sposób metodyczny, ale również bardzo humanistyczny i skoncentrowany na osobowości (powiedzielibyśmy bliski sercu) „wejść w buty” klienta, odbiorcy szkoleń. To bardzo ważna cecha, bo wiele metod statystycznych gubi po drodze to, co ludzkie.

DLACZEGO WARTO UŻYĆ PERSONAS?

Moim zdaniem, żeby człowiek się uczył musi się w jakimś, możliwie sporym stopniu, zaangażować. A angażujemy się, w rzeczy, które są bliskie naszym celom, naszym wartościom i potrafią odpowiedzieć na trapiące nas problemy. Im bardziej zrozumiesz swojego odbiorcę, tym łatwiej dostosujesz swoje szkolenie lub projekt rozwojowy do jego potrzeb – tym bardziej prawdopodobne, że go zaangażujesz.

Technika Personas koncentruje się właśnie na kluczowych rzeczach dla odbiorcy twojego uczenia. Pozwala ci lepiej zrozumieć, na jaki grunt trafia twoja propozycja. To pozwala na dobre zaprojektowanie samego procesu, programu szkoleniowego, działań w jego trakcie, ale również nazwy i sposobu w jaki komunikujesz go odbiorcom. Możesz jej użyć do nowego projektu lub szkolenia jak również, żeby doskonalić istniejący – być może przenieść na nowy rynek.

JAK PRACOWAĆ Z PERSONAS?

Moim zdaniem warto pracować grupowo, nie jest to wymóg, ale grupa pozwala zachować pewną dyscyplinę myślenia, bo czasami będziesz musiał przekonać innych dlaczego tak a nie inaczej.

Pracujemy w obszarze dość abstrakcyjnym – celów, wartości, przekonań itp. Z tego względu warto sobie zdawać sprawę, że niektóre nasze wnioski mogą wynikać z naszych przekonań i niekoniecznie być bliskie rzeczywistości. Dlatego warto szukać dowodów na każde stwierdzenie. które się pojawia – mogą to być istniejące dane, wywiady z osobami zainteresowanymi lub ich otoczeniem lub działania mające na celu sprawdzenie, czy się nie mylimy.

Świadomi tego, że na tym poziomie abstrakcji nie wszystko da się zweryfikować, możemy jednak wiele zyskać, bo sam proces myślenia pozwoli nam „wejść w buty” odbiorcy naszych działań i lepiej odpowiedzieć na jego potrzeby (w efekcie go zaangażować).

WŁAŚCIWIE TO ILE MAM PERSON?

Jednym z pierwszych odkryć, jakie może dać Personas, to różnorodność naszej grupy docelowej. Gdy stosowaliśmy tę technikę w myśleniu o odbiorcach Learning Battle Cards wyszło nam, że mamy co najmniej kilka różnych rodzajów odbiorców różniących się znacznie prawie w całym zakresie Personas.

Nie zdziw się, gdy odkryjesz, że masz 2-3 rodzaje odbiorców swojego uczenia. Być może każdy z nich wymaga innego komunikatu a może nawet zmian w działaniach szkoleniowych.

SZABLON PERSONAS

Najprościej zacząć pracę z metodą pobierając sobie szablon w PowerPoint, który umieściłem na EPALE pod adresem /pl/resource-centre/content/szablon-persona-dla-powerpoint.

/pl/file/szablon-personaSzablon Persona

Przykładowy ekran szablonu Personas

W szablonie znajdziesz określone pola takie jak na przykład cele, wartości. W sieci można znaleźć wiele przykładów zastosowania tej techniki i mogą się one różnić niektórymi polami, ale idea jest jedna: zrozumieć odbiorcę na możliwie wysokim poziomie.

Szablon zawiera przykładowy slajd, do którego odnoszę się w tym artykule. Jest to przykład kierownika zespołu programistycznego. Ustalmy na potrzeby artykułu, że pracujesz nad rozwojem umiejętności zarządzania takiego kierownika. Przyjmijmy, że ten kierownik to programista, który awansował. Przykład jest mi bliski, bo sam bywam w takiej roli w swojej firmie, która tworzy rozwiązania informatyczne dla edukacji.

Możesz dodać nowy slajd i wybrać mu układ „Personas”, żeby budować nową personę.

W szablonie przewidziano dość ograniczone miejsce na każde pole. To świadomy zabieg – jeśli wychodzi ci dużo więcej tekstu, to warto się zastanowić, które rzeczy są najważniejsze.

NADAJ OSOBOWOŚĆ

Jednym z kluczowych wyzwań Personas jest nabranie umiejętności myślenia o wielu ludziach w sposób skoncentrowany na jednostce. Na początku to nie jest łatwe. Szablon pozwala wstawić zdjęcie i nadać nazwisko tej wyimaginowanej postaci, która reprezentuje pewną kategorię odbiorców twojej usługi.

Dlatego na początek nadaj tej osobie nazwisko (wymyślone) oraz wstaw zdjęcie – ja zwykle sięgam do darmowych zdjęć w Internecie. Podkreślam, że to nie jest prawdziwa postać, bo przecież nie chcesz analizować każdą osobę osobno, tylko całą kategorię osób.

Warto też uzupełnić pozostałe dane metryczki.

Dość trudnym polem jest cytat. Spróbuj pomyśleć, co byś usłyszał od persony – coś w rodzaju jej motta życiowego. To trudne, ale warto poświęcić czas, bo wypowiadając słowa persony dość mocno wchodzisz w jej buty.

CELE

Opisz cele jakie stawia sobie lub ma postawione przez organizację nasza persona. Nie chodzi tu o cele szkoleniowe, ale raczej o cele związane z jej funkcjonowaniem w życiu i organizacji.

Zwykle w miarę oczywistym celem takiego kierownika jest poprowadzenie projektu i dostarczenie rozwiązania. Jednak są też inne cele – rozwiązanie musi być tak zbudowane, żeby działało w aktualnych i przyszłych technologiach. Celem osobistym jest zapewne utrzymanie autorytetu oraz dobrych relacji w zespole – szczególnie, jeśli Piotr nie ma doświadczenia kierowniczego.

Dla nas wskazówka, że umiejętność wpisania się w cele Piotra znacząco zwiększy szanse, że zaangażuje się on w to, co mu zaproponujemy.

WARTOŚCI

To trudny poziom, bo nie zawsze jest jasne jakie wartości są dla ludzi kluczowe. Jednocześnie jest to bardzo silny czynnik determinujący zaangażowanie. Na przykład osoba, dla której uczciwość jest kluczowa (postrzega również siebie jako uczciwą) nie zaangażuje się w działania, w których dostrzeże nieuczciwość.

Piotr jest programistą – pracownikiem merytorycznym, który ceni sobie solidność merytoryki. Ceni też innowacyjne rzeczy, często sam pracuje przy tworzeniu takich.

Warto, żeby w naszym rozwiązaniu dostrzegł spójność ze swoimi wartościami. Dostrzegł, że dostanie coś solidnego merytorycznie i nowoczesnego.

WYZWANIA, OBAWY, FRUSTRACJE

To element, który pozwoli nam przemyśleć coś, co często nazywamy celami szkolenia. Gdybyśmy zbudowali szkolenie, którego celem jest rozwiązanie choćby jednego z problemów człowieka lub leczący chociaż jedną jego frustrację, to na pewno się zaangażuje.

Dla Piotra wyzwaniem jest budowanie oprogramowania, które przetrwa próbę czasu. Zupełnie innym wyzwaniem jest pogodzenie skuteczności kierownika z dobrymi relacjami – dla wielu, szczególnie młodych, menedżerów czasami bywa to trudne. Piotr jeszcze niedawno był kolegą swoich podwładnych, a teraz musi umieć wyegzekwować wyniki.

Ważne są też obawy, choć nie zawsze łatwo się o nich dowiedzieć. Trzeba być naprawdę otwartym, żeby jasno mówić o swoich obawach a nawet lękach. 

Kierownik zespołu programistów ma dwie poważne obawy. Pierwsze to nieprzewidziany błąd. Każdy, kto pracował z projektach programistycznych wie, że czasami coś po prostu nie chce działać zgodnie z założeniami. Czasami wykrycie takiego błędu to nieprzewidziane godziny zaangażowania z ciągłą niepewnością kiedy to wreszcie zadziała. Jeszcze gorszym koszmarem jest to, że dojdzie do jakiegoś nieporozumienia lub błędu, który nie zostanie zauważony i wadliwe oprogramowanie pójdzie do produkcji. Konsekwencje mogą być poważne – na przykład kilka tysięcy dzieci, którym nieprawidłowo naliczono wyniki ich egzaminu.

Naszym szkoleniem nie rozwiążemy tych problemów, ale możemy dać narzędzia, które pozwolą na elastyczniejsze zarządzanie zespołem, żeby przeorganizować zespół jak się pojawi duży bug (błąd) oraz narzędzia kontroli, które zminimalizują szansę nieporozumień i wypuszczenia błędnej aplikacji.

ŹRÓDŁA WIEDZY

Nie istniejemy w próżni informacyjnej. Nasza persona jakoś się uczy i rozwija, jakoś próbuje sprostać wyzwaniom. Akurat programiści robią to często dość intensywnie – jak mówi motto Piotra: „wiele problemów ma już swoje, często opisane, rozwiązania”.

Świadomość źródeł wiedzy pozwoli nam po pierwsze być może do nich trafić, ale również sformatować swoje działania i materiały tak, by korzystać z nawyków Piotra. Na przykład możemy pokusić się, by stworzyć architekturę informacji taką jak portal stackoverflow (w gruncie rzeczy to forma pewnej społeczności praktyków).

ROZWIĄZANIA

I tutaj warto zadać sobie pytanie – z czym właściwie startujemy do Piotra. Ja lubię myśleć o tym jak o klasycznym „teście windy”, czyli wyobrażeniu sobie, że wsiadasz do windy z Piotrem i masz dosłownie 20-30 sekund, żeby powiedzieć co właściwie mu oferujesz.

Warto też pomyśleć jakim językiem się posłużyć. Programiście bym podkreślał, że dostanie coś w rodzaju algorytmu, bo to dla niego zrozumiały język. wiem, że programista wie, że kluczem są narzędzia, bo na przykład słabe IDE (środowisko programowania) to po prostu wiele więcej pracy i zmartwień.

Opisywanie własnych usług i produktów to częsty problem edukatorów, bo operują swoim językiem, a nie odbiorcy. Na przykład komunikowanie osobie początkującej w Excelu, że dowie się na szkoleniu co jest tabela przestawna, jest pozbawione sensu, bo przecież ona nawet nie wie co to jest tabela przestawna.

Ten punkt analizy Persona często pozwala udoskonalić nazwę kursu lub jego krótki opis, po którym Piotr zdecyduje, czy dalej się interesować tematem.

DECYZJE ROZWOJOWE

Chcemy uzyskać od Piotra decyzję o zaangażowaniu się w nasze szkolenie lub program rozwojowy. Warto zdać sobie sprawę w jaki sposób takie decyzje są podejmowane. Jeśli przekonamy Piotra, ale nie damy mu argumentów dla zwierzchników, to go po prostu nie wyślą do nas.

PODSUMOWUJĄC

Da się zauważyć, że w tej analizie trochę uciekamy od tematów będących typowymi dla analizy potrzeb szkoleniowych. To celowe, bo z analizą już umiemy sobie radzić a rolą metody Persona jest wczucie się w to, co dla klienta, odbiorcy szkoleń ważne.

Personę warto robić z udziałem osób bezpośrednio zaangażowanych w realizację projektu – na przykład trenerów lub autorów treści. Zrozumienie odbiorcy bardzo może udoskonalić ich sposób działania.

Na koniec przypominam, że pracujemy na wysokim poziomie abstrakcji, często sięgając do własnych przekonań tam, gdzie nie mamy wiedzy. Starajmy się skonfrontować nasze założenia z rzeczywistością i miejmy świadomość, że niektóre mogą być po prostu nietrafione. Jednak moje doświadczenie pokazuje, że stosowanie metody Personas znacząco poprawia szanse zaangażowania.

Sławomir Łais – edukator, projektant aplikacji uczących, autor publikacji, bloger praktykatrenera.pl, prelegent wielu konferencji. Prezes OSI CompuTrain, współtwórca metody i narzędzi Learning Battle Cards, współtwórca fundacji Digital Creators. Trener, konsultant w stosowaniu nowoczesnych technologii w uczeniu. Ambasador EPALE.

  

Zobacz także:

Angażowanie w uczeniu – nadawanie znaczeń i wdrożenie

 Samodzielnie, ale nie samotnie - zrób LearnTank

 Mądrość tłumu - wnioski z prawdziwej historii

 Trzy inspiracje od mistrzów angażowania

   

Jesteś trenerem, szkoleniowcem? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na temat pracy trenera dostępne na polskim EPALE

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 2 z 2
  • Obrazek użytkownika Piotr Maczuga
    Persony to ciągle niedocenione narzędzie. W dużej mierze dlatego, że brakuje takich przystępnych i prostych poradników, jak Twój. Sam szablon to tylko tabela i sedno tkwi w umiejętności jej wypełnienia. Inna sprawa to sprowadzanie person do protoperson. Jeśli projektujemy produkt edukacyjny dla takich, jak Twój Piotr Persona, to najważniejsze, aby rzeczywiście porozmawiać z Piotrami. Jeśli grupa projektantów/edukatorów siądzie sobie wspólnie i opracuje personę Piotra na podstawie jedynie swoich doświadczeń i stereotypów, to stworzą co najwyżej proto-personę, a to za mało, aby naprawdę Piotrów zrozumieć.
  • Obrazek użytkownika Sławomir Łais
    Myślę, że pomijanie w analizie samych zainteresowanych to najczęstszy błąd. Zakładamy, że wiemy czego oczekują zamiast ich spytać.