Blog
Blog

Bank dobrych praktyk (pro)senioralnych

„- Mam głupie pytanie – usłyszałam niepewny głos w słuchawce. - Czy żeby móc wysłać maila, trzeba mieć skrzynkę pocztową w Internecie?” 

ok. 10 minut czytania - polub, linkuj, komentuj!


Mam głupie pytanie. Usłyszałam niepewny głos w słuchawce. Czy żeby móc wysłać maila, trzeba mieć skrzynkę pocztową w Internecie?   

Wpierw szczerze odpowiedziałam, że dla mnie nie jest wcale głupie, przecież kto pyta, nie błądzi, a potem objaśniłam seniorce, która zadzwoniła na obsługiwany przeze mnie tego dnia Telefon Porad Cyfrowych, jak to z tą skrzynką jest.  

Badania Eurostatu pokazują, że w Polsce w 2019 roku aż 53 proc. osób między 65. a 74. rokiem życia nigdy nie miało styczności z Internetem. Inne wskazują na to, iż 73 proc. użytkowników tego medium w Polsce, w 2018 roku, codziennie korzystała z Facebooka, jednak seniorzy stanowili najmniejszą – jedynie 4 proc. grupę tych użytkowników [1]. Dlaczego? Część seniorów uważa, że jest już za stara na to, by korzystać z Internetu, inni nie są chętni do nauki obsługi tej technologii (obawa przed niepowodzeniem), a jeszcze inni uważają, że w sieci znajdują się tylko informacje przeznaczone dla młodych. Ci, którzy wyłamują się tym schematom, korzystają z możliwości opłacania rachunków przez Internet, kupowania biletów online czy rozmawiania ze swoimi bliskimi, którzy często są niestety bardzo daleko.

Także i tak zaawansowani technologicznie seniorzy dzwonili na obsługiwany przeze mnie w czasie trwania lockdownu Telefon. Jedna z seniorek chciała choćby przetestować możliwość uczestnictwa oraz tworzenia własnego spotkania na ZOOM-ie. Pewnie nikogo nie zaskoczę, jeśli napiszę, że takie telefony należały jednak do mniejszości. Zdecydowanej mniejszości…

Nie tylko autor artykułu o przejmującym dla mnie tytule - Nie masz internetu, jesteś niewidzialny. Seniorzy, dzieci bez komputerów, osoby z niepełnosprawnościami - po prostu zniknęli - zauważył, że z chwilą wprowadzenia społecznej izolacji „wszystko zniknęło niemal z dnia na dzień”. Życie społeczne i kulturalne przeniosło się do sieci, a dla tych, którzy tej sieci nie mieli bądź nie umieli z niej korzystać, nastał bardzo trudny czas [2].

Kogo jeszcze miałam na myśli, pisząc o osobach dostrzegających potrzeby innych grup społecznych (jak seniorzy czy osoby z niepełnosprawnością), które i przed pandemią były narażonych na wykluczenie? Myślę o uczestnikach i uczestniczkach webinarium EPALE „Działania prosenioralne pod lupą”, które miałam przyjemność poprowadzić na początku lipca tego roku. To właśnie podczas webinarium dzieliłam się zebranymi przeze ze mnie przykładami dobrych praktyk z obszaru działań prosenioralnych realizowanych w czasie trwania pandemii.

Na kilka dni wcześniej - w wysłanej za pośrednictwem maila ankiecie - poprosiłam przyszłych uczestników o dodanie swoich dobrych praktyk i opowiedzenie o własnych doświadczeniach. Za wszystkie odpowiedzi raz jeszcze bardzo dziękuję - zawarłam je w prezentacji, która dostępna jest w materiałach EPALE.

Większość osób, która zdecydowała się na udzielenie mi odpowiedzi, zauważyła dobre praktyki realizowane pod adresem seniorów – zarówno w swojej społeczności lokalnej, kraju, jak i za granicą. Co ciekawe - ponad 90 proc. osób zadeklarowało, iż sami brali aktywny udział w tych działaniach – w ramach wykonywanej pracy lub prywatnie - w stosunku do członków swojej rodziny czy społeczności lokalnej.

Informacja ta jest dla mnie ciekawa i budująca, jednak nie zaskakująca, biorąc pod uwagę najnowsze wyniki badań Fundacji Orange „Dobroczynność a COVID-19”. Badania te wskazują bowiem na wzrost zaangażowania i działań wolontaryjnych Polaków w trakcie trwania pandemii. Aż 60 proc. badanych zaangażowało się w pomoc innym!

Wsparcie materialne potrzebującym zadeklarowało 51 proc. uczestników tego badania. Wskazywano głównie na przekazywanie środków finansowych, ubrań czy jedzenia. Nieco mniej (40 proc.) respondentów przyznało, iż w trakcie pandemii dzieliło się swoim czasem i umiejętnościami. Wśród konkretnych form zaangażowania deklarowano szycie maseczek, robienie zakupów i przygotowywanie posiłków dla seniorów, a także naukę osób starszych w zakresie obsługi komunikatorów internetowych. Wiele uwagi poświęcono również dzieciom, pomagając w odrabianiu lekcji, czy udzielając korepetycji online.

