Overslaan en naar de inhoud gaan
Blog
Blog

Jak uczyć skutecznie za pomocą multimediów

Technologia w uczeniu odgrywa coraz większą rolę. Nie chodzi już tylko o sam fakt dystrybucji materiałów szkoleniowych. Technologia zajmuje się też przecież analizą potrzeb szkoleniowych, weryfikacją zgłoszeń czy ewaluacją. Mam tutaj na myśli sztuczną inteligencję, która przejmuje część zadań do trenerów i administratorów procesu uczenia. Przywykliśmy też, że szkolenie online powinno być atrakcyjne wizualnie, dynamiczne, nowoczesne. Wiele osób się z tym instynktownie nie zgodzi. W końcu czy Sokrates był nowoczesny, albo atrakcyjny wizualnie? Platon nic o tym nie wspomina. My mówimy często o multimediach w szkoleniu online, czasem nie zdając sobie sprawy z tego, że “multi” oznacza “wiele”. Czy aby nie za wiele?

Technologia w uczeniu odgrywa coraz większą rolę. Nie chodzi już tylko o sam fakt dystrybucji materiałów szkoleniowych. Technologia zajmuje się też przecież analizą potrzeb szkoleniowych, weryfikacją zgłoszeń czy ewaluacją. Mam tutaj na myśli sztuczną inteligencję, która przejmuje część zadań do trenerów i administratorów procesu uczenia. Przywykliśmy też, że szkolenie online powinno być atrakcyjne wizualnie, dynamiczne, nowoczesne. Wiele osób się z tym instynktownie nie zgodzi. W końcu czy Sokrates był nowoczesny, albo atrakcyjny wizualnie? Platon nic o tym nie wspomina. My mówimy często o multimediach w szkoleniu online, czasem nie zdając sobie sprawy z tego, że “multi” oznacza “wiele”. Czy aby nie za wiele?

Jest wiele opracowań mówiących o tym dlaczego warto używać multimedia w uczeniu, a naprawdę niewiele zwracających uwagę na to, że może to być potencjalnie szkodliwe, albo przynajmniej nie tak efektowne jak się wydaje. Cofnijmy się do czasów dzieciństwa. Zdecydowana większość z nas chodziła do szkoły, w której królowały klasyczne tablice po których pisało się kredą. Wyobraźcie sobie teraz typową lekcję w tamtych czasach. Mamy tablicę i kredę. Bardziej kreatywny nauczyciel używał kilku kolorów tejże kredy. Czasem słowa zamieniał w wykresy czy schematy, aby lepiej zwizualizować to, co miał do przekazania. Wyobraźcie sobie teraz, że ten sam nauczyciel w tym samym czasie przykleja do tablicy żółte karteczki, zaczyna wskazywać najważniejsze treści za pomocą wskaźnika laserowego, a do tego najważniejsze elementy zaczyna deklamować trzynastozgłoskowcem. No to mamy multimedia. Łatwo sobie wyobrazić w takiej sytuacji, że skupienie się na treści będzie raczej trudne, mimo że nauczyciel bardzo się stara nam ją przekazać.

  

Jednak zanim przejdziecie dalej - zobaczcie to. Przykład na to, że wideo learning można było robić skutecznie też w latach 30.: 

https://www.youtube.com/watch?v=K4JhruinbWc

    

Richard E. Mayer, profesor psychologii uczenia na Uniwersytecie Kalifornijskim opracował coś, co może nam bardzo pomóc: “The Cognitive Theory of Multimedia Learning” (Multimedia Learning (Cambridge Press, 2001)). Zaproponował w niej 12 zasad, które pozwalają bezpieczne i wydajne włączenie multimediów do procesu nauczania. Coś, co powinno być obowiązkową lekturą dla trenerów, nauczycieli, wykładowców czy twórców kursów online. Zerknijmy zatem:

  1. Zasada spójności - wykluczamy z przekazu multimedialnego rzeczy niepotrzebne, nie związane z tematem, aby unikać przeciążenia poznawczego. 
  2. Zasada sygnalizowania - podkreślamy istotne tematy, aby kierować uwagę odbiorców we właściwe miejsca. 
  3. Zasada redundancji - unikamy sytuacji, gdy na ekranie oprócz schematu/grafiki/animacji, znajdą się również bogate opisy, zakładając, że całości procesu towarzyszy narracja. Innymi słowy: lepiej nauczymy, gdy temu co mówimy będzie towarzyszył elementy wizualizujący, a nie dodatkowe opisy. Uczący się nie powinni mieć dylematu pomiędzy tym czy słuchać/oglądać, czy czytać.
  4. Zasada ciągłości przestrzennej - elementy opisowe wizualizacji, np. etykiety, powinny się znajdować blisko obiektów na które wskazują, aby uczący nie błądził w przestrzeni.
  5. Zasada segmentacji - unikamy zgrupowania dużej ilości treści w jednym miejscu. Lepiej jest podzielić całość na mniejsze segmenty. O ile w przypadku przekazu słownego widać to po ilości… słów i można się wystrzec tego błędu, tak w przekazie multimedialnym czasem nie doceniamy jak dużo treści może się przypadkiem znaleźć na jednym ekranie.
  6. Zasada konturowości czasowej - uczymy się lepiej, gdy odpowiednie słowa i media są prezentowane jednocześnie, a nie jedno po drugim. 
  7. Zasada szkolenia wstępnego - uczenie się z materiałów multimedialnych jest bardziej wydajne jeśli wcześniej poznamy niezbędne pojęcia i teorie. I odwrotnie: trudno nam w pełni zrozumieć sens nawet najlepiej przygotowanej lekcji multimedialnej, jeśli nie znamy podstaw tematu i kontekstu. 
  8. Zasada modalności - uczymy się lepiej z grafiki i narracji niż z filmu czy animacji i tekstu wyświetlanego na ekranie. Warto więc unikać zbyt dużej ilości tekstu na ekranie, a także zwracać uwagę na wszelkiego rodzaju animowane scenki przeładowane opisami “niby-to-ręcznie-rysowane”, ponieważ mogą przynosić złe efekty.
  9. Zasada multimedialna - słowo w połączeniu z obrazem czy filmem jest bardziej skuteczne, niż samo słowo. 
  10. Zasada personalizacji - uczymy się skuteczniej, gdy treści nam przekazywane, szczególnie słowa, mają charakter mniej formalny, a bardziej konwersacyjny. Oczywiście, bez szkody dla tematu - zadaniem uczącego nie jest stosowanie mowy potocznej, ale raczej naturalnego sposobu komunikowania się i unikanie tonu mentorskiego. 
  11. Zasada głosu - jesteśmy wrażliwi na sztuczność w głosie. Dlatego w dalszym ciągu w lekcjach wideo nie uczą nas jeszcze systemy text-to-speech, które znamy choćby z nawigacji samochodowych. Wyczuwamy także zdenerwowanie w głosie nauczyciela czy zbytnią manierę w głosie profesjonalnego lektora. 
  12. Zasada obrazu - oglądanie człowieka nagranego i mówiącego do nas z ekranu niekoniecznie daje pozytywne rezultaty. Może dawać, ponieważ niektórzy są świetnymi mówcami i technologia im nie przeszkadza, ale założenie, że nagranie wykładowcy przyniesie lepszy efekt, niż dobrze opracowanie tekstowe, niemultimedialne, jego lekcji jest ryzykowne.

Jakie z tego wnioski? Najważniejszy jest taki, że każda zasada ma pewien poziom elastyczności. Po drugie: diabeł tkwi w szczegółach! Pobieżnie rzecz analizując można ulec wrażeniu, że niektóre zasady się wykluczają, ale tylko do momentu, gdy zaczniemy je analizować w kontekście naszych lekcji. Wtedy szybko pojmiemy co autor miał na myśli. Można też, ale niekoniecznie słusznie, podważyć cały sens tworzenia kursów online czy istnienia takich programów jak Lumen5 czy PowToon.

  

Na koniec warto przyjrzeć się temu wyjaśnieniu teorii Richarda Mayera, ponieważ dosyć trafnie oddaje sens problemu z których się stykamy:

https://www.youtube.com/watch?v=hw2hi7D1ALE


Piotr Maczuga - Od ponad dekady zajmuje się zagadnieniami wykorzystania nowych technologii w edukacji dorosłych. Tworzy i wdraża w organizacjach oparte o technologie, które łączą w sobie nowoczesny marketing i edukację. Współautor podręczników w zakresie webinariów, webcastów, knowledge pills i innych. Metodyk, autor szkoleń z zakresu wykorzystania multimediów w uczeniu i biznesie oraz publikacji poświęconej tej tematyce. Na co dzień kieruje Digital Knowledge Lab – studiem produkcji multimedialnych treści edukacyjnych w Polsce działającym w ramach ekosystemu Digital Knowledge Village. Jego misją zawodową jest usuwanie barier technologicznych przed wszystkimi, którzy mają ambicje uczyć innych, aby wspomagać tworzenie społeczeństwa świadomie i sprawnie posługującego się otaczającymi nas narzędziami.

Zobacz także:

7 wskazówek jak nagrać prostą lekcję telefonem komórkowym tak, aby wyglądała profesjonalnie

Webinary w działalności biznesowej na poważnie - jak odnieść sukces

Jak tworzyć bardziej angażujące lekcje wideo - 3 metody od innych, z których stworzymy własną

Dlaczego to takie ważne, abyś spróbował swoich sił w edukacji dorosłych

Interesują Cię nowe technologie w edukacji dorołych? Szukasz inspiracji i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Jesteś nauczycielem? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Login (0)

Users have already commented on this article

Log in of Registreer om te reageren.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Laatste discussies

EPALE Discussie: Wat kunnen we doen om de volwasseneneducatie beter te maken voor mensen met een beperking?

In juni richt EPALE de schijnwerpers op hoe mensen met een beperking kunnen bijleren. We horen graag van jou hoe we volwasseneneducatie voor mensen met een beperking kunnen verbeteren. De schriftelijke discussie (in het Engels) zal plaatsvinden op 8 juni om 14 uur (CEST).
Meer

Vindt u het ook jammer dat de volwasseneneducatie nauwelijks bijdraagt aan het nieuwe decreet voor duaal leren?