chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa

 
 

Blogs

Sport + volwasseneneducatie = gezondheid en sociale inclusie

12/12/2018
door NSS EPALE Nederland
Taal: NL
Document available also in: EN

Dit blog is geschreven door Daria Mrsic

 

Wanneer sport en volwasseneneducatie worden gecombineerd, kunnen geweldige resultaten ontstaan. Deze combinatie is getest onder vluchtelingen, gevangenen, mensen met een verstandelijke beperking en ouderen. Sport is ook een nuttig hulpmiddel gebleken bij het werken met volwassenen met bijzondere behoeften. Bezig zijn met een sport kan de gezondheid, het welzijn en de levenskwaliteit van iedere persoon met een beperking verbeteren.

 

De weg naar een goede gezondheid komt niet ten einde wanneer mensen met een beperking uit het ziekenhuis worden ontslagen. Hun leven is dan misschien gered, hun medische toestand gestabiliseerd en een rolstoel of prothese beschikbaar gesteld, maar dat betekent nog niet dat hun revalidatie afgerond is. Ze hebben een lange, intensieve revalidatieperiode voor de boeg, waarin ze zich langzaam moeten aanpassen aan hun nieuwe leven. Veel mensen worden met een beperking geboren en hebben niet te maken met een plotselinge verandering in hun functioneren. Sport is een van de activiteiten waardoor de gezondheid, het welzijn en de levenskwaliteit van iedere persoon met een beperking kunnen worden verbeterd.

 

Sport heeft natuurlijk fysieke voordelen – goede bloedsomloop, sterkere spieren, beter evenwicht en betere coördinatie – maar dat is zeker niet alles. Mensen die aan sport doen, plukken hier ook geestelijk de vruchten van, in de vorm van een positief zelfbeeld, zelfvertrouwen en geloof in hun eigen vaardigheden en vermogens.

 

Ook kunnen hun woede- en stressniveaus lager zijn dan die van mensen met een beperking die niet actief zijn. Door te trainen voor een sport is het veel makkelijker een nieuwe vaardigheid te leren en met anderen samen te werken. Veel mensen krijgen er meer zelfdiscipline door, betere organisatorische en leiderschapsvaardigheden en meer verantwoordelijkheidsgevoel richting zichzelf en anderen.

 

Wereldwijd zijn veel sportprogramma's erop gericht werkloze volwassenen in gebieden met veel criminaliteit bij de samenleving te betrekken. Sport kan een gezonde rivaliteit bieden en constructief gebruik van tijd, positieve sociale contacten en waardevolle levensvaardigheden bevorderen. Voor mensen met een beperking heeft sport diezelfde voordelen.

 

Om ervoor te zorgen dat mensen met een beperking mee kunnen doen, moeten sporten mogelijk worden aangepast door veranderingen in de regels of in de manier waarop ze worden gespeeld, maar over het algemeen wordt er zo min mogelijk veranderd. Voorbeelden van sporten die vaak beschikbaar zijn voor mensen met een beperking, zijn atletiek, tafeltennis, rolstoeltennis, rolstoeldansen, schaken, judo, blindenvoetbal (voor sporters met een visuele beperking), CP-voetbal (voor sporters met hersenverlamming), zwemmen, rolstoelbasketbal, rolstoelrugby en wielrennen.

 

Bij sommige sporten hoeven de regels helemaal niet te worden veranderd voor mensen met een beperking. Dit hangt volledig af van de beperking en de invloed daarvan op het beoefenen van de sport.  Een voorbeeld van een dergelijke sport is boogschieten.  Een boogschutter met een beperking kan zich meten met iedere andere boogschutter.

 

Door middel van indeling wordt ervoor gezorgd dat sporters succes kunnen hebben vanwege hun sporttalent, vaardigheden en training, niet omdat ze toevallig een minder ernstige beperking hebben dan hun medesporters.

 

Volwassenen met een beperking moeten aangemoedigd worden om lid te worden van een gewone sportclub in hun omgeving, zodat ze toegang hebben tot trainers, sportfaciliteiten en de sociale interactie die lidmaatschap van een club met zich meebrengt. Voor alle plaatselijke sportclubs en scholen is de uitdaging mensen met een beperking zo veel mogelijk bij al hun sportactiviteiten te betrekken door fysieke en emotionele barrières voor deelname weg te nemen.  Een van de grootste barrières die moeten worden overwonnen, is de onjuiste aanname dat mensen met een beperking niet mee willen of kunnen doen aan sportactiviteiten.  

 

Bij het werken met mensen met een verstandelijke beperking is sport een hulpmiddel waarmee taalbarrières kunnen worden weggenomen. Sport is namelijk een universele taal – en een zeer krachtige, als het gaat om het helpen van personen met een beperking. Vaker dan anderen kunnen zij last hebben van persoonlijkheidsstoornissen en te maken krijgen met onenigheid, omdat ze geen gezonde communicatie tot stand kunnen brengen. Sport helpt mensen met een beperking hun problemen te overwinnen, doordat het hun gevoelens van eenzaamheid vermindert en hen in staat stelt een betekenisvol leefproces te onderhouden. Door sport kunnen mensen loskomen uit hun kleine wereldje en beïnvloed worden door andere omgevingen, mensen, overtuigingen en gedachten.

Via dat aspect draagt sport bij aan het opbouwen en versterken van nieuwe vriendschappen, en aan sociale cohesie. Mensen met een beperking die worden aangemoedigd om te sporten, kunnen dan ook sneller in de samenleving integreren en worden daardoor minder snel levensmoe. Net als voor alle anderen is sport voor mensen met een visuele beperking een van de beste methoden om contacten te leggen, het gevoel te krijgen dat ze erbij horen, in de samenleving te integreren en gevoelens van eenzaamheid te overwinnen. Iedereen heeft behoefte aan relaties en interactie met andere mensen in zijn/haar leven. Een gebrek aan sociale relaties kan leiden tot eenzaamheid, en die kan weer allerlei andere problemen tot gevolg hebben. Onder eenzaamheid wordt de perceptie verstaan dat sociale relaties niet werken zoals vooraf verwacht. Eenzaamheid is universeel en is een gevolg van het gevoel nergens bij te horen. Afhankelijk van de oorzaak wordt eenzaamheid met verschillende termen aangeduid. Emotionele eenzaamheid heeft bijvoorbeeld te maken met familie, bijzondere vrienden en relaties, terwijl sociale eenzaamheid te maken heeft met vrienden in een sociale omgeving. 

Iedereen komt ter wereld met een fysieke structuur die op een bepaalde manier werkt, maar de kenmerken daarvan zijn bij iedereen anders. Omdat die verschillen negatief kunnen zijn, worden ze beperkingen genoemd. Daarom moet bij bestudering van de concepten van het zelf en eigenwaarde worden meegenomen dat fysieke beperkingen de ontwikkeling van het zelf kunnen beïnvloeden. De mate van zichtbaarheid van een beperking bepaalt vaak hoeveel aandacht ervoor is vanuit de samenleving. Hoe zichtbaarder de beperking, des te waarschijnlijker is het dat deze de gebruikelijke interactiepatronen belemmert. Deze mensen zijn zich absoluut bewust van de negatieve houding van anderen jegens henzelf en weten dat ze hun hele leven met vooroordelen en discriminatie te maken zullen hebben.

Sport bevordert het proces van probleemoplossing op het gebied van sociale aanpassing en eenzaamheid onder mensen met een beperking. Langetermijndoelen van activiteiten voor volwassenen die bijzondere educatie nodig hebben, zijn bijvoorbeeld het ontwikkelen van een positief zelfbeeld, sociale competentie, motorische vaardigheden, fysieke en motorische fitheid, vrijetijdsvaardigheden, spelvaardigheden en creatieve expressie. Bij het ontwikkelen van sportprogramma's moet rekening worden gehouden met de beperkingen van individuele personen. "Bij het opstellen van activiteitenprogramma's voor mensen met een beperking moet fysieke educatie bij de eerste stap aangeboden worden, moet het aanbieden van therapeutische fysieke onderwijsprogramma's deel uitmaken van de tweede stap, en het ontwikkelen van fysieke onderwijsprogramma's van de laatste" (Gallahue, 1987).

 

Hoewel het effect van sport op de intensiteit van gevoelens van eenzaamheid en hopeloosheid nog niet met zekerheid is vastgesteld, is bekend dat door sport interpersoonlijke relaties ontstaan. Sportonderwijs is een effectief educatiemiddel dat sociale aanpassing vergemakkelijkt en interpersoonlijke relaties bevordert. Sport wordt steeds gebruikelijker als aanvullende behandeling naast traditionele fysieke behandelmethoden. Trainingsmethoden die met het oog op de beperking en leeftijd van individuele mensen worden ontwikkeld, kunnen bijdragen aan hun sociale aanpassing en psychologische welzijn. Bovendien kunnen mensen met een beperking door te sporten onafhankelijke bewegingsvaardigheden ontwikkelen. Zij zouden dus vaker mee moeten doen aan sportieve activiteiten. Er moeten speciale sportieve activiteiten voor mensen met een beperking worden georganiseerd op scholen en op nationale feestdagen, zodat zij zich beter kunnen aanpassen aan de samenleving en gemotiveerder worden.  

 

Mensen van iedere leeftijd en ieder geslacht die bijzonder onderwijs nodig hebben, hebben ongeacht hun beperking, invaliditeit of handicap fundamenteel recht op onderwijs. Binnen dit onderwijs is sportonderwijs de meest noodzakelijke en belangrijkste onderwijsmethode voor mensen met een beperking.

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn