chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE - Elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa

Blogs

“Met goede educatie maak je als museum het verschil voor mensen”

29/08/2017
door Marissa VAN DER VALK
Taal: NL
Document available also in: EN

/nl/file/vanabberobot1300021109still006jpgvan_abbe_robot_1.3.00_02_11_09.still006.jpg

Bij het Van Abbemuseum in Eindhoven leren bezoekers en museummedewerkers van elkaar door de activiteiten voor  ‘special guests’.  Met dit educatieve programma voor mensen met een beperking streeft het museum naar een inclusief en divers museum dat toegankelijk is voor iedereen.

Marissa van der Valk

Een ‘toegankelijk’ museum worden doe je niet van de een op de andere dag. Dat wordt wel duidelijk uit het verhaal van  Marleen Hartjes, projectcoördinator van het Special Guests Programma van het Van Abbemuseum.  Het museum begon tien jaar geleden  na te denken over hoe de toegankelijkheid nog beter kon. Het gaat bij een museum niet alleen om het beheren en behouden van een collectie, maar ook om hoe je die zo toegankelijk mogelijk aanbiedt aan publiek. Het Van Abbe is immers van álle Eindhovenaren. Dan is het wel zo fijn als iedereen er zich ook thuis voelt.

Afspiegeling van de maatschappij

Eerst werd er gekeken naar hoe het museum een betere afspiegeling kon zijn van de maatschappij. De collectie werd tot dan vooral gedomineerd door blanke, westerse mannen bijvoorbeeld. Maar zo zag de regio er al lang niet meer uit. Dus kwam er ook ruimte voor kunst van vrouwen en / of kunst uit de niet-westerse wereld.  

Met het Special Guests Programma uit 2014 ging het museum verder met haar streven naar zoveel mogelijk inclusie. Want mensen met een fysieke berperking vormen een aanzienlijke groep in de regio (en heel Nederland) die eigenlijk niet goed bediend worden in de culturele sector. Sinds die tijd zijn er iedere maand  terugkerende activiteiten waarbij er verschillende aanpassingen zijn gedaan om de toegankelijkheid voor mensen met een (fysieke) berpking te verbeteren en om het leren en genieten van kunst te vergemakkelijken.

Voelreplica’s, geur, smaak, muziek

Voor blinde of slechtziende bezoekers komt sindsdien kunst tot leven met voelreplica’s, geur, smaak, muziek, literatuur of poëzie. Ook geleidehonden zijn welkom. Dove en slechthorende bezoekers kunnen, in gebarentaal, worden rondgeleid. Voor wie moeite heeft met het verwerken van veel prikkels tegelijk (autisten, adhd-ers) zijn er prikkelarme museumbezoeken. Buiten de normale openingstijden bijvoorbeeld, of in afgebakende ruimtes of met minder intense licht- en geluidseffecten. En kun je helemaal niet naar het museum komen wegens fysieke beperkingen? Dan kun je gebruik maken van een robot die je zelf kunt besturen vanuit huis.  Het is maar een greep uit het (educatieve) aanbod van het museum.

-Marleen Hartjes, waarom doet het Van Abbemuseum dit?

“Een museumbezoek heeft pas impact als het meer is dan ‘een leuke dag hebben’.  Je kunt er iets van leren en er horen emoties bij. Ik durf na tien jaar wel te stellen dat je met goede educatie-activiteiten echt het verschil kunt uitmaken voor mensen.”

“Je haalt ze – in het geval van ons Special Guest Pogramma – even weg uit de ‘zorg’ setting waar ze vaak in zitten. Je biedt bezoekers met een beperking, maar zeker ook hun dierbaren die mee komen, een dag waarbij ze soms weer in contact komen met herinneringen of ervaringen die eigenlijk al als verloren werden beschouwd. Dat werkt enorm motiverend. Bezoekers met een beperking leren dat er nog veel dingen mogelijk zijn. Dierbaren leren hun partner soms ineens weer beter (her)kennen.”

“En, niet onbelangrijk, je verwacht een blinde misschien niet direct in een museum. Maar het kán wel. Mensen met een beperking ‘leren’ dat zij wel degelijk een aanzienlijke doelgroep zijn waar ook musea werk van zouden moeten maken. Dat is enorm goed voor hun zelfbewustzijn. In het meest gunstige geval zijn over een aantal jaren dit soort programma’s niet meer nodig omdat het ‘gewoon’ is geworden om als museum toegankelijk te zijn voor speciale groepen.“

 

-Wat vraagt het van een museum om toegankelijk te willen zijn?

“Toegankelijk willen zijn is niet een project, maar een commitment door alle lagen van de organisatie heen. Bij ons is inclusie onderdeel van ons beleid. Je kunt niet als afdeling educatie bedenken dat het een goed idee is als bezoekers kunstwerken gaan aanraken bijvoorbeeld. De conservatoren moeten kijken of een kunstwerk dan niet beschadigd raakt. De beveiligers moeten weten dat er geen gevaar dreigt en dat ze niet hoeven in te grijpen. Rondleiders moeten misschien op een andere manier omgaan met bezoekers. Op een andere manier uitleggen of assisteren. Dat soort dingen moet een museum leren. Wij hebben daar veel mee geëxperimenteerd. Uiteindelijk is het ook goed voor ons allemaal om onze collectie zo toegankelijk mogelijk te maken.”

“Toegankelijk willen zijn is geen tool. Het is niet alleen drempels weghalen en alle toelichtingsbordjes in braille zetten. Het is een mentaliteitskwestie. We hebben geleerd te vragen naar waar de behoeften liggen van mensen. Samengewerkt met de doelgroep en belangenbehartigingsorganisaties. Het leerde ons ook anders te kijken naar ander voorzieningen als liften en geluidssystemen.

“Het is geen kwestie van geld. Je kunt hetzelfde budget ook op een andere manier inzetten. Kies bijvoorbeeld eens een lettertype dat ook voor slechtzienden leesbaar is. Echt, we kunnen in Nederland nog veel leren op dit gebied.”

Dit verhaal maakt deel uit van het dossier Museums & Galleries - A learning environment for adult education.

 

Beeld: Van Abbemuseum

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn Share on email
Refresh comments Enable auto refresh

1 - 3 van 3 weergegeven
  • afbeelding van Gintarė Černikienė
    I think you are doing a wonderful job. We are planning to work in a similar direction - together with museums, elderly care homes. We are preparing Erasmus+ KA2 project and are wondering if you would like to be a part of it and share your knowledge with other countries.

    We would really love to have you on board.
  • afbeelding van Inga Specht

    I really like your contribution. To see how much a museum could do for people, how it could be relevant for different groups. Inspiring! Amazing!

  • afbeelding van Louise Cheng

    This is a great idea and excellent way to involve people who might be excluded otherwise.