chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa

 
 

Blogs

Op weg naar een lokale educatieve agenda - een ontdekkingsreis

13/08/2018
door Jumbo KLERCQ
Taal: NL

Een ontdekkingsreis

In 2017 was één van de centrale thema’s van EPALE: de opbrengsten van volwasseneneducatie en een leven lang leren. Een belangrijke conclusie was dat het bij het bestrijden van laaggeletterdheid en het ondersteunen van laagopgeleiden niet alleen moet gaan om de basisvaardigheden lezen, schrijven en digitale vaardigheden, maar ook om participatievaardigheden, gezondheidsvaardigheden, werknemers- en ondernemersvaardigheden en algemene levensvaardigheden. Jumbo Klercq van The Elephant, Learning in Diversity BV pleit in deze blog voor het (weer) sterker lokaal verankeren van de volwasseneneducatie en een leven lang leren en geeft een beeld van zijn zoektocht naar de factoren die daarbij van belang zijn. 

 

Gemeenten zijn verplicht een educatieplan op te zetten

De volwasseneneducatie is in Nederland veelal een lokale aangelegenheid. Sinds 1 januari 2015 worden de WEB[1]-middelen middels een specifieke uitkering toegekend aan de contactgemeenten van de 35 arbeidsmarktregio’s (AMR’s). Deze 35 contactgemeenten zijn verplicht om samen met de andere gemeenten in de AMR een regionaal educatieplan op te stellen. Zowel de gemeentelijke beleidsmedewerkers als vertegenwoordigers van de aanbieders lijken hierover redelijk tevreden[2]. Tussen de regio’s bestaan grote verschillen in de mate van uitwerking van de regionale educatieprogramma’s. Onderwerpen die daarin aan bod komen, zijn: de regionale visie op educatie, doelstellingen van het educatiebeleid, regionale samenwerking, doelgroepen van de WEB, het aanbod, borging kwaliteit en monitoring, en financiën. 

 

/nl/file/web-middelenpngweb-middelen.png

 

Educatie middel in sociaal domein

Educatie wordt in de meeste regio’s niet als doel, maar als middel gezien, bijvoorbeeld voor arbeidsparticipatie. In de meerderheid van de educatieprogramma’s wordt de link met het sociaal domein gelegd; de verbinding die het meest wordt gelegd is die tussen educatie en re-integratie/arbeidsparticipatie. Binnen de regio’s verschilt de uitwerking hiervan echter sterk.

 

Aandacht lokale bestuurders voor educatie kan beter

Juist omdat volwasseneneducatie primair een lokale zaak is geworden, leek het ons bijzonder relevant te kijken in hoeverre lokale bestuurders en politici ook enig idee hebben over de impact van volwasseneneducatie en een leven lang leren en hoe dit in hun beleid terug te zien is. Extra aanleiding vormden de lokale verkiezingen van maart 2018 met een wisseling van de wacht: vorming van nieuwe colleges en de intocht van vele nieuwe gemeenteraadsleden. Hoeveel aandacht is er daarbij voor volwasseneneducatie en een leven lang leren? Dat valt nogal tegen, zo blijkt bij wat rondvraag. Politici leggen hun prioriteiten bij de actualiteit, zijn weinig gericht op de langere termijn hebben een beperkt begrip van educatie. Of, zoals we het nogal eens weerspiegeld zagen op gemeentelijke websites:  “Het volwassenenonderwijs is een tweede kans om een vak te leren of een diploma of een certificaat te halen. Het kan zowel overdag als in de avonduren. De leeftijdsgrens is in principe 18 jaar. Het onderwijs voor volwassenen is o.a. te volgen bij de roc’s.” Veel verder gaat het meestal niet, al staat dit in schril contrast met het inzicht van verschillende oud-wethouders. Zij wijzen nadrukkelijk op de mogelijkheden die er nu zijn voor gemeentes om actiever te zijn in het opstellen van en eigen educatieve agenda. Een enkeling betreurt zelfs dat hij er in zijn tijd niet meer werk van heeft gemaakt.

 

Versplintering binnen lokaal bestuur

Als we de uitslagen van de recente gemeenteraadsverkiezingen en het er op volgende proces van collegevorming bekijken, dan zien we dat nog meer factoren een rol spelen.

/nl/file/analysepnganalyse.png

De gemeenteraden lijken een grote lappendeken. Er werden maar liefst 159 politieke partijen meer actief dan vier jaar geleden. Politici van grote partijen waarschuwen voor versplintering en onbestuurbaarheid, maar de trend om op lokale partijen te stemmen heeft zich nadrukkelijk voortgezet en dat lijkt te illustreren dat deze partijen ook daadwerkelijk dichter bij de burger staan. In 267 van de 329 nieuwe colleges gaan in totaal 361 lokale partijen dan ook meedoen[3]. Raadsleden van deze lokale partijen worden niet ondersteund door een eigen wetenschappelijk bureau, zoals de landelijk partijen dat veelal kennen. Veel raadsleden zijn dus op andere bronnen aangewezen.

Lokale bestuurders en gemeenteraadsleden zouden moeten weten wat volwasseneneducatie en leven lang leren betekenen en welke rol de gemeente heeft als het gaat om volwasseneneducatie en leven lang leren. Ze zouden ervan doordrongen dienen te zijn dat dit belangrijke aandachtsgebieden zijn. Ze moeten weten wat er op dat terrein zoal gebeurt in hun gemeente, wat het kost en wat het op andere terreinen bespaart. Ze zouden een idee moeten hebben van wat volwasseneneducatie en leven lang leren opleveren, wat de impact ervan is niet alleen op de korte maar ook op langere termijn. Ze zouden moeten weten hoe ze deelname aan volwasseneneducatie en leven lang leren kunnen stimuleren en bevorderen.

En vertegenwoordigers van het lokale educatieve veld zouden moeten leren het belang van deelname aan educatieve activiteiten te koppelen aan andere maatschappelijke vraagstukken zoals participatie, inburgering, armoedebestrijding, schuldsanering, gezondheids- en levensvragen, integratie en sociale inclusie.  Educatie is meer dan een doel in zichzelf, het is juist bij uitstek een middel om een bijdrage te leveren aan het oplossen van maatschappelijke problemen.

/nl/file/coalitieakkoordenpngcoalitieakkoorden.png

 

Wat betekent samen?

‘Samen’ blijkt het sleutelwoord in een derde van de titels van de college-akkoorden. Ook in het akkoord zelf proberen colleges uit te stralen dat zíj weliswaar gaan besturen, maar dan toch zeker niet zonder de burger. ‘Samen’ betekent ook: „iedereen doet mee”, een slogan die in talloze akkoorden terugkeert en benadrukt dat er ook wat van burgers zelf wordt verwacht. Veel gemeenten hebben bovendien de ambitie veel ‘samen’ met andere gemeenten in de regio te doen.

 

Raadsleden niet tevreden over regionale samenwerking educatie

Educatie is per definitie een terrein waarop gemeenten dus samenwerken binnen de arbeidsmarktregio. Uit onderzoek[4] blijkt echter dat raadsleden vinden dat ze hier onvoldoende kennis en tijd voor hebben en dat ze te weinig invloed hebben op regionale samenwerking. Zij missen vooral de mogelijkheid om in te grijpen. Er wordt zelfs gesproken van “een bedreiging van de lokale democratie”.

 

Niet iedereen kán meedoen

Verheugend is dat van de kant van de vakbeweging weer meer aandacht voor educatie is. Dat blijkt ook uit de reactie van de FNV op de gemeenteraadsverkiezingen. Zij bedankt iedereen die sociaal gestemd heeft en onderstreept dat met een aantal interviews, onder andere met taalvrijwilliger Candy[5]: “Sinds een paar jaar zijn we een participatiemaatschappij, waarbij de gemeente zegt ‘Iedereen doet mee’. Maar in de praktijk blijkt dat niet iedereen even goed mee kán doen. Niet iedereen kan even makkelijk krijgen wat hij of zij nodig heeft en de contacten vinden die hij daarvoor nodig heeft.”

/nl/file/lokaleeducatieveagendapnglokale_educatieve_agenda.png

 

Toewerken naar sterkere lokale verankering

Het is belangrijk dat volwasseneneducatie en een leven lang leren weer sterker lokaal verankerd raken. Daarom gaat EPALE hier het komend jaar op verschillende manieren de nodige aandacht aan besteden. De hierboven genoemde factoren krijgen in aparte blogs aandacht onder de titel Op weg naar een lokale educatieve agenda.

Jumbo Klercq

[1] Wet Educatie en Beroepsopleiding

[2] Evaluatie Wijziging Wet Educatie en Beroepsopleiding, Regioplan Beleidsonderzoek, juli 2017 https://www.regioplan.nl/publicaties/slug/type/rapporten/slug/evaluatie_wijziging_wet_educatie_en_beroepsonderwijs

[3] www.nrc.nl/dossier/collegevorming/

[4] https://www.raadsleden.nl/sites/www.raadsleden.nl/files/documenten/eindversie_bundel_raadslid-reg.samenw_2014-18-lr.pdf

[5] https://www.fnv.nl/over-fnv/nieuws/actuele-dossiers/gemeenteraadsverkiezingen/verhalen/candy/

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn