chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE - Elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa

Blogs

Waarom investeren in gezinsmigranten zo belangrijk is

02/10/2020
door Sylvia de Groot...
Taal: NL

Utrecht, 28 september 2020
Sylvia de Groot Heupner

Er wordt veel gesproken over de nieuwe inburgeringswet die – na goedkeuring van de Eerste Kamer - per 1 juli 2021 ingaat. De regie gaat terug naar de gemeenten, maatwerk is het sleutelwoord. Hoewel het nieuwe stelsel een verbetering is, is de vooruitgang voor gezinsmigranten minimaal: zij blijven zelf verantwoordelijk voor het behalen en betalen van hun inburgeringsexamen. Volgens Sara Hoefnagel die onderzoek deed naar gezinsmigranten is dit een gemiste kans[i]. “Een groot deel van deze groep is erg kwetsbaar en verdient meer aandacht.” In dit artikel legt zij uit waarom.

Wet inburgering

In de nieuwe wet worden gemeenten verantwoordelijk voor de inkoop van de inburgeringstrajecten, die in het nieuwe stelsel bestaat uit drie verschillende routes. Voor alle inburgeraars, zoals asielgerechtigden en gezinsmigranten, stellen zij een Persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP) op. Hierin staat welke van de drie routes iemand gaat volgen en via welke weg, bijvoorbeeld taal in combinatie met werk. Voor asielgerechtigden wordt het traject betaald door de gemeenten, gezinsmigranten betalen het traject zelf en kunnen hiervoor een lening afsluiten bij DUO.                                                                                                                                                          

Doenvermogen van gezinsmigranten

Waarom wordt er onderscheid gemaakt tussen ‘type’ inburgeraars? Sara legt uit: “Bij gezinsmigranten wordt er vanuit gegaan dat zij en hun partner over voldoende ‘doenvermogen’ beschikken. Hun partner, de zogenoemde referent, woont namelijk al in Nederland, waardoor er sprake is van kennis van de taal en maatschappij, net als de beschikking over een sociaal netwerk en financiële middelen. De gezinsmigrant kan hierop meeliften en heeft dus geen extra begeleiding nodig bij het inburgeringsproces. Volgens Sara Hoefnagel is dit een verkeerde aanname. Voor haar onderzoek naar Marokkaanse gezinsmigranten interviewde zij tientallen vrouwen. Ook spreekt ze in haar werk bij taalvrijwilligersorganisatie ABC dagelijks gezinsmigranten. In veel gevallen verkeert de referent, vaak de man, zelf in een moeilijke positie, doordat hij of zij een klein sociaal netwerk en weinig financiële ruimte heeft om een toekomst op te bouwen. “Iemand woont wel hier, maar in hoeverre die persoon ook helemaal geworteld is, een relevant netwerk heeft, zelf ervaring heeft met leren of werken en alle mogelijkheden in Nederland überhaupt kent is maar zeer de vraag”, aldus Sara. Ze komt ze regelmatig tegen: vrouwen die geïsoleerd leven, zonder hulp van hun omgeving en een duidelijk toekomstperspectief.

Angst voor schulden

Voor mensen die een tweede taal leren is de combinatie van goed taalonderwijs en veel taalaanbod, oefenen in de praktijk, essentieel. Volgens Sara is een grote groep gezinsmigranten in hun land van herkomst weinig naar school geweest, het leren van het Nederlands is daarom nóg moeilijker, omdat zij ook het ‘leren leren’ onder de knie moeten krijgen. Gezinsmigranten die de inburgeringslessen niet zelf kunnen betalen, kunnen een lening afsluiten bij DUO. Ook in het nieuwe stelsel blijft die mogelijkheid bestaan, maar daar wordt weinig gebruik van gemaakt. “Mensen zijn bang om schulden te maken. En om dan geld te lenen om naar school te gaan, terwijl naar school gaan helemaal niet zo vanzelfsprekend is, voelt dan als een nog groter risico. Erg zonde, want de taal leren is een belangrijke basis om je toekomst in Nederland op te bouwen.”

Informele circuit is geen oplossing

Hoe halen gezinsmigranten dan wel hun examen? Sara ziet dat gezinsmigranten allerlei gratis aanbod benutten, zoals taalcoaching door vrijwilligers. “Op zich is het goed dat het informele circuit er is”, zegt Sara, “want het is een waardevolle plek voor gezinsmigranten om te oefenen en een netwerk op te bouwen. Maar wat mij betreft verdienen zij een stevigere basis met goede begeleiding, kwalitatief lesaanbod en een plek waar ze terecht kunnen bij problemen. Vrijwilligers kunnen dat niet oplossen.”

De oplossing voor gezinsmigranten

Hoe moet het dan wel? Volgens Sara moet allereerst iedereen die hier komt, vanuit hetzelfde startpunt dezelfde begeleiding krijgen om zichzelf te ontwikkelen. “Veel problematiek behandelen we als losse dingen, terwijl het vaak veel breder is. Een goede integratie is niet alleen essentieel voor de gezinsmigranten zelf, maar ook voor hun kinderen. Hoe moet je als ouder je kinderen helpen met bijvoorbeeld huiswerk, als je zelf geen idee hebt hoe dat moet? Als we niet willen investeren in deze doelgroep, heeft dit ook gevolgen voor de toekomst voor hun kinderen. Kijk bijvoorbeeld naar de rol van de moeder in radicalisering onder jongeren. Uit onderzoek blijkt dat haar rol essentieel is.”

In eigen taal

Volgens de sleutelpersonen die Sara interviewde – gezinsmigranten uit Marokko- kunnen we leren van eerder integratiebeleid. In deze periode stond het doel van het integratiebeleid centraal: mensen zo goed mogelijk helpen wortelen in Nederland. Onderdelen waarbij taal geen belemmering mocht zijn, zoals kennis van de Nederlandse samenleving, werd bijvoorbeeld in eigen taal aangeboden, zodat mensen de informatie ook echt begrepen. Daarnaast kregen mensen uitgebreid taalonderwijs om hun Nederlandse taalvaardigheid op een zo hoog mogelijk niveau te brengen. Praktisch belemmeringen, zoals gebrek aan kinderopvang en aanbod ver weg van huis, weggenomen. 

Doorontwikkelen via vrijwilligerswerk

Sara zag gelukkig ook goede voorbeelden. “Sommige gezinsmigranten zijn via hun vrijwilligerswerk doorgestroomd naar een stage of baan. Ik ken een paar inspirerende voorbeelden van vrouwen die helemaal werden opgenomen bij zo’n organisatie. Hier krijgen ze de kans om te groeien en hun netwerk uit te breiden. Wat heel mooi is, is dat deze vrouwen nu een belangrijke voorbeeldfunctie hebben voor anderen. Zij worden bijvoorbeeld ingezet om geïsoleerde vrouwen achter de voordeur te stimuleren om hun huis uit te gaan.”

Mensen zijn super gemotiveerd

Sara is elke keer weer onder de indruk van de motivatie en het doorzettingsvermogen van de gezinsmigranten die zij spreekt. Iedereen wil zo graag leren en meedoen. Ook al hebben mensen soms weinig goede voorbeelden om zich heen, ze proberen er het beste van te maken. Persoonlijke aandacht en maatwerk is een belangrijke succesfactor. “Met extra aandacht kun je zoveel bereiken”.

Extra begeleiding

Volgens Sara is extra, langdurige begeleiding essentieel voor gezinsmigranten. “Zij hebben een doorlopende leerlijn nodig, zodat ze ook echt stappen kunnen maken en van het begin tot het eind hierin begeleid worden. Nu gebeurt het te vaak dat mensen vroegtijdig afhaken, omdat ze te weinig vaardigheden, middelen en/of contacten hebben om een volgende stap te kunnen zetten. Stel dat iemand bijvoorbeeld wilt werken in de ouderenzorg, dan is een aanbod in taal en opleidingstraject belangrijk.” De gemeente kan hier een veel duidelijkere rol in spelen.

Doorpakken

Sara’s conclusie: “Een plek vinden in de maatschappij kost tijd, goede begeleiding is daarbij enorm belangrijk. De nieuwe wet is voor asielstatushouders echt een verbetering en dat is natuurlijk heel goed. Waarom pakken we nu niet gelijk door voor gezinsmigranten? Als we dat niet doen ben ik bang dat als we hier over 20 jaar op terugkijken, we moeten concluderen dat deze wet eigenlijk net niks was.”

 

[i] Hoefnagel, Sara. "Meedoen als moslima: integratie door participatie van Marokkaanse vrouwen in Amsterdam.” Masterscriptie, Universiteit van Amsterdam, 2020


We horen graag wat u van dit artikel vind: maak dan een profiel aan en laat uw reactie achter.

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn Share on email