„Badanie potwierdziło, że Polacy pomimo obostrzeń chętnie pomagają na tyle, ile pozwala sytuacja. Dostrzegają konieczność pomocy potrzebującym i angażują się w konkretne akcje. Pandemia COVID-19 dodatkowo zmieniła nasze postrzeganie akcji społecznych i pomocy innym. Chcemy pomagać innym, nie tylko z kręgu najbliższej rodziny, ale również z dalszych kręgów znajomych, należących do naszej lokalnej społeczności. Ten wyjątkowy czas pokazał, jak ogromna wartość płynie z solidarności. Będąc razem, mogliśmy lepiej poradzić sobie z tą trudną sytuacją – powiedział Konrad Ciesiołkiewicz, prezes Fundacji Orange” [3].  

„Po doświadczeniach związanych z epidemią jesteśmy już dużo bardziej skłonni pomagać innym – głównie rodzinie (67,6 proc.), ale także przyjaciołom (59,6 proc.) czy dalszym znajomym (47,6 proc.). Warto zaznaczyć, że w porównaniu do naszych intencji sprzed pandemii, uświadomiliśmy sobie, jak ważne jest wspieranie także tych osób, których w ogóle nie znamy.  Dostrzegamy również, że pomocy potrzebują inne grupy niż te wspierane dotychczas – blisko 62% badanych uważa, że obecnie pomoc seniorom jest ważniejsza niż kiedyś” – podsumowują autorzy badania [4].

Ponad połowa uczestników tego badania (56 proc.) uświadomiła sobie także, że pomaganie jest cenne i dzięki temu lepiej się żyje - warto zatem przytoczyć raz jeszcze wyniki badań CBOS-u realizowane w trakcie trwania pandemii, które dotyczą zachowań czy też największych zagrożeń mogących dotknąć seniorów. Ich analiza może pomóc i wskazać kierunek do podjęcia działań dedykowanych właśnie tej - najstarszej wiekiem - grupie społecznej.

Wyniki badań realizowanych na przełomie maja i czerwca wskazują, iż aż 89 proc. badanych (po 65 roku życia) boi się zakażenia koronawirusem. Za najbardziej uciążliwe seniorzy uznają noszenie maseczek oraz konieczność pozostania w domu.

Czy dostrzegają pozytywy z wprowadzenia lockdownu? Blisko 20 proc. z nich nie widzi żadnych pozytywów, a 40 proc. wprost przeciwnie – dostrzega. Jakie? Jedynie finansowe. „Wydaję mniej pieniędzy” – odpowiadali.

W kontekście projektowania działań na okres tzw. normalizacji warto wiedzieć, iż seniorom brakowało także możliwości korzystania z usług osobistych (47 proc.), podróżowania, a z powodu zamknięcia teatrów, sal koncertowych i kin także i możliwości uczestniczenia w kulturze (20 proc.).

Aż 43 proc. osób po 65 roku życia wskazało na poczucie osamotnienia – seniorzy byli najliczniejszą grupą społeczną, która deklarowała odczuwanie tego stanu! Warto zatem raz jeszcze wskazać na możliwe skutki przebywania w izolacji, do których należeć może: pogorszenie się nastroju, depresja, stany lękowe, bezsenność, problemy z pamięcią, problemy z wysławianiem się, przyrost lub spadek masy ciała. 

Uwaga! Lockdown = zmiejszona aktywność fizyczna seniorów.

Jedynie 5 proc. seniorów zadeklarowało w badaniach realizowanych przez CBOS, że w czasie największych obostrzeń i izolacji dbało o tę sferę swojego życia i zdrowia.  Niewielu seniorom doskwierał brak możliwości do uprawiania aktywności fizycznej (26 proc.). Wiadomo, że ruch i aktywność fizyczna jest konieczna do tego, by móc jak najdłużej utrzymać niezależności funkcjonalną – czyli zdolność do wykonywania normalnych codziennych życiowych zadań bezpiecznie i samodzielnie, bez nadmiernego wysiłku. Zatem i w tym obszarze należałoby kontynuować działania na rzecz aktywizacji seniorów, nie zapominając o jednoczesnym treningu … umysłu – w tym pamięci [6]!

Podsumowanie

Pandemia COVID-19 zwróciła uwagę na potrzeby i zdrowie najstarszych osób w naszym społeczeństwie. Choć możliwość zarażenia się dotyczy osób w każdym wieku, jednak to osoby starsze i te z chorobami towarzyszącymi są najbardziej narażone na powikłania i śmierć z powodu COVID-19. Osoby z objawami po siedemdziesiątym roku życia są dwudziestokrotnie bardziej narażone na hospitalizację niż młodsi dorośli, a wskaźniki śmiertelności z powodu choroby wskazują na znaczny wzrost ryzyka u osób po 60. roku życia. 

Mniej widoczne, ale nie mniej niepokojące, są szersze skutki pandemii: odmowa bądź znaczne utrudnienie opieki zdrowotnej z powodu chorób niezwiązanych z COVID-19; wzrost ubóstwa i bezrobocia; negatywny wpływ izolacji społecznej na samopoczucie i zdrowie psychiczne. Ponieważ pandemia rozprzestrzenia się w krajach zarówno o niskim, średnim i wysokim dochodzie, potrzeby osób starszych również mogą się różnić, a wskaźniki poważnych chorób i śmiertelności osób starszych mogą wzrosnąć jeszcze bardziej, jeśli kruchy system opieki zdrowotnej zostanie przeciążony. Ważne jest więc, by w tym trudnym okresie cały czas pielęgnować solidarność społeczną, wspierać osoby starsze, a także dzielić się dobrymi praktykami na realizację działań (pro)senioralnych.


dr Nina Woderska - Doktor nauk społecznych w zakresie pedagogiki. Badaczka i trenerka edukacji obywatelskiej. Animatorka działań wolontaryjnych i prosenioralnych. Dzięki połączeniu pracy samorządowca oraz realizatora projektów w organizacjach pozarządowych wszechstronnie działa na rzecz integracji międzypokoleniowej i aktywizacji społecznej. Autorka publikacji naukowych i popularno-naukowych. Pracuje również jako wykładowca uczelniany. Chętnie dzieli się wiedzą nie tylko ze studentami, ale także z młodzieżą, seniorami, pracownikami korporacji czy osadzonymi w zakładach karnych. Cały czas poszukuje nowych inspiracji i zawodowych wyzwań, dlatego w 2019 roku założyła Pracownię Integracji Pokoleń. Ambasadorka EPALE.


  

Interesujesz się edukacją seniorów? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod prowadzenia szkoleń i niestandardowych form aktywizacji seniorów?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

 

Zobacz także:

Puk puk! Kto tam? Pułapki w myśleniu i prokrastynacja w czasie kwarantanny

(Nie) widzialna ręka – wsparcie seniorów w czasie kwarantanny

Jak stracić wolontariusza w 10 dni?

„Kocha, tuli, szanuje”. O tym, że wolontariat nie ma ograniczeń wiekowych

Grupa Aktywnych Seniorów SEPOR - seniorzy animują!


Źródła:

[1] Dane pochodzą z raportu „Digital in 2017 Global Overview przygotowanego przez We Are Social i Hootsuite, www.wearesocial.com (dostęp: 25.07.2020).

[2] Sieńko A., Nie masz internetu, jesteś niewidzialny. Seniorzy, dzieci bez komputerów, osoby z niepełnosprawnościami - po prostu zniknęli, https://spidersweb.pl/plus/2020/06/wykluczenie-cyfrowe-internet-seniorzy-uczniowie (dostęp: 24.07.2020).

[3] www.biuroprasowe.orange.pl/informacje-prasowe/co-o-pomaganiu-pokazal-na… (dostęp: 25.07.2020)

[4] Badanie „Dobroczynność a COVID-19” zostało zrealizowane metodą CAWI OMNIBUS w czerwcu 2020 r. przez Havas Media na zlecenie Orange Polska. Badaniu poddano 1054 respondentów, grupa docelowa 18-74 r.ż., rozkład próby zgodny z rozkładem internautów dla opisywanej grupy celowej wg płci, wieku i wielkości miejsca zamieszkania.

[5] Pankowski K., Postawy wobec epidemii koronawirusa na przełomie maja i czerwca, Komunikat z badań, Centrum Badania Opinii Społecznej, Nr 73/2020.

[6] Cybulska A., Pankowski K., Życie codzienne w czasach zarazy. Komunikat z badań, Centrum Badania Opinii Społecznej, Nr 60/2020

Login (1)

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Najnowsze dyskusje

Dyskusja EPALE: Aktywne starzenie się i życiowe zmiany

W jaki sposób edukacja międzypokoleniowa może pomóc w aktywnym starzeniu się i życiowych zmianach?

Więcej

Dyskusja EPALE: Blended learning w edukacji dorosłych

W czwartek 26 listopada 2020 r., od godz. 10.00 do 16.00, EPALE będzie gospodarzem internetowej dyskusji na temat blended learning w edukacji dorosłych. Dyskusja będzie miała zupełnie nowy format, zaczynając od 30-minutowej transmisji na żywo, której towarzyszyć będzie rozmowa w formie komentarzy na platformie.

Więcej

Dyskusja EPALE: Integracja społeczna starzejącego się społeczeństwa i edukacja międzypokoleniowa

W środę 28 października, od godziny 10.00, EPALE będzie gospodarzem internetowej dyskusji na temat integracji społecznej starzejącego się społeczeństwa i edukacji międzypokoleniowej. Komentarze będą otwarte 19 października, aby uczestnicy mogli się przedstawić i zamieścić swoje uwagi z wyprzedzeniem. Dołącz do dyskusji!

Więcej