chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE - Elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa

Blogs

Uitdagingen voor volwasseneneducatie tijdens de #coronacrisis: Ouders, afstandsonderwijs en huiswerkbegeleiding

06/04/2020
door Jumbo KLERCQ
Taal: NL

In dit blog staat EPALE -ambassadeur Jumbo Klercq stil bij nieuwe uitdagingen voor het leren van volwassenen ten gevolge van de coronacrisis.

 

Een crisis kunnen we karakteriseren als een 'ernstige bedreiging van de basisstructuren of van de fundamentele waarden en normen van een sociaal systeem (dus ook een onderneming of instelling), welke bij een geringe beslistijd en een hoge mate van onzekerheid het nemen van kritieke beslissingen noodzakelijk maakt'. Bij de coronacrisis gaat het niet alleen om het indammen en bestrijden van een pandemie (een woord dat iedereen nu opeens begrijpt), het gaat veel dieper dan dat. Een groot deel van het economische leven is plotsklaps tot stilstand gekomen. Het sociale leven is drastisch beperkt. Er zijn 'cruciale beroepsgroepen' gedefinieerd en bedrijven in'“vitale sectoren' die aan de gang moeten blijven en zo mogelijk nog een tandje hoger gaan draaien.

 

Op 12 maart 2020 valt het besluit zo veel mogelijk thuis te werken (behalve in de cruciale beroepsgroepen). Bijeenkomsten van meer dan 100 personen mogen niet meer, maar de scholen blijven nog gewoon open. Drie dagen later besluit de overheid toch anders onder druk van maatschappelijke onrust en de onmogelijkheid van het organiseren van onderwijs bij veel afwezigen. De scholen gaan tot 6 april dicht, maar het onderwijs moet doorgang blijven vinden. Het is voor docenten een enorme uitdaging om onderwijs vanuit huis te geven. Ook voor de kinderen, de oudere leerlingen en de studenten, ieder op hun eigen niveau, is het een uitdaging om gemotiveerd en zelfstandig met de lesstof thuis aan de gang te gaan.

 

Binnen een paar dagen geeft zowat elke school (inmiddels 99 procent) online les. De noodgedwongen sluiting van de scholen heeft een digitale revolutie in het onderwijs ontketend. De sector die niet per se bekend staat als voorloper op digitaal gebied (geschat wordt dat 80 procent van de leerkrachten geen noemenswaardige ervaring met afstandsonderwijs had) heeft in een moordend tempo onderwijs op afstand neergezet. Een ongekende prestatie, die niemand tot voor kort nog voor mogelijk had gehouden. Van de digitale stappen die nu gezet worden zullen we in de toekomst ongetwijfeld ook profijt hebben.

 

De leerlingen lijken zich over het algemeen makkelijk aan te passen aan de nieuwe situatie. Ze maken kennis met een andere manier van (leren) leren via vormen die vaak dichter bij hun visuele belevingswereld van tv, internet, social media en gaming staan. Volgens Petra van Haren (Algemene Vereniging Schoolleiders) is het opvallend dat bijna 70 procent van de leerlingen juist sneller door de stof lijkt te gaan. Het is een belevingswereld waar docenten nu noodgedwongen ook snel vertrouwd mee moeten raken.

 

Onderwijs op afstand wordt echter, zeker in het basisonderwijs, vooral als een noodmaatregel en zeker niet als ideaal beschouwd. Van verschillende kanten wordt het belang benadrukt van de relatie die de leerkracht heeft met zijn of haar leerlingen. En terecht. Een docent heeft de cruciale taak leerlingen een veilig gevoel te geven, maar op afstand is dat moeilijker. Blikken kunnen vaak veelzeggend zijn, maar via een videoverbinding zie je elkaars ogen toch minder vaak. Normaal schieten leerlingen een docent in het voorbijgaan aan als er iets is of als ze een vraag hebben, maar nu moeten ze een berichtje sturen of opbellen en dat vraagt van leerlingen soms te veel initiatief. Op andere scholen worden de leerlingen wekelijks even gebeld door de leerkracht, maar er blijven kinderen die moeilijk te bereiken zijn. Daarom is er ook veel contact met de ouders: zo’n 64 procent heeft wekelijks contact met ouders, 32 procent zelfs dagelijks. Dat gebeurt via e-mail (30 procent), telefonisch (29 procent), videobellen of door digitaal opdrachten te controleren.

 

Het is duidelijk dat nu veel op de ouders aankomt. De meeste ouders doen hiervoor ook hun best, maar ze zijn het niet gewend en/of ze zijn niet vertrouwd met de lesstof en/of de lesmethoden. Veel ouders hebben een duidelijk afgebakend beeld van 'dat is de taak van de school', maar nu komt het veel meer op afstemming en samenwerking aan. De gehanteerde opvoedingsstijl sluit bijvoorbeeld niet altijd aan bij de pedagogische vaardigheden van de leerkrachten: doen wat je wordt opgedragen in plaats van probeer het eerst zelf maar eens op te lossen. Ouders verkeren niet allemaal in de meest gunstige omstandigheden; het maakt nogal wat uit of je alleenstaande moeder of vader bent, of dat je de Nederlandse taal minder beheerst dan je kind(eren), dat je van een uitkering moet rondkomen of tweeverdiener bent. Ook weten ouders lang niet altijd waar hun kinderen mee bezig zijn. Door de maatregelen ten gevolge van de coronacrisis moeten ouders het hoofd bieden aan tal van nieuwe niet zelfgekozen uitdagingen.

 

Het maakt ook verschil wat voor jongeren het betreft. Gaat het om kinderen in de basisschoolleeftijd of gaat het (ook) om middelbare scholieren, opgroeiende pubers? Werelden die vaak moeilijk met elkaar te combineren zijn. Bovendien vraagt afstandsonderwijs extra pedagogische vaardigden voor de ouders om een kind met schoolwerk thuis te begeleiden (zie bijvoorbeeld het artikel toolgericht of doelgericht, drie wijze didactische lessen voor afstandsonderwijs). Ouders hebben vaak toch al een achterstand op kinderen in digitale vaardigheden en het gebruik van social media, waardoor het lastig is om juist bij afstandsonderwijs goed te kunnen helpen. Momenteel zien we in de media niet voor niets veel populaire tips voorbijkomen. Ze zijn erop gericht om kinderen thuis tot leren te blijven stimuleren of om de situatie draagbaar en gezellig te houden. Daarnaast zien we ook veel leuke en creatieve oplossingen zoals in de blog van Marlies Elderenbosch (ITTA), talige tips voor de basisschool thuis. Veel ouders staan zelf ook onder druk, omdat ze bijvoorbeeld tijd en ruimte moeten vinden om zelf thuis te werken. Ouders hebben hun eigen zorgen en daar komen de zorgen over hun kind bij. Naast de zorgen over de ontwikkeling van hun kind vragen ouders zich vooral af hoe ze zelf hun werk kunnen blijven doen (39 procent) en hun kind moeten bezighouden nu school en opvang niet doorgaan (33 procent). Inmiddels nog weer vier weken verlengd, tot 28 april.

 

Toch is de tevredenheid over thuisonderwijs over het algemeen groot. Zo blijkt uit peilingen van Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) en Ouders en Onderwijs van de 1148 ouders die meededen aan de peiling bijna driekwart tevreden, onder de 1028 schoolleiders is dat zelfs 88 procent. Het gros van de ouders is gewoon goed bezig. Mensen moeten misschien nog lang met hun kinderen thuiszitten en aan school werken, dus de sfeer moet ook goed blijven. Daarom is het belangrijk dat iedereen daarover meedenkt. Scholen hebben over het algemeen wel goed zicht op wat leerlingen doen en ook ouders zijn over het algemeen wel tevreden over de communicatie en informatie rondom het thuisonderwijs. Wel willen ouders beter weten wat er van hen wordt verwacht. Ook willen ze graag meer informatie over hoe ze thuis goed les kunnen geven. Minder dan een kwart van de scholen geeft dit soort tips aan ouders, buiten de lessen voor kinderen. Hier ligt een belangrijke uitdaging voor aanbieders van volwasseneneducatie om met creatieve ideeën  te komen. En de coronacrisis en het appèl dat daarin op ouders gedaan wordt, onderstreept de noodzaak om in het kader van een leven lang ontwikkelen ook op langere termijn aandacht te geven aan het omgaan met de veranderingen in het reguliere onderwijs en het actualiseren van digitale vaardigheden onder volwassenen.  

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn