Overslaan en naar de inhoud gaan
Blog
Blog

Ένα ατελές βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση: Η Σύσταση της UNESCO για τους Ανοικτούς Εκπαιδευτικούς Πόρους και ο ορισμός τους

Οι Ανοιχτοί Εκπαιδευτικοί Πόροι (ΑΕΠ) δέχονται ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον στον τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων. Επίσης η UNESCO  έχει δείξει ενδιαφέρον για το θέμα και από τότε έχει δώσει ένα νέο ορισμό. H Δρ Magdalena Spaude αντιμετωπίζει την κριτική που έχει αντιμετωπίσει ο ορισμός και επεξηγεί τι έχει πραγματική σημασία σε ό,τι αφορά τους ΑΕΠ.

Πρωτότυπη γλώσσα κειμένου: Γερμανική

Μετάφραση από το Αγγλικό κείμενο


Ο νέος ορισμός της UNESCO για τους ΑΕΠ

Ο τομέας της εκπαίδευσης ενηλίκων, επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στη σημασία των Ανοικτών Εκπαιδευτικών Πόρων (ΑΕΠ). Και αυτό, επειδή υπάρχει πολύ υλικό, ειδικά  μέσω του διαδικτύου, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην εκπαίδευση και σε μαθησιακά περιβάλλοντα. Ωστόσο, ένα μεγάλο μέρος του υλικού αυτού, προστατεύεται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Χωρίς τη συγκατάθεση του δημιουργού, τα κείμενα, οι εικόνες, τα βίντεο, η μουσική και τα συναφή δεν μπορούν απλώς να αντιγραφούν και να χρησιμοποιηθούν στην τάξη. Πράγματι, ακόμη και εάν ο δημιουργός επιθυμεί ρητώς να μοιραστεί το υλικό του, πρέπει να επισημάνει την δουλειά του με συγκεκριμένο τρόπο. Εάν δεν το πράξει, οποιοσδήποτε δυνητικός μεταγενέστερος χρήστης, πρέπει να υποβάλει αίτημα για άδεια, κάτι που είναι χρονοβόρο και ενδέχεται να απαιτήσει σημαντική έρευνα. Η ύπαρξη ξεκάθαρης και σαφούς αδειοδότησης, βοηθά στην επίλυση του θέματος αυτού. Ορισμένες άδειες ταξινομούνται ως «ανοικτές». Τα υλικά που λαμβάνουν την εν λόγω άδεια, ονομάζονται ανοικτοί εκπαιδευτικοί πόροι (ΑΕΠ).

Σύμφωνα με τον ορισμό στην Σύσταση της UNESCO, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα, οι ΑΕΠ «είναι υλικά διδασκαλίας, εκμάθησης ή έρευνας σε οποιαδήποτε μορφή ή μέσο, που είναι ελεύθερης χρήσης ή διατίθενται με ανοικτή άδεια διανοητικής ιδιοκτησίας, που επιτρέπει την δωρεάν πρόσβαση, επαναχρησιμοποίηση, επαναπροσδιορισμό, έκδοση και διανομή τους από άλλους».

Η Γενική Συνέλευση της UNESCO, υιοθέτησε την σύσταση για τους ΑΕΠ στις 25 Νοεμβρίου 2019. Αυτό που την κάνει να ξεχωρίζει, είναι ότι πρόκειται για το πρώτο διεθνώς αναγνωρισμένο έγγραφο σε σχέση με τους ΑΕΠ,  που ενεργεί ως συνιστώμενο σχέδιο δράσης για τα κράτη μέλη της UNESCO. Προτείνει διάφορα μέτρα, που αναφέρονται στην σημασία των ανοικτών εκπαιδευτικών πόρων για τον Στόχο «Βιωσιμότητα 4» ,τou Θεματολογίου 2030- συγκεκριμένα, βιώσιμη ανάπτυξη, δίκαιη και υψηλής ποιότητας εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς, όπως επίσης ευκαιρίες για διά βίου μάθηση. Συνεπώς, οι συνιστώμενες δράσεις περιλαμβάνουν τη βελτίωση των δεξιοτήτων των βασικών ενδιαφερόμενων φορέων της εκπαίδευσης αναφορικά με την επαναχρησιμοποίηση, τον επαναπροσδιορισμό και τη δημιουργία ΑΕΠ. Επιπρόσθετα, η διαδικασία της αδειοδότησης υλικού μάθησης ή έρευνας που χρηματοδοτείται από δημόσιους πόρους ως ΑΕΠ, πρέπει να επιταχυνθεί.

Πέραν τούτου, πρέπει να υπάρξει υποστήριξη για δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς πρόσβαση σε ΑΕΠ για άτομα με αναπηρίες, πρέπει να αναπτυχθούν  μοντέλα ΑΕΠ που να προσανατολίζονται στο μέλλον και επίσης, πρέπει να αρχίσει διεθνής συνεργασία για το θέμα αυτό.

Κριτική για τον ορισμό της UNESCO 

Ο ορισμός των ΑΕΠ που περιλαμβάνεται στο έγγραφο της UNESCO υπέστη κριτική- κάποιες φορές καυστική. Ο πιο ένθερμος επικριτής είναι ο Δρ. David Wiley ένας πολύ γνωστός και ενθουσιώδης υποστηρικτής των ΑΕΠ. Έθεσε τις γνωστές «5 Ελευθερίες που αρχίζουν από R» των ΑΕΠ, στις οποίες γίνεται συχνά αναφορά. Αυτές οι πέντε ελευθερίες, είναι τα πέντε συστατικά που αποτελούν τους ΑΕΠ και δείχνουν τις ενέργειες που μπορεί να ληφθούν από ένα μεταγενέστερο χρήστη ανοικτού εκπαιδευτικού υλικού: Reuse (επαναχρησιμοποίηση), retain (διατήρηση), Revise (αναθεώρηση), Remix (ανασύνθεση), Redistribute (αναδιανομή).


5V-Freiheiten für Offenheit (CC BY)

(1) Retain – the right to create, own, and control copies of the content; (2) Reuse – the right to use the content in a wide range of ways; (3) Revise – the right to adapt, adjust, modify, or alter the content itself; (4) Remix – the right to combine the original or revised content with other material to create something new; (5) Redistribute – the right to share copies of the original content, the revisions, or the remixes with others.


Σε μια δημοσίευση ιστολογίου, ο Wiley ήταν ιδιαίτερα επικριτικός για το γεγονός ότι ο υφιστάμενος ορισμός, δεν περιλαμβάνει την άδεια για «διατήρηση» δηλαδή τη δημιουργία και έλεγχο αντιγράφου. Αρχικά, η πτυχή αυτή προνοούνταν στο πρώτο προσχέδιο της σύστασης. Το έγγραφο που υιοθετήθηκε ορίζει τους ΑΕΠ ως υλικά που είναι προσβάσιμα δωρεάν. Ωστόσο, χωρίς την άδεια για δημιουργία αντιγράφου (π.χ. τηλεφόρτωση του εγγράφου), δεν είναι τεχνικά πιθανή η αναθεώρηση ή η αναδιανομή του υλικού.  Οι υπηρεσίες συνεχούς ροής όπως το Netflix ή το Spotify είναι παραδείγματα προσβάσιμου περιεχομένου, χωρίς την επιλογή δημιουργίας προσωπικού αντιγράφου.

Σύμφωνα με τον Wiley, το κενό αυτό στον ορισμό, ενδέχεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Για παράδειγμα, είναι πολύ πιθανό μια οντότητα του δημοσίου τομέα να δημοσιεύσει διαγωνισμό με τον οποίο να ζητά τη δημιουργία ΑΕΠ σύμφωνα με τον ορισμό της UNESCO. Στη συνέχεια, ένας ανάδοχος μπορεί να παραγάγει «ΑΕΠ» και να δώσει πρόσβαση αλλά να απαγορεύσει ρητώς τη δημιουργία αντιγράφων. Κάτι τέτοιο, θα επέτρεπε στους εκπαιδευτικούς να υιοθετήσουν το υλικό, αλλά οποιαδήποτε περαιτέρω χρήση του θα ήταν πολύ δύσκολη έως αδύνατη, κάτι που θα κατέρριπτε τον όλο σκοπό των ΑΕΠ. Ο ανάδοχος ενδέχεται να προσπαθήσει να κάνει κέρδος.

Η επεξήγηση των δημιουργών της σύστασης για τον λόγο που ο ορισμός πήρε τη μορφή αυτή, είναι ότι η δημιουργία ενός τέτοιου εγγράφου είναι μια μακρά και επίπονη συνεργατική διαδικασία. Στην περίπτωση αυτή, η διαδικασία περιελάμβανε πέραν των 100 συμμετεχόντων, απαιτώντας ομόφωνη έγκριση. Τόνισαν ότι οι συμμετέχοντες περιλάμβαναν δικηγόρους αρμόδιους για τον τομέα αυτό, οι οποίοι υπέβαλαν απόψεις αναφορικά με τις πιθανές ερμηνείες του ορισμού. Υποστηρίζουν ότι ο κίνδυνος κακής χρήσης εκμηδενίζεται από το γεγονός ότι τα εγγυημένα δικαιώματα αναθεώρησης και αναδιανομής, υπονοούν άμεσα την άδεια διατήρησης αντιγράφων. Ωστόσο, πέρα από το πεδίο οποιωνδήποτε νομικών διαστρεβλώσεων,  συνίσταται  η χρήση των ήδη υπαρχουσών κοινών αδειών «Creative Commons licenses» για την αδειοδότη ανοικτών εκπαιδευτικών υλικών. Αυτές περιλαμβάνουν την ρητή άδεια «διατήρησης» στο συμβατικό τους κείμενο. Η σύσταση της UNESCO θεωρείται γενικά ότι καθορίζει μια διεθνή τάση και συνεπώς, αποτελεί μεγάλη πρόοδο. Ο στόχος, λένε, είναι να επιταχυνθεί τώρα και να δοθεί ώθηση για εφαρμογή της στα κράτη μέλη.

Θέλετε να μάθετε περισσότερα για τους ΑΕΠ;

Κοιτάξετε τον φάκελο των ΑΕΠ με wb-web [DE] ή επισκεφθείτε την πλατφόρμα πληροφόρησης των ΑΕΠ, OERinfo [DE]. Εκεί, μπορείτε επίσης να βρείτε το πρόγραμμα εκδηλώσεων με εργαστήριο για τους ΑΕΠ, που επιτρέπει στους αρχάριους αλλά και στους επαγγελματίες, να μάθουν τόσο για τις βασικές πτυχές όσο για τις τρέχουσες εξελίξεις.


Σχετικά με τη συγγραφέα: Η Δρ Magdalena Spaude είναι ερευνήτρια στο  Γερμανικό Ινστιτούτο Εκπαίδευσης Ενηλίκων - Κέντρο Διά Βίου Μάθησης (Deutsches Institut für Erwachsenenbildung - Leibniz-Zentrum für Lebenslanges Lernen e.V.) (DIE).


Περισσότερα για το θέμα:

Open educational resources in literacy and basic education

Informal learning spaces in adult learning institutions, or: Learning and working in the age of digital transformation

Login (8)

Wil je een andere taal?

Dit document is beschikbaar in meerdere talen. Kies de taal hieronder.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Laatste discussies

EPALE Discussie: Wat kunnen we doen om de volwasseneneducatie beter te maken voor mensen met een beperking?

In juni richt EPALE de schijnwerpers op hoe mensen met een beperking kunnen bijleren. We horen graag van jou hoe we volwasseneneducatie voor mensen met een beperking kunnen verbeteren. De schriftelijke discussie (in het Engels) zal plaatsvinden op 8 juni om 14 uur (CEST).
Meer

Vindt u het ook jammer dat de volwasseneneducatie nauwelijks bijdraagt aan het nieuwe decreet voor duaal leren?