Overslaan en naar de inhoud gaan
Blog
Blog

SAIL-project: kan ICT-ondersteund volwassenenonderwijs de sociale inclusie van volwassenen versterken?

Steeds meer volwassenen lopen het gevaar om digitaal uit de boot te vallen. Net die digitale uitsluiting vergroot het risico op sociale uitsluiting. Daarom gaat het volwassenenonderwijs de uitdaging aan om opleidingen aan te bieden aan volwassenen van wie de digitale en sociale inclusie op het spel staat. Onderwijs-en vormingsinstellingen doen dit bijvoorbeeld door informatie- en communicatietechnologie (ICT) in veel opleidingen in te zetten. Want volwassenenonderwijs dat ICT integreert in de leertrajecten lijkt in staat te zijn om de maatschappelijke uitdagingen van sociale en digitale exclusie aan te gaan.

Steeds meer volwassenen lopen het gevaar om digitaal uit de boot te vallen. Net die digitale uitsluiting vergroot het risico op sociale uitsluiting. Daarom gaat het volwassenenonderwijs de uitdaging aan om opleidingen aan te bieden aan volwassenen van wie de digitale en sociale inclusie op het spel staat. Onderwijs-en vormingsinstellingen doen dit bijvoorbeeld door informatie- en communicatietechnologie (ICT) in veel opleidingen in te zetten. Want volwassenenonderwijs dat ICT integreert in de leertrajecten lijkt in staat te zijn om de maatschappelijke uitdagingen van sociale en digitale exclusie aan te gaan.

Daarom bestuderen onderzoekers aan de Vrije Universiteit Brussel deze maatschappelijke uitdagingen in het kader van het ‘socially inclusive ICT-based adult learning’ project (SAIL). Het SAIL-project tracht wetenschappelijk bewijs op te bouwen over hoe ICT-ondersteund volwassenenonderwijs de sociale inclusie van verschillende groepen volwassenen kan versterken. Specifiek bestuderen we hoe participatie in het Vlaamse volwassenenonderwijs, online of blended, bijdraagt aan de sociale inclusie en het sociaal kapitaal van cursisten.

 

De sociale inclusie en het sociaal kapitaal van cursisten in online en gecombineerd onderwijs

Uit ons onderzoek blijkt dat cursisten bij wie Nederlands niet de moedertaal is, grotere vooruitgang rapporerteren op vlak van sociale inclusie en sociaal kapitaal. Dit betekent dat volwassenen, die een andere moedertaal dan het Nederlands spreken, meer sociale voordelen ervaren door hun deelname aan online of gecombineerd onderwijs:

  • Ze voelen zich meer verbonden met de maatschappij
  • Ze hebben hun dichte, persoonlijke relaties uitgebreid en uitgediept (i.e. bonding sociaal kapitaal)
  • Ze hebben nieuwe sociale relaties en vriendschappen opgebouwd (i.e. bridging sociaal kapitaal)

We hebben ook opgemerkt dat de ervaringen van cursisten in online en gecombineerd onderwijs verschillen van elkaar. Cursisten die gecombineerd onderwijs volgen, rapporteren een positievere evolutie in sociale inclusie en sociaal kapitaal in vergelijking met volwassenen uit online cursussen. Deze cursisten lijken geen opvallende sociale voordelen te koppelen aan hun deelname aan online onderwijs. We kunnen dit deels verklaren door het gebrek aan online interactie tussen de cursisten in de online cursussen. Daaruit volgt dat online interactie en online participatie belangrijk zijn om sociale inclusie en sociaal kapitaal op te bouwen. Net daarom zijn we geïnteresseerd om uit te zoeken welke elementen online participatie van volwassen cursisten beïnvloeden.

Factoren die online participatie bij volwassen cursisten beïnvloeden

Afhankelijk van hun levensomstandigheden en hun achtergrond, nemen volwassenen op een andere manier deel aan online activiteiten. Zo participeren vrouwen actiever aan sociale interacties met hun medestudenten. Daarnaast valt het op dat cursisten met een diploma secundair onderwijs meer geneigd zijn dan cursisten met een diploma hoger onderwijs om (1) informatie en meningen te delen over de inhoud van de cursus en (2) sociale gesprekken te voeren. Vervolgens nemen cursisten met een deeltijdse of voltijdse job een meer begeleidende of ondersteunende rol aan tijdens groepswerk.

Voorts hebben we vastgesteld dat drie aspecten de online participatie van volwassenen beïnvloeden. Ten eerste blijkt dat wanneer cursisten meer leervoordelen ervaren, ze ook meer zullen deelnemen aan online leeractiviteiten. Om cursisten te motiveren om actief online deel te nemen, is het belangrijk om toe te lichten hoe de online leeractiviteiten bijdragen tot hun leerproces, en dus de moeite waard zijn om in te investeren. Ten tweede stellen we vast dat hoe meer de cursisten zich verbonden voelen met elkaar, hoe meer ze online sociale contacten gaan onderhouden door bijvoorbeeld te vertellen over hun hobby’s en interesses. Tenslotte blijkt ook dat wanneer volwassenen een hoge mate van wederkerigheid ervaren, ze meer geneigd zijn om online informatie te delen en diepgaand te discussiëren over de cursus. Samengevat kunnen we stellen dat online participatie toeneemt als:

  • de cursisten meer leervoordelen ervaren,
  • de cursisten zich verbonden voelen met elkaar,
  • de cursisten een hoge mate van wederkerigheid ervaren.

Wat nu?

Gecombineerd onderwijs met voldoende mogelijkheden voor (online) interactie tussen de cursisten zorgt voor toenemende sociale voordelen, zeker voor volwassenen die het Nederlands niet als moedertaal beheersen. Dit bevestigt de kracht van gecombineerd onderwijs voor nieuwkomers in heel Europa. We raden aan om permanent rekening te houden met de individuele achtergrond van alle cursisten in het volwassenenonderwijs (e.g., gender, opleidingsniveau, migratieachtergrond) om sociale voordelen, zoals sociale inclusie en sociaal kapitaal, te stimuleren. Ten slotte zijn we van mening dat het volwassenenonderwijs moet streven naar een (gecombineerde) leeromgeving waarin de leervoordelen duidelijk gemaakt worden en waarin een wederzijds ondersteunende en interactieve sfeer heerst.

Céline Cocquyt, Vrije Universiteit Brussel

Diep Anh Nguyet, Vrije Universiteit Brussel

Voor meer informatie over het project kan je terecht op ResearchGate: https://www.researchgate.net/project/Socially-inclusive-ICT-based-adult-Learning-SAIL

Cocquyt, C., Diep. A.N., Zhu, C., Vanwing, T., & De Greef, M. (2017). Examining social inclusion and social capital among adult learners in blended and online learning environments. European Journal for Research on the Education and Learning of Adults. Prepublished: http://www.rela.ep.liu.se/article.asp?DOI=10.3384/rela.2000-7426.rela9011

Diep, A.N., Cocquyt, C., Zhu, C., & Vanwing, T. (2016). Predicting adult learners’ online participation: Effects of altruism, performance expectancy, and social capital. Computers & Education, 101, p.84-101. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.compedu.2016.06.002

 

 

Login (4)

Wil je een andere taal?

Dit document is beschikbaar in meerdere talen. Kies de taal hieronder.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Laatste discussies

EPALE Discussie: Wat kunnen we doen om de volwasseneneducatie beter te maken voor mensen met een beperking?

In juni richt EPALE de schijnwerpers op hoe mensen met een beperking kunnen bijleren. We horen graag van jou hoe we volwasseneneducatie voor mensen met een beperking kunnen verbeteren. De schriftelijke discussie (in het Engels) zal plaatsvinden op 8 juni om 14 uur (CEST).
Meer

Vindt u het ook jammer dat de volwasseneneducatie nauwelijks bijdraagt aan het nieuwe decreet voor duaal leren?