chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa

 
 

Nieuws

Samen stad maken in Turnhout

04/12/2018
Taal: NL

De Nederlandse en Vlaamse Erasmus+-agentschappen voor volwasseneneducatie organiseerden onlangs het seminar ‘Hoe kwetsbare volwassenen bereiken’. Nico Verhoeven en Bieke Suykerbuyk vertegenwoordigden daar Stad Turnhout en DINAMO vzw.

Als cultuurbeleidscoördinator van Stad Turnhout kan Nico Verhoeven van binnenuit een inzicht geven in de stedelijke organisatie. Hij weet uit de eerste hand met welke uitdagingen een lokaal bestuur te maken krijgt.

Nico: Turnhout ligt aan de rand van België, met de blik gericht op Brussel. Onze stad ligt mooi centraal tussen Tilburg, Breda, Mechelen en Antwerpen. In 2012 werd Turnhout nog Cultuurstad van Vlaanderen. Als Turnhoutenaren zeggen we graag dat we aan de rand van het land, maar ook in het hart van de regio zitten. Turnhout heeft 44.000 inwoners, en elk jaar komen er ongeveer 500 bij. We maken samen met Beerse, Oud-Turnhout en Vosselaar deel uit van een stadsregio met het dubbele aantal inwoners. In die regio maken we afspraken over beleid, mobiliteit, sociale maatregelen enzovoort. Zo heeft Turnhout een aantrekkingsgebied van 200.000  inwoners. Onze stad is heel divers onder meer qua leeftijd, gezinssamenstelling en nationaliteit van de inwoners. De gezinsgrootte neemt echter af. Een gemiddeld gezin bestaat nu uit 2,2 personen. 36 % van de Turnhoutse bevolking is alleenstaand, 20 % is ouder dan 50 jaar, 16 % is niet autochtoon. Het aantal mensen dat een leefloon ontvangt, is in 10 jaar verdubbeld naar 1.000. Dat heeft niets te maken met vluchtelingen, maar komt gewoon voort uit de typische aantrekkingspolen van een stad: bewoners uit de buurgemeenten komen naar Turnhout omdat daar meer te beleven valt en de woningprijzen er lager zijn. De kans dat een kind geboren wordt in een kansarm gezin, is in Turnhout 27,5 %. Dat is meer dan verdubbeld vergeleken met tien jaar geleden.

Stad Turnhout zet bewust in op de participatie van zijn inwoners. Het bestuursakkoord voor de lopende legislatuur (2013 - 2018) draagt daarom de titel ’Samen stad maken‘. Cultuurcoördinatie Turnhout tracht voortdurend impulsen te geven en mensen te mobiliseren. Mede-eigenaarschap van projecten is altijd van groot belang. Met professionele culturele spelers sluiten we bewust convenanten af voor langere periodes. Het achterliggende idee is dat we zo de werking van die spelers grondig ondersteunen en dat we daarmee de stedelijke doelstellingen uitvoeren maar ook laten uitvoeren. Participeren aan het maatschappelijke leven in ruime zin hoort daar onlosmakelijk bij.

 

/nl/file/samenstadmakenjpg-1samen_stad_maken.jpg

 

Bieke Suykerbuyk is coördinator van DINAMO vzw. De onafhankelijke organisatie woont in cultuurhuis de Warande en is partner van zowel het cultuurhuis als van Stad Turnhout. DINAMO wordt erkend en gesteund door de Vlaamse Gemeenschap, departement Cultuur.

DINAMO is een organisatie die vorming geeft aan volwassenen, overdag en op maandagavond. De doelstelling is niet per se dat de deelnemers werk zouden vinden, eerder om een zinvolle vrijetijdsbesteding te geven voor mensen die niet op hun werk kunnen reken voor hun gevoel van identiteit zoals werklozen en gepensioneerden.

Bieke: Wij hebben 250 vrijwilligers, 180 van hen geven les. Daarnaast tellen  we vijfendertig koffiedames en –heren en twintig begeleiders die uitstappen organiseren en het onthaal doen op onze locaties. We hebben bovendien tien betaalde medewerkers (zeven FTE). DINAMO bereikt ongeveer 2.600 deelnemers en realiseert elk jaar 6.000 inschrijvingen.

 

/nl/file/dinamojpg-1dinamo.jpg

 

EPALE: Waarom doen jullie wat jullie doen?

Bieke: We vinden het erg belangrijk om aan onze mensen een zinvolle uitdaging te geven. Zowel aan de vrijwilligers die hun talenten nog kunnen inzetten als aan de deelnemers die iets kunnen bijleren. Verbinding vormen tussen mensen vinden we belangrijk. Er zijn veel mensen met vrije tijd overdag. Zij zijn graag bezig, komen graag onder de mensen en bezitten nog heel wat kennis en kwaliteiten die ze willen delen.  Wij vormen een tegenwicht tegen eenzaamheid, bijvoorbeeld voor mensen die herstellen na een langdurige ziekte... Dat doen we door onze prijzen democratisch te houden, maar zeker ook door ons aanbod erg ruim, gevarieerd en laagdrempelig te maken. Wat we doen, houdt mensen gezond.

Onze mensen zijn vaak tegelijk vrijwilliger én deelnemer. Dat zorgt voor een losse, aangename sfeer. We bieden zelf activiteiten aan, maar de vrijwilligers kunnen ook een voorstel doen. Neem het voorbeeld van Jeanine. Zij is een gepensioneerde lerares Frans en geeft bij ons twee  uur Franse les per week. Ze doet dat nog altijd graag en ‘de lasten’ van de school heeft ze bij ons niet meer. Een andere vrijwilligster is verpleegster van beroep. Bij ons geeft zij dansles, en dat heeft ze nodig om haar gewone job aan te kunnen. We hebben ook een Schotse lesgeefster die Engels geeft. Omdat haar diploma niet erkend is, kan ze geen reguliere job in het onderwijs vinden, maar bij ons kan zij wel aan de slag. Of er is Johan, die moest stoppen met werken. Eerst was hij wat stuurs, maar hij is begonnen als vrijwilliger en uitgegroeid tot een hele goede lesgever. En ook Herman, ooit de beste bakker van Turnhout, geeft nu bij ons les.

 

/nl/file/vrijwilligersdinamopng-0vrijwilligers_dinamo.png

 

Het is bewezen dat vrijwilligerswerk symptomen van depressie vermindert, functionele beperkingen doet afnemen, voor een betere algemene gezondheid zorgt en zelfs de levensduur verlengt. De meeste gezondheidsvoordelen werden opgetekend bij mensen die iets meer dan 100 uur per jaar, zo’n twee à drie uur per week, vrijwilligerswerk doen. De groep van meest kwetsbare vijftigplussers, mensen met een chronische aandoening, bleken het meest van al baat te hebben bij vrijwilligerswerk.

Geven jullie ondersteuning aan jullie vrijwilligers?

Bieke: Ja, daar maken wij veel werk van. We geven hun een vergoeding, maar vooral ook begeleiding bij wat ze doen in hun lessen. Zo garanderen we ineens ook de kwaliteit van ons aanbod.  Dat was eerst een beetje delicaat, want zij zijn ervaren lesgevers en weten dus heel goed hoe ze hun lessen willen aanpakken. Maar we geven onze feedback op een positieve en waarderende manier. In de praktijk doen we altijd minstens een intakegesprek en een appreciërend lesbezoek en organiseren we intervisie en vorming indien nodig. Die aanpak namen we mee uit het Europese project MAVEP. Een andere actie gaat over de didactische ondersteuning van vrijwillige lesgevers en hoe je ook van vrijwilligers kwaliteit kan en mag verwachten. In het project MAVEP werken we dan weer rond vier acties, waarvan er één specifiek bedoeld is om vrijwilligers te ondersteunen wanneer zij werken met kwetsbare doelgroepen.   

Nico, kun jij de samenwerking met DINAMO even schetsen?

Nico: In Turnhout is er een bijzonder breed cultureel aanbod onder meer bij Cultuurhuis de Warande en DINAMO, maar er is bijvoorbeeld ook nog het MOOOV Filmfestival naast vele andere initiatieven. Samen met al die cultuurpartners werkten we het bestuursakkoord ‘Samen stad maken’ uit waarin we met hen langdurige engagementen aangaan. En de Turnhoutenaren zijn bijzonder tevreden over het aanbod. In het verleden draaide de samenwerking voornamelijk om centen: er werd een bedrag vrijgemaakt in de begroting en de convenantpartners besteedden dat naar eigen goeddunken. Daarin zijn we geëvolueerd. We kijken wat interessant is voor de organisaties, maar ook voor de stad en het bestuur. De convenanten worden nu op maat gemaakt. Dat kan gaan over communicatie en logistieke ondersteuning, maar evengoed kunnen we ons netwerk ter beschikking stellen.

Andersom is het voor ons interessant om bij DINAMO (af) te kijken hoe zij omgaan met de uitdagingen die er voor heel de stad zijn. Wij als stadsbestuur organiseren niet zelf de nodige acties en opleidingen maar vragen aan DINAMO of zij ons daarbij kunnen helpen. We zien daardoor ook dat de culturele spelers veel minder in hun hokjes blijven. Ze zijn niet alleen met kunsten bezig, maar ook met hoe mensen zich goed kunnen voelen in onze maatschappij. Dat inspireert ons om ook het hokjesdenken te doorbreken. Zo zijn we bijvoorbeeld verbinding gaan zoeken met welzijn. De centen blijven belangrijk, maar er is nu een grotere verscheidenheid. DINAMO krijgt bijvoorbeeld financiële ondersteuning en wij zitten ook in hun Raad van Bestuur .

Ook het feit dat DINAMO aan een Europees project deelneemt, is interessant voor ons, want daar kunnen wij van leren. Een van mijn collega’s is nu contactpersoon voor alle organisaties die zich Europees willen inzetten.

DINAMO besteedt ook veel aandacht aan een speciale doelgroep, de Knipogers?

Bieke: Onze Knipogers zijn mensen met een lichte mentale handicap die meedraaien in onze werking en activiteiten. We maken voor hen een aparte brochure. Ze zijn in principe overal welkom, maar in de brochure maken we voor hen ook een selectie op maat. De lay-out van die speciale brochure verschilt erg van onze gewone brochure en ook de foto’s krijgen veel aandacht. We houden het bij één activiteit per pagina. De Knipoog-brochure verspreiden we onder onze individuele Knipogers, maar ook in instellingen waar begeleiders dan samen met hun cliënten kijken wat er kan voor wie. In het begin van het jaar presenteren we ons aanbod. We nodigen dan bijvoorbeeld enkele artiesten van de Warande uit die hen warm trachten te krijgen voor hun voorstelling.

Kun je enkele tips geven om ervoor te zorgen dat een dergelijk versmelting van doelgroepen blijft werken?

Bieke: Balans is erg belangrijk. In het begin kwamen er bijvoorbeeld te veel Knipogers naar een activiteit, en dat was niet goed voor de groepsdynamiek. De gewone deelnemers voelden zich niet thuis en ook de Knipogers voelden zich niet op hun gemak. Nu houden we ons aan een quotum van maximaal vier Knipogers per activiteit. In elke les waar we een Knipoger aan deelneemt voorzien we een assistent. Die dynamiek werkt beter en dat komt iedereen ten goede. Iedere Knipoger krijgt ook een assistent. Daarvoor kunnen we rekenen op een vijftal vrijwilligers die we opbellen als er Knipogers zijn. De assistenten wachten hun compagnons op aan de balie en houden zich tijdens de activiteit met hen bezig. Ze nemen die bekommernis weg bij de lesgevers. zo kan de lesgever zich op zijn les en de hele groep concentreren. De assistent zorgt ook voor de verbinding tussen de Knipoger en de rest van de groep, bijvoorbeeld tijdens de pauzes. Zo hoort de Knipoger er helemaal bij.

 

http://dinamo.warande.be

014 47 21 60

Bieke.suykerbuyk@warande.be

dinamo@warande.be

 

/nl/file/teamdinamojpgteam_dinamo.jpg

 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn