chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa

 
 

Blogs

Verslag werkbezoek Noorwegen in het kader van Erasmus+ KA1 project

24/03/2017
door Lianne Knobel
Taal: NL
Document available also in: EN

In het kader van het Erasmus+ project Extending The Literacy Houses Approach heeft er een werkbezoek plaatsgevonden in Noorwegen  van  maandag 31 januari tot donderdag 2 februari 2017.

Het onderwerp van dit Erasmus project is het verrijken van de Taalhuizen met best practices rondom drie thema’s, namelijk: migranten, beleid en non-formeel & formeel leren. Voor het thema migranten hebben we een bezoek gebracht aan Bergen in Noorwegen.
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De groep deelnemers bestond uit 10 medewerkers van verschillende organisaties uit het West-Brabantse netwerk rondom Taalhuizen. Zij zijn meer dan warm ontvangen door de collega’s van de Openbare Bibliotheek in Bergen. Bergen is de tweede grootste stad van Noorwegen en heeft zo’n 275.000 inwoners.

 

Dinsdagochtend 31 januari

 

Bergen Offentlige  BibliotekWe worden hartelijk welkom geheten door directeur Leikny Haga Indergaard. De Openbare Bibliotheek in Bergen huist in een 100 jaar oud gebouw, dat door de jaren heen vaak aangepast en verbouwd is. Dat levert een grote diversiteit aan ruimtes op, met allemaal een eigen sfeer en uitstraling. Deze ochtend staat een kennismaking met verschillende medewerkers van de bibliotheek op het programma, die een rol hebben op het thema leven lang leren.

 

 

 

Feiten en cijfers Bibliotheek Bergen

1 centrale vestiging, 6 filialen en 2 gevangenisbibliotheken

87 FTE = 118 medewerkers

80 computers, 4.600 m2 openbare ruimte

312 uur per week geopend

49% van de inwoners van Bergen maakt gebruik van de bibliotheek

1.4 miljoen bezoekers per jaar

Sverre Helge Bolstad, afdelingshoofd Leren en digitale diensten, neemt een indrukwekkende lijst van activiteiten en programma's met ons door. Van programmeren voor kinderen van immigranten en Taalmaatjes die elkaar een nieuwe taal leren, tot een soort Klik & Tik cursussen voor senioren en een debat over de 100 door de bibliotheek geselecteerde must reads (Meer informatie over de kerncollectie van de Bergense bibliotheek)

Veel van de programma’s van de Bergense bibliotheek zijn gericht op het ontwikkelen van digitale en mediavaardigheden. De bibliotheek organiseert zo'n 1.700 activiteiten en events per jaar. Het gebruik van de bibliotheek door studenten en immigranten neemt toe. Het traditionele gebruik (het uitlenen van boeken) neemt af, met uitzondering van kinderboeken.

De opdracht aan de bibliotheek is de laatste jaren veranderd. Naast toegang bieden, ligt de focus nu ook op leren, maken en meedoen. Deze insteek leidt tot een aantrekkelijk programma met heel diverse activiteiten, die vooral gericht zijn op de jeugd en op nieuwe manieren van leren.

Naast een Makersplaats en een door jongeren ontworpen en ingerichte jongerenbieb bevindt zich in de kelder van het oude gebouw het Learning Centre: met 16 werkstations, vijf laptops, werkplekken, kopieer- en printfaciliteiten, kranten èn begeleiding voor wie dat nodig heeft. Het Learning Centre is dagelijks geopend van 8.30 tot 20.00 uur.

Anne Berit Helland, special librarian for multilingual services, noemt de laagdrempeligheid en de openbaarheid als de belangrijkste pluspunten voor de bibliotheek. Immigranten en vluchtelingen willen er graag zijn: de bibliotheek als third place. Om te studeren, maar ook om elkaar te ontmoeten.

Van de 275.000 inwoners van Bergen heeft 16% een immigratie/vluchtelingen-achtergrond. 35% Van hen gebruikt de bibliotheek. En voor deze groep heeft de bibliotheek een breed aanbod:

  1. Language Café: 70 tot 90 mensen die deelnemen aan 14 bijeenkomsten, waar per keer een onderwerp centraal staat. De aanpak is informeel.

  2. Reading Room: deelnemers worden door vrijwilligers begeleid bij het lezen. De groepjes zijn klein: maximaal 4 deelnemers .

  3. Norwegian Practice: uitvoering door het Rode Kruis. De deelnemers (70 tot 100 per keer) oefenen wekelijks op drie verschillende niveaus de Noorse taal.

  4. New Amigo’s Café: deelnemers spelen een tweetalig spel, waardoor deelnemers in verschillende talen mee kunnen doen en daarmee elkaars taal leren.

  5. Mother Language Café: kinderen maken kennis met verschillende talen, aan verschillende tafels. Populair bij scholen.

  6. Er is een multi language collectie.

  7. Exposities uit de landen van herkomst van vluchtelingen.

  8. Language Buddy: deelnemers leren elkaar  een nieuwe taal.

Geïnspireerd door een werkbezoek aan Nederland zo’n 1,5 jaar geleden wordt gewerkt aan een Taalzoeker voor Bergen. Daarnaast heeft ook het werken met vrijwilligers zijn intrede gedaan. Daarvoor werden alle taalgroepen begeleid door medewerkers van de bibliotheek zelf.

De bibliotheek streeft naar het creëren van betekenisvolle ontmoetingen, en naar inclusie voor immigranten. Mensen moeten onderdeel van de gemeenschap worden. De steekwoorden van de aanpak in Bergen op een rijtje:

  1. Informele ontmoetingen tussen mensen
  2. Gericht op samenwerken

  3. Gericht op interesses en nieuwsgierigheid, geen eisen

  4. Verschillende groepen betrekken
     

Dinsdagmiddag 31 januari.

 

Integration and inclusion in Bergen

Van Solve Saetre, beleidsmedewerker van de gemeente Bergen/special advisor for inclusion and immigration van de stad Bergen, kregen we uitleg over de wijze waarop de vluchtelingen/statushouders worden begeleid. De focus ligt daarbij op inclusie en minder op integratie.

Naast vluchtelingen zijn er ook veel arbeidsmigranten uit andere delen van Europa, met name Oost-Europa. Vanwege de daling van de economische groei (crisis in de olie-industrie) daalt het aantal immigranten uit Oost-Europa.  Momenteel  is ca. 18% van de bevolking in Bergen van niet Noorse komaf. Voor de Europese immigranten zijn weinig voorzieningen op het gebied van inclusie/integratie: immigratie vanuit Oost-Europa wordt niet gestimuleerd. In bepaalde gevallen krijgen Europese immigranten (o.a. uit Roemenië, een problematische minderheidsgroep) zelfs een vergoeding om terug te keren naar hun land.

De vluchtelingen komen overwegend uit Irak en Somalië.  Daarbij ligt de nadruk dus op inclusie in plaats van integratie. “They’re all citizens of our city”. Er is enige spanning tussen de nationale en de lokale politiek m.b.t. immigratie. Landelijk is er beleid om het verkrijgen van een verblijfsvergunning te  bemoeilijken.

Ten behoeve van alle immigranten wordt veel publieke informatie vertaald (in meer dan 50 talen!).  Er is een “servicecenter for foreign workers”. Ondersteuning vindt eveneens zoveel mogelijk plaats in de eigen taal.

De vluchtelingen krijgen veel begeleiding en ondersteuning. Er zijn landelijk afspraken gemaakt over het aantal vluchtelingen met een status die in Bergen moeten worden opgenomen. In 2017 zijn dat er naar verwachting 850. Er wordt huisvesting geregeld en er is een introductieprogramma van minimaal twee jaar. De statushouder krijgt een uitkering van +/- € 2.000 per maand. Dit lijkt veel, maar de levensstandaard in Noorwegen ligt hoger dan in Nederland.

Het introductieprogramma betreft minimaal 30 uur per week. Het gaat dan om het leren van de taal en de voorbereiding op de arbeidsmarkt van Noorwegen. Na 2 jaar is 42% actief op de arbeidsmarkt, na 3 jaar meer dan 50%. Dit is het gevolg van het actief zoeken naar een match op basis van achtergrond/afkomst en de arbeidsmarkt, en van een intensief taalprogramma.

Uit alles spreekt een positieve houding t.o.v. de statushouders, ook onder de plaatselijke bevolking. De inclusie wordt ook gestimuleerd door maatjesprojecten en vrijwilligers (o.a. van het Rode Kruis).

Een aandachtspunt is het spreiden van de statushouders over de wijken: voorkom concentratie in de arme wijken. Statushouders kunnen ook zelf op zoek naar een woning (“private housing market”). De landelijke overheid betaalt de gemeente voor opvang en begeleiding van de statushouder. Het gaat dan om een bedrag van rond de € 80.000 - € 90.000, verdeeld over vijf jaar.

Zodra de statushouder een permanente verblijfsvergunning heeft gekregen, mag hij of zij zich vrij in Noorwegen vestigen. Tot die tijd blijft de statushouder in de toegewezen gemeente.

De rol van de bibliotheken is een heel belangrijke rol, ook voor de ontmoetingen en de sociale contacten. De bibliotheek krijgt aparte middelen voor opvang/begeleiding van de statushouders. Zo zijn er projecten voor het samenstellen van tweetalige boeken en de verspreiding ervan in arme wijken en in kindercentra.

Het viel ons op dat er weinig tot geen aandacht was voor de autochtone laaggeletterde. Men heeft er geen informatie over, hebben geen inzicht in de omvang van de problematiek en er is ook (nog) geen beleid op dit terrein.

Norwegian training in the library and integration activities by the Red Cross

Nora Booro, Red Cross coördinator, was eerst vrijwilliger en nu beroepskracht van het Rode Kruis. Het Rode Kruis in Bergen organiseert 14 activiteiten, waarvan zes multi-culturele. Er is een samenwerkingsovereenkomst met de bibliotheek, op het gebied van het bevorderen van de inclusie van de statushouder.

De vrijwilligers van het Rode Kruis zijn getraind in het verzorgen van de taaltrainingen. Deze vinden plaats op één avond in de week. Er komen zo’n 90 bezoekers per avond op af. De taaltrainingen zijn niet alleen bedoeld voor vluchtelingen/statushouders. Iedereen is welkom. De namen worden niet geregistreerd en dus komen er ook illegale immigranten.

De vrijwilligers van het Rode Kruis verzorgen ook  andere activiteiten: digitale trainingen (het gebruik van de i-pad bijvoorbeeld), het Maatjesproject en, een wandeluitdaging (hiking) in de bergen.

De activiteiten op het gebied van taal zijn aanvullend op de cursussen NT2 die de Nygård School (zie hierna) aanbiedt (Norwegian Education Program) en zijn dus aanvullend op het introductieprogramma.

Men oefent vooral conversatie, met één vrijwilliger op een groep van 4 á 5 deelnemers. Men deelt de mensen bij binnenkomst in, in drie niveaus.

Het valt ons de dag erna op dat de bibliotheek op andere momenten in de week taaltrainingen aanbiedt. Op een iets andere manier: thematisch en zonder  niveau-indeling, èn met eigen vrijwilligers.  Deze twee vormen van taaltraining bestaan dus naast elkaar.
 

woensdagochtend 1 februari 2017
 

Nygård School for Norwegian courses for adult immigrants

Hanne Lavik, head of department Primary school for adults.

Bij de Nygård School wordt formeel onderwijs gegeven aan volwassen nieuwkomers van 16 jaar en ouder. Het afgelopen jaar is de school gigantisch uitgebreid vanwege de enorme toename van vluchtelingen/statushouders.

In 1989 is gestart met 40 studenten. Op dit moment geeft de school les aan 2.100 studenten. Sinds augustus 2016 is er een toename van 400 studenten. De volwassenen zijn in de meerderheid. Circa 200 studenten zijn zogenaamde youngsters. Zij krijgen onder meer les in Engels en rekenen en doen examen voor het basisschoolniveau. Kinderen tot 16 jaar gaan naar de reguliere basisschool.

De staf bestaat uit 240 personen, waarvan 160 à 170 leraren.

Het lesaanbod voor de volwassen nieuwkomers bestaat uit Noors en social studies. De social studies worden gegeven in de eigen taal, denk aan Arabisch, Chinees, Tigrinya etc.

Voor de vluchtelingen/statushouders (in de leeftijd van 16 tot 65 jaar) is er een introductieprogramma. Dit programma duurt maximaal 3 jaar. Hierin heeft men recht op 600 uur gratis onderwijs, waarvan 550 uur Noorse les en 50 uur social studies. Na deze 600 uur moeten de studenten een examen afleggen. Het eerste examen is gratis.
Voor het verkrijgen van een permanente verblijfsvergunning is het per 1 januari 2017 verplicht om examen te doen en te slagen voor niveau A2 (mondeling) en A1 (geschreven). Als de vluchtelingen na die 600 lesuren het vereiste niveau niet hebben gehaald, en dus niet slagen, mag de school gratis aanvullende lessen aanbieden tot een maximum van 3.000 lesuren in 5 jaar. Maar dan moet de school wel overtuigd zijn van de motivatie van de vluchteling/statushouder. Is dat niet het geval, bijvoorbeeld omdat de deelnemer (te) vaak afwezig is geweest, dan moet men de aanvullende lessen zelf financieren.

In het eerste jaar van het introductieprogramma gaat het om 30 uur onderwijs per week (20 uur Noors + 10 uur social studies/kitchen studies/educ & work).

Voor arbeidsmigranten is het introductieprogramma niet gratis. Veel lessen voor hen zijn ook ’s avonds te volgen.

Het examen is verplicht voor iedereen die staatsburger wil worden. Maar om een verblijfsvergunning te krijgen is het voor veel arbeidsmigranten (bijvoorbeeld voor Nederlanders) niet verplicht.

Voor meer info over de school: https://www.bergen.kommune.no/omkommunen/avdelinger/skoler/nygard-skole
 

woensdagmiddag  1 februari 2017:


Young program

Per Vold, librarian Technology and Learning Department, Bibliotek Bergen

Een recent project was de ontwikkeling van de U-rom (‘ungdoms rom’ betekent ‘kamer voor jongeren’). Vijf jaar geleden was er voor deze groep weinig in de bibliotheek te doen. Samen met dertig studenten van de Hogeschool voor architectuur in Bergen (Bergen Arkitekthøgskole) heeft de bieb in samenspraak met diverse groepen jongeren de ruimte voor jongeren ontwikkeld. Tijdens verschillende workshops, ontworpen en begeleid door de studenten architectuur, werden de jongeren bevraagd over hun wensen en behoeften. Ook de bibliothecarissen zijn bevraagd; er is immers ook ruimte voor media en materialen nodig. Er is een verkiezing gehouden over de beste ideeën die tijdens dit proces ontstonden. De jongerenafdeling is in hoge mate door co-creatie met jongeren ontstaan. Dit geldt zowel voor de gerealiseerde ruimte als voor de programmering.
 


 

De wensen van de jongeren

De ruimte zou vooral plekken om te chillen moeten bevatten. Er is dan ook bepaald dat de ruimte slechts een beperkt aantal studeerplekken zou krijgen. Studeren kun je elders in de bibliotheek. De jongeren willen er ‘FIFA’ en ‘Dungeons and Dragons’ kunnen spelen. Twee aparte groepen jongeren dachten na over de programmering: de ene over culturele activiteiten, de andere over activiteiten rond leren.

De U-rom is met name ingericht op het organiseren van evenementen (events) en debatten. Het zijn met name partners die activiteiten uitvoeren in de bibliotheek: concerten, gaming, filmclub, english novel phantasy.

Wat werkte niet of matig?

Op verschillende manieren zijn jongeren bevraagd over hun wensen. ‘Wat is een bibliotheek?’ bleek een ongeschikte vraag te zijn om de jongeren te prikkelen. Op verschillende plekken in de stad zijn vervolgens manshoge ‘boeken’ geplaatst waarop jongeren input konden leveren over de jongerenafdeling.
 


Wat werkte goed?

De samenwerking met partners als de hogeschool voor architectuur bleek  een gouden greep te zijn. Een divers samengestelde groep jongeren, die voor hun deelname werden betaald, leverde bruikbare resultaten op voor de ontwikkeling van  de U-rom. De groep was divers gelet op de belangstellingen en hobby’s van de deelnemers. Het was ook een goed idee de jongeren zelf ideeën te laten ontwikkelen voor de programmering.

Citizen Service Centre

Niet ver van de bibliotheek is recentelijk een Citizen Service Centre ingericht door de gemeente Bergen. In dit centrum kunnen burgers terecht voor al hun vragen aan de gemeente, bijvoorbeeld rond wonen. Ze kunnen er onder meer hulp krijgen met het invullen van digitale formulieren en aanvragen. Lillian Røthe, de manager van dit centrum, hield een introductie in dit centrum, dat zo nieuw was dat het nog naar verf rook.
De actuele uitdaging was om burgers bekend te maken met dit centrum. Hiervoor werden, om te beginnen, een aantal themadagen rond het thema kinderopvang georganiseerd. Via narrowcasting  voor de ramen werden wandelaars en passagiers van langsrijdende trams hierop geattendeerd.

Wat ons is opgevallen en bijgebleven

Tot zover een kort verslag en indruk van een inspirerend werkbezoek aan Bergen in Noorwegen.

Als we terugkijken valt ons het volgende op :

  1. De Openbare Bibliotheek van Bergen is een gedreven organisatie met gedreven medewerkers, dieactief de samenwerking zoekt met vele organisaties. De vraag van het publiek staat centraal in plaats van het budget. En uiteraard geeft dit ook spanning op de begroting.

  2. Het traditionele bibliotheekwerk was niet echt zichtbaar (meer). Er was wel duidelijk sprake van vernieuwing en alle doelgroepen en leeftijden worden in die activiteiten meegenomen. Ondanks dat het hier een bibliotheek betreft die er traditioneel uitziet zijn de activiteiten dat zeker niet meer.

  3. Er werd bij het maken en invullen van de programma’s veel gebruik gemaakt van input uit de doelgroepen zelf.

  4. Een proactieve houding binnen de stad Bergen als het gaat om maatschappelijke en culturele vraagstukken/items. En een grote bereidheid om door te ontwikkelen met de (beperkte) middelen die ze hebben.

  5. Grote bereidheid tot samenwerken met partners, ook binnen Europa.

  6. De insteek ten aanzien van het vluchtelingenthema van alle mensen en organisaties die we hebben ontmoet was positief. Dat maakt dat er een positieve dynamiek ontstaat, die resulteert in goede resultaten.
     

https://bergenbibliotek.no/arrangement/new-amigos-sprakkafe/@@images/118033a5-8f22-4e2b-a792-0e1cc36257ea.jpeg

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn