chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Edukacja obywatelska wśród osób dorosłych w Wielkiej Brytanii: kompetencje językowe i tożsamość kulturowa

15/04/2019
by Qasir Shah
Język: PL
Document available also in: EN HU FR

/pl/file/esolESOL

ESOL

Nauczyciel języka angielskiego Qasir Shah zastanawia się, jaki wpływ ma biegłość językowa na integrację imigrantów ze społeczeństwem przyjmującym.

Bernard Crick to brytyjski teoretyk polityki, który odegrał kluczową rolę we wprowadzeniu edukacji obywatelskiej do programu edukacji obowiązkowej w Wielkiej Brytanii w 2002 roku. Pragnieniem Cricka była „zmiana kultury politycznej zarówno na szczeblu krajowym, jak i lokalnym”. Dwa raporty komitetów, którym przewodniczył, dotyczyły potrzeb osób w wieku 16–19 lat i imigrantów osiedlających się w Wielkiej Brytanii. Dokumenty wpłynęły na sposób nauczania angielskiego na wszystkich poziomach w ramach kursów językowych skierowanych do imigrantów – w ten sposób spełniono wymóg włączenia elementów edukacji obywatelskiej do programu nauczania.

Idea włączenia edukacji obywatelskiej w ramach kursów językowych przeznaczonych dla dorosłych imigrantów powstała w wyniku zaniepokojenia rządu brytyjskiego zamieszkami społecznymi, które wybuchły w 2001 roku w trzech miastach licznie zamieszkiwanych przez mniejszości etniczne. Przyczyny tych zamieszek wynikały z braku spójności lokalnej społeczności oraz braku wspólnych wartości. Rząd postulował potrzebę rozwijania poczucia identyfikacji obywatelskiej, upatrując w lepszej znajomości języka angielskiego środka do osiągania tego celu. Istotnie, kompetencje językowe były postrzegane jako niezbędne w procesie integracji społecznej, a wyniki badań rekomendowały wprowadzenie programów językowo-obywatelskich. W ten sposób biegłość językowa została powiązana z gotowością i zdolnością imigrantów do integracji.

  

Skuteczność edukacji dorosłych w zakresie obywatelstwa w ramach edukacji językowej

Czy tego typu połączona edukacja skutecznie zmieniła kulturę polityczną w Wielkiej Brytanii? Niestety tak się nie stało z kilku powodów. Ani program nauczania, ani podręcznik „Life in the UK”, nie sprawiły, że obywatelstwo i kultura brytyjska zostały dogłębnie przedstawione i zrozumiane, a w ramach realizacji tego podejścia większy nacisk położono na promowanie spójności i integracji społeczności niż na wiedzę obywatelską. Zabrakło również (i brakuje nadal) specjalistów w zakresie nauczania tego obszaru. Wątpliwe jest także, czy uczestnicy kursów językowych dla imigrantów na poziomie niższym niż B2 mają wystarczające kompetencje językowe do nabywania wiedzy obywatelskiej w maksymalnym sensie.

Istotne jest również pytanie, czy typu edukacja wpływa na lepszą integrację imigrantów ze społeczeństwem, społecznościami i rynkiem pracy w Wielkiej Brytanii, skoro większość dorosłych, z którymi absolwenci tego typu kursów językowych będą współpracować, nie miała w całym swoim życiu ani jednej lekcji na temat obywatelstwa. Edukowanie w tym zakresie jest kluczowe również dla wszystkich osób dorosłych obywateli społeczeństwa przyjmującego, bo jeśli większość rodzimej populacji w Wielkiej Brytanii nie wie, z czym wiąże się obywatelstwo, to edukowanie samych tylko imigrantów traci sens.

  

Kształtowanie tożsamości a kompetencje językowe

Ważna jest rekonstrukcja tożsamości imigrantów w nowym społeczeństwie. Skutkuje ona głębszym zrozumieniem historii, zwyczajów, kultury i systemów prawnych i politycznych państwa przyjmującego. Uczenie się języka kraju osiedlenia nierozerwalnie wiąże się z możliwością korzystania ze swobód obywatelskich, a także zrozumieniem specyfiki kultury i społeczeństwa. W konsekwencji, lepsza znajomość nowego kraju ułatwia integrację i akceptację społeczną. U podłoża tego podejścia, nadającego sens idei włączania i integracji społecznej, leży założenie, że osoby używające innych języków niż dominujący język narodowy, są postrzegane jako nie należący do narodu outsiderzy. Niewiele jest jednak dowodów na to, że obywatelstwo i integracja społeczna są możliwe do osiągnięcia tylko poprzez opanowanie języka kraju przyjmującego.

  
Wartości publiczne i znaczenie kompetencji językowych

Wyczuwa się napięcie między jednością a promowaniem różnorodności. Ale obwinianie wielokulturowości, tolerancji i różnorodności za brak spójności społecznej prowadzi do zaprzeczenia zarówno transnarodowej codzienności, jak i ponadnarodowych tożsamości, które przejawiają się w poczuciu przynależności zarówno do Unii Europejskiej, jak i potężnych, wielonarodowych korporacji. Sprawiają one, że kultywowanie tożsamości narodowej traci sens, ignoruje zjawiska związane z dyskryminacją i strukturalnymi nierównościami, które sprawiają, że imigranci i członkowie mniejszości etnicznych nie mogą poczuć się jak w domu – o ile całkowicie zrezygnują ze wcześniejszych powiązań kulturowych i narodowych.

Wydaje się, że w przeciwieństwie do retoryki politycznej, biegłość językowa i edukowanie imigrantów w zakresie kompetencji obywatelskich w niewystarczający sposób sprzyjają integracji, zapobiegają wykluczeniu społecznemu, ani nie zapewniają partycypacji społecznej na zadowalającym poziomie.

  

***
Qasir Shah – przez ponad 19 lat uczył języka angielskiego, a przez ostatnie 16 lat – również edukacji obywatelskiej. Obecnie wykłada język angielski wśród studentów i pisze doktorat z filozofii edukacji na University College London. Interesuje się polityką edukacyjną w Anglii, umiejętnościami czytania i pisania, edukacją obywatelską, demokracją, etyką konfucjańską i rolą nauczyciela.

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Wyświetla 1 - 1 z 1
  • Obrazek użytkownika Marta Kosińska
    Bardzo prawdziwe. Jednak również krótkoterminowe, punktowe działania integrujące migrantów z lokalnymi społecznościami nie rozwiązują problemów w sensie systemowym. Z pewnością przynoszą więcej sensu, aniżeli edukowanie tylko jednej strony: przybywających, jednak ich przygotowanie, zapewnienie długoterminowych efektów, jest bardzo trudne dla funkcjonujących w ten sposób ngo-sów. Zorganizowane przez władze lokalne kursy demokracji obywatelskiej dla wszystkich - to rzeczywiście ciekawy pomysł.