chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE - Elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa

Blogs

Czy ECVET to system przenoszenia i akumulacji osiągnięć?

27/02/2019
door WOJCIECH STECHLY
Taal: PL
Document available also in: EN

Jeśli czytasz ten artykuł, to pewnie już wiesz, że w akronimie ECVET kryje się system przenoszenia i akumulacji osiągnięć (Europejski System Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym [1]). Przysparza to niemało trudności interesariuszom, którzy próbują zrozumieć, czym jest ECVET. Jeśli to nie system przenoszenia i akumulowania osiągnięć, to co? Może jedynie propozycja ramowych rozwiązań (framework)?

Wielu przedstawicieli krajów i partnerów zajmujących się mobilnością edukacyjną i zawodową używa ramowych rozwiązań ECVET, takich jak kwalifikacje, efekty uczenia się, jednostki efektów uczenia się lub wskaźniki ilościowe: liczba godzin lub punktów zaliczeniowych. To znaczy, że korzystają z podejścia i narzędzi opisanych w Zaleceniu w sprawie ECVET [2] (czyli z ramowych rozwiązań ECVET) albo do tworzenia lokalnego systemu przenoszenia i akumulowania osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym (na poziomie krajowym), albo do akumulowania i przenoszenia osiągnięć w ramach dwu- lub wielostronnej współpracy. Podczas zeszłorocznego szkockiego Peer Learning Activity [3] niektórzy uczestnicy nazywali takie działania skrótowo stosowaniem „zasad ECVET” (ECVET principles).

A jak to jest z europejskim wymiarem ECVET? W opinii niektórych stworzenie międzynarodowego rozwiązania to pieśń przyszłości (w najlepszym razie). Z drugiej strony, według tych, którzy zjedli zęby na rozwijaniu międzypaństwowej współpracy w ramach mobilności edukacyjnej i zawodowej, perspektywa opracowania międzynarodowego systemu jest w zasięgu ręki.

Odkładając na bok różnice opinii wynikające z indywidualnych doświadczeń, odpowiedź na pytanie zawarte w tytule zależy od tego, jak kto rozumie pojęcie systemu. Nie ryzykując zbyt wiele, można powiedzieć, że system zawsze pełni określone funkcje i działa w praktyce. Zapewne ważna jest też pewna minimalna spójność w systemie i zorganizowanie? A jeśli system jest mozaiką różnych rozwiązań, to w jakim stopniu powinny one ze sobą współgrać, żebyśmy tę całość mogli nazwać systemem?

Zastanówmy się najpierw nad łagodnymi kryteriami weryfikacji, które oddawałyby zdroworozsądkowe rozumienie systemu:

  

/nl/file/tabelka1plpng-2tabelka_1_pl.png

  

Moim zdaniem wynik oceny spełnienia tych kryteriów przemawia za tym, by na razie mówić o ramowych rozwiązaniach dla przenoszenia i akumulowania osiągnieć, a nie o systemie. Ale mimo to opracowanie Europejskiego Systemu Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym uważam za potrzebne. Aby to osiągnąć, potrzeba czegoś więcej niż jednego tylko Zalecenia i garści technicznych specyfikacji. Trzeba jasno powiedzieć: to, jak rzeczy się mają, to nie wina ani Komisji Europejskiej, ani społeczności ECVET. Systemy kwalifikacji oraz kształcenia i szkolenia zawodowego (w tym przepisy dotyczące edukacji i rynku pracy, branżowego zaangażowania, a także kultury w edukacji itd.) są bardziej zróżnicowane, niż większość z nas sobie wyobraża.

Obszar szkolnictwa wyższego jest dobrym punktem odniesienia – od ponad siedmiuset lat rozwija współpracę, akademickie standardy, a od niedawna intensywnie rozwija proces boloński. Ma ogólnoeuropejską ramę kwalifikacji (tzw. deskryptory dublińskie, ERK) i system kwalifikacji obowiązujący w każdym kraju (zestaw stopni i tytułów: licencjata, inżyniera, magistra i doktora), a nawet międzynarodowy system przenoszenia i akumulowania osiągnięć (ECTS).

Tymczasem rozwiązania stosowane w kształceniu i szkoleniu zawodowym są bardziej zróżnicowane i o wiele młodsze. Składają się na nie różnorodne systemy wstępnego szkolenia zawodowego, korzeniami sięgające XIX wieku, funkcjonujące od (setek) lat systemy rzemiosła, ale także dynamicznie rozwijane ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe. Temu wszystkiemu towarzyszy rozkwit sektora kształcenia pozaformalnego – często pomijany w dyskusjach nad ECVET. Oczywistym powinno być, że droga do stworzenia europejskiego systemu transferu i akumulacji osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym jest o wiele dłuższa i trudniejsza, niż mogłoby się wydawać.

Wracając do rozróżnienia między ramowymi rozwiązaniami a systemem przenoszenia osiągnięć. W literaturze ani praktyce nie funkcjonuje jasne rozgraniczenie między tymi terminami. Mimo to jest ono potrzebne, aby lepiej rozumieć polityki i narzędzia uczenia się przez cale życie. Pomocne w tym celu może być pokrewne rozróżnienie między ramą (np. Polska Rama Kwalifikacji) a systemem w obszarze kwalifikacji. Ogólnie rzecz biorąc, wygląda ono następująco:

  

/nl/file/rysunek1plpngrysunek_1_pl.png

  

Podsumujmy. Moim zdaniem niektóre trudności związane z wdrożeniem ECVET na poziomie europejskim wynikają z koncepcyjnych niejasności w treści Zalecenia: nie wiadomo, czy chodzi o system, czy o ramowe rozwiązania dla przenoszenia i akumulowania osiągnięć. Ramowe rozwiązania mogą wspierać transfer i akumulację osiągnięć pomiędzy dwoma krajami lub instytucjami na podobnej zasadzie, jak w projektach dotyczących mobilności edukacyjnej i zawodowej ECVET. Ale system transferu musi funkcjonować w ustrukturyzowanej przestrzeni kształcenia, która zazwyczaj opiera się na ramach kwalifikacji lub systemach edukacji. I w końcu – mając na uwadze wnioski ze szkockiego Peer Learning Activity – aby ECVET stał się systemem z prawdziwego zdarzenia, musi wykorzystywać rozwiązania pochodzące z systemów kwalifikacji i obejmować także elementy uczenia się wykraczające poza kształcenie wstępne (tj. najczęściej młodzieży).

[1] European Credit System for Vocational Education and Training.

[2] Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 czerwca 2009 r.

[3] To coroczne wydarzenie służące do wymiany dobrych praktyk w zakresie kształcenia zawodowego. Tym razem odbyło się ono w dniach 18-19.09.2018 w Glasgow, a  tematem było „ECVET, NQF and Upskilling Pathways”. Materiały ze spotkania dostępne tutaj.

  

***

Wojciech Stęchły – ekspert w projekcie Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji w Instytucie Badań Edukacyjnych, członek Polskiego Zespołu Ekspertów ECVET.

  

Może zainteresują Cię inne artykuły na temat ECVET:

Wspieranie uczenia się dorosłych poprzez zapewnianie jakości edukacji pozaformalnej. Wprowadzenie do tematyki ZSK i ECVET – część 1

Wspieranie uczenia się dorosłych poprzez zapewnianie jakości edukacji pozaformalnej. Wprowadzenie do tematyki ZSK i ECVET – część 2

Interesujesz się walidacją lub zintegrowanym systemem kwalifikacji?
A może szukasz możliwości podniesienia swoich kwalifikacji?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn Share on